Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1915 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы – Атлант мұхитында алты тропикалық дауылдың қалыптасқан белсенді дауыл маусымы болды. Бірінші дауыл тропикалық депрессия ретінде қалып, 29 сәуірде Багама аралдарының жанында пайда болды, ал соңғы жүйе, сондай-ақ тропикалық депрессия, 22 қазанда Ньюфаундлендтен оңтүстікке қарай экстратропикалық циклонға сіңірілді. Алты тропикалық дауылдың бесеуі дауылға дейін күшейді, олардың үшеуі ірі дауылға айналды. Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші және одан жоғары санатқа жеткен дауылдар ірі дауылдар деп есептеледі. Маусымдағы тропикалық циклондардың барлығы кемінде 708 адамның қаза болуына және 43,35 миллион доллардан астам зиянға әкелді. Маусымның белсенділігі жинақталған циклон энергиясы (ACE) 130 көрсеткішімен бейнеленді, бұл 1906 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш және 1911–1920 жылдардағы 58,7 орташа көрсеткіштен асып түседі. ACE – тропикалық циклон өмірі бойы қолданған энергияны көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдарда есептеледі, онда тропикалық және субтропикалық жүйелердің жел жылдамдығы 39 миль/сағ (63 км/сағ) немесе одан жоғары болады, бұл тропикалық дауылдың қарқындылығының шегі. Осылайша, тропикалық депрессиялар осы есепке кірмейді.

Бірінші дауыл

Маусымның алғашқы дауыл тез дамыды, 31 шілдеде Багама аралдарындағы Абако аралдарының солтүстік-шығысына қарай 70 миль (113 км) жерде тропикалық дауыл ретінде басталды. Келесі күні Флоридаға жақындаған дауыл қатты дауылға айналды. 1 тамызда сағат 18:00 UTC-де шағын дауыл Флорида штатының Титусвилл қаласының жанында ең жоғары күшімен, 75 миль/сағ (120 км/сағ) жылдамдықпен жел және атмосфералық қысымның ең төменгі деңгейімен құрлыққа шықты. Құрлыққа шыққанда, ең күшті жел Суванни өзенінің шығысында, Джексонвильде болды. Дауыл көпірлерді, тас жолдарды және теміржолдарды зақымдады, ал кейбір ғимараттар қирады. Бұл жүйе Флориданың бір бөлігінде қатты жаңбыр жаудырды, ең көп жауын-шашын Санкт-Петербургте тіркелді. Күшті желмен бірге жаңбыр егістерге ауыр зиян келтірді. Зиянның жалпы сомасы кем дегенде 250 000 АҚШ долларына бағаланды. Солтүстік-шығыс АҚШ-тың жағалау аймақтарында дауылмен бірге күшті жел соқты, Нью-Йорк қаласында да жел тіркелді.

Үшінші дауыл

Тарихи ауа райы карталары 27 тамызда Гваделупадан шамамен 1794 км (1115 миль) шығыс-солтүстік-шығысқа қарай бір ойыс тропикалық дауылға айналғанын көрсетеді. Көптеген үйлердің шатырларынан қатты жаңбырдың салдарынан су ағып, жалпы алғанда, үлкен зақым келді. Ұрағаннан пайда болған үлкен толқындар көптеген қайықтарды қиратты. Бір жүк кемесі, "SS Pollockshields", Элбоу Бич жағалауындағы рифке тіреліп қалды. Капитан экипаж мүшесіне құтқару жилетін табуға тырысқанда суға батып кетті, бірақ кемеде болған қалған адамдар ақырында құтқарылды.

Төртінші дауыл

31 тамызда Кариб теңізінің батысында, Ямайкадағы Негрилден оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай шамамен 386 шақырым жерде тропикалық депрессия пайда болды. Бұл дауыл солтүстік-батысқа қарай қозғалып, сол күні жауын-шашынды дауылға айналды. 2 қыркүйек күні таңертең дауыл дауылға айналды. Бірнеше сағаттан кейін циклон 2-ші санаттағы дауылға айналды және ең жоғары созылатын жел жылдамдығы 155 км/сағ (100 миль/сағ) болды. Солтүстік-батысқа қысқаша бұрылыс жасап, 3 қыркүйекте Кубаның Исла-де-ла-Хувентуд және Пинар-дель-Рио провинцияларына соқты. Дауыл солтүстік-батыс бағытын жалғастырып, Мексика шығанағына шығар алдында 1-ші санаттағы дауылға дейін әлсіреп кетті. 4 қыркүйекте сағат 11:00-де Флорида штатының Апалачикола қаласы маңында құрлыққа соқты, жел жылдамдығы 150 км/сағ (90 миль/сағ) болды. Дауылға қатысты ең төменгі белгілі қысым байқалды. Сол күні оңтүстік-шығыс Алабамадан өтіп бара жатып, циклон тропикалық дауылға айналды, ал 5 қыркүйекте Теннесси штатының үстінен тропикалық депрессияға дейін төмендеді. Бұл жүйе келесі күні кешке Мичиган штатының орталық бөлігінде тарап кеткенше сақталды. Кубада Гавана қаласында желдің күшті соғуы байқалды. "Ронкадор" шхунасының экипажы Гуанахакабибес түбегінде кем дегенде сегіз кеме апатқа ұшырағанын, оның ішінде бір кеме 2 шақырымдай жерге ішкі жағына соғылып кеткенін хабарлады. Флоридадағы дауылдық толқындар мен су тасқыны Манати округіне дейін, оңтүстікке қарай зақым келтірді. Санкт-Петербургтегі су деңгейі бұрынғы рекордтық көрсеткіштен шамамен 2 метрге асып кетті. Жақын маңдағы Грилл асуындағы теңіз қабырғасы қатты зақымдалды. Флорида Панахендле аймағында Апалачиколада желдің жылдамдығы 110 км/сағ (70 миль/сағ) дейін жетті. Көптеген қайықтар мен пирстер күшті толқындардан қирады. Апалачиколадағы зиян 100 000 долларға бағаланды. Каррабельде су деңгейі қалыпты деңгейден 2 метрге көтеріліп, пирстерді шайып кетті және бірнеше баржа мен қайықты құлатты. Дауыл сонымен қатар кейбір мұржаларды, қоршауларды және телефон бағаналарын құлатты. Жалпы алғанда, Флоридада 21 адам қаза тапты. Бұл жүйе Жоржия штатының кейбір аймақтарына да қатты жаңбыр мен жел әкелді, нәтижесінде мақта дақылдарына зиян келді. Маршалвилл қаласындағы торнадодан мүлік зақымдалып, төрт адам қаза тапты.

Бесінші тропикалық дауыл

19 қыркүйекте Бермуданың оңтүстік-шығысында 764 км жердегі жер бетіндегі төмендеу тропикалық депрессияға айналды. Ямайкадағы қатты дауылдар елорда Кингстон мен шеткі аудандар арасындағы байланыстың үзілуіне себеп болды. Рамон Перес Суарес және тағы басқалар, Куба Метеорология институтының қызметкерлері, дауылдың Кубаның батысында тропикалық дауылға сай әсер еткенін атап өтті. Луизианада штаттың оңтүстік-шығыс жағалауындағы дауыл толқынының биіктігі 4,6–6,1 м (15–20 фут) аралығында болды деп есептелді, ал желдің күркіреуі Нью-Орлеанда 210 км/сағ (130 миль/сағ) жетті. Қаладағы дерлік барлық ғимараттар белгілі бір дәрежеде зақымдалды, ал бірнеше құрылыстар қирады. Шамамен 25 000 үй зақымданды. Жаңа Орлеаннан оңтүстікке қарай Пончартрейн көлі мен Миссисипи өзенінің жағалауындағы құрылыстардың шамамен 90 пайызы зардап шекті. Луизианадағы мүліктік зиян 13 миллион долларға бағаланды, оның 5 миллионы Нью-Орлеанс қаласында. Алабама штатында, әсіресе Мобилде, мүліктік зиянға қатысты хабарлар болды. Қалада төрт адам қаза тапты. Барлығы, АҚШ бойынша дауылдан 279 адам қаза тапты.

Басқа жүйелер

Тропикалық дауыл күшіне жеткен алты тропикалық циклоннан өзге, тағы төрт тропикалық депрессия күйінде қалды. 29 сәуірде Багам аралдарының оңтүстік-шығысындағы ойыстан бір депрессия пайда болды. 2 мамырда Бермудаға жақын жердегі экстратропикалық циклонға сіңіп кеткенге дейін жүйе тездетіліп солтүстік-шығысқа қарай жылжыды. 17 қыркүйекте Мексика шығанағының оңтүстік-шығысындағы ашық троптан тағы бір тропикалық депрессия қалыптасты. Депрессия батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжып, 20 қыркүйекте Мексика-Техас шекарасына жақын жерге шағылысты. Келесі күні жүйе тарап кетті. 6 қазанда Кіші Антиль аралдарының шығысында тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжып, 8 және 9 қазан аралығында Левард аралдарын кесіп өтіп, жоғары жылдамдықты жел әкелді. 10 қазанға дейін циклон Ангильядан солтүстікке қарай тарады. 20 қазанда Бермуданың оңтүстігінде тағы бір тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия 22 қазанға дейін солтүстік-шығысқа қарай жылжып, содан кейін солтүстікке бұрылды. Келесі күні экстратропикалық дауыл Ньюфаундлендтен оңтүстікке қарай депрессияны жұтып алды.