Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Скептик Лиза" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының тоғызыншы маусымының сегізінші бөлімі. Ол алғаш рет АҚШ-тағы Fox телеарнасында 1997 жылғы 23 қарашада көрсетілді. Сыныптастарымен археологиялық қазба жұмысында Лиза періштеге ұқсайтын қаңқа табады. Қала тұрғындарының барлығы қаңқаның нағыз періштеге тиесілі екеніне сенеді, бірақ күмәнданушы Лиза оларға оның түсіндірмесінің ғылыми болуы мүмкін екенін жеткізуге тырысады. Эпизод авторы Дэвид Х. Коэн бұл идеяны Американың Табиғи тарих мұражайына сапар жасағаннан кейін дамытты және Скопстың маймылға қатысты сот процесінен тақырыптық жақындықтың болуын қалады. Эпизодта сондай-ақ Кардифф Гиганты сияқты нақты алаялықтарға сілтемелер бар. Ол онтология, экзистенциализм және скептицизм контекстінде талқыланды; сонымен қатар, христиан діни білімінде періштелер, ғылым және иман туралы пікірталас бастау үшін пайдаланылды.
"Lisa the Skeptic" is the eighth episode of the ninth season of the American animated television series The Simpsons. It first aired on the Fox network in the United States on November 23, 1997. On an archaeological dig with her class, Lisa discovers a skeleton that resembles an angel. All of the townspeople believe that the skeleton actually came from an angel, but skeptical Lisa attempts to persuade them that there must be a rational scientific explanation. The episode's writer, David X. Cohen, developed the idea after visiting the American Museum of Natural History, and decided to loosely parallel themes from the Scopes Monkey Trial. The episode also makes allusions to actual hoaxes, such as the Cardiff Giant. It has been discussed in the context of ontology, existentialism, and skepticism; it has also been used in Christian religious education classes to initiate discussion about angels, science, and faith.
Сюжет
Гомер "полиция лотереясы" деп таныстырылған моторлы қайықты алуға тырысады, бірақ бұл жасырын операция екені белгілі болады. Үйге қайтып келе жатқанда, отбасы көптеген қазба жәдігерлері табылған аумақта салынып жатқан жаңа сауда орталығының жанынан өтеді. Лиза наразылық білдіреді және басшылық Спрингфилд бастауыш мектебіне археологиялық зерттеу жүргізуге рұқсат береді. Қазба жұмыстары кезінде Лиза қанаттары бар адам қаңқасын табады. Спрингфилд тұрғындары бұл періште сүйегі екеніне сенімді, ал Гомер сүйекті отбасының гаражына көшіріп, оны көруге келгендерден ақы алады. Лиза күмәнмен қарайды және ғалым доктор Стивен Джей Гулдтан қаңқа үлгісін тексеруді сұрайды. Доктор Гулд келесі күні Симпсон үйіне келіп, сынақтардың нәтижесіз болғанын Лизаға хабарлайды. Сонда Лиза телеарнада періштелерге сенуді, лепрекон сияқты мифтік нәрселерге сенумен салыстырады. Бұған жауап ретінде Спрингфилдтің діншіл фанатиктері ғылыми институттарды жою үшін бүлік көтереді. Осы зорлық-зомбылықтан қорқып, Лиза қаңқаны жою үшін гаражға кіреді, бірақ оның жоғалып кеткенін көреді. Ұзақ өтпей, халық Симпсон үйіне жиналады, Лиза тұтқындалып, қаңқаны жойғаны үшін сотқа беріледі. Сот басталмас бұрын, қаңқа сот үйінің сыртында пайда болады. Барлығы оған асығып, күн батуға жақын "Соңы" ескертуі қосылған қаңқаға жазылған хабарды көреді. Күн батқанда, азаматтар қаңқаның төңірегіне жиналады, бірақ ештеңе болмайды. Лиза оларды кінәлай бастағанда, қаңқадан шыққан күркіреген дауыс оны үнсіздікке мәжбүр етеді және "Жоғары бағалардың соңы!" деп жариялайды. Содан кейін қаңқа жаңа Heavenly Hills сауда орталығының кіреберісіне көтеріледі. Лиза бүкіл оқиғаның сауда орталығы үшін жасалған жарнамалық әрекет екенін түсінеді және басшылықты адамдардың сенімін пайдаланғаны үшін сынап қояды. Ол оларды бойкоттауға тырысады, бірақ арзан бағаға құмар жұртшылық пайдалануды елемей, сауда жасауға барады. Ал доктор Гулд үлгіні ешқашан сынамағанын мойындайды. Мардж оның сөйлегенін көріп, Лиза періштенің бар екеніне сенгенін айтады. Ол мұны жоққа шығарады, бірақ қорқып қалғанын мойындайды және анасына қолдауы үшін алғыс айтады.
Homer attempts to claim a motorboat from a "police raffle" that turns out to be a sting operation. While returning home, the family passes a new mall being built on an area where a number of fossils were found. Lisa protests and the management allows Springfield Elementary to conduct an archaeological survey. During the excavations, Lisa finds a human skeleton with wings. Springfield's residents are convinced it is the remains of an angel, and Homer cashes in by moving the skeleton into the family's garage, charging visitors to see it. Lisa remains skeptical and asks scientist Dr. Stephen Jay Gould to test a sample of the skeleton. When Dr. Gould appears at the Simpson house the next day to tell Lisa that the tests were inconclusive, Lisa goes on television to compare the belief in angels to the belief in fictional things, such as leprechauns. In response, Springfield's religious zealots go on a rampage to destroy all scientific institutions. Appalled with the violence, Lisa goes into the garage to destroy the skeleton, but finds that it has disappeared. The mob soon converges on the Simpson household, and Lisa is arrested and put on trial for destroying the skeleton. Before the trial even begins, the skeleton is seen outside the courtroom. Everyone rushes to it to see a foreboding message added to the skeleton, warning that "The End" will come at sundown. Sunset approaches and the citizens gather around the skeleton, but nothing happens. As Lisa reprimands them, a booming voice from the skeleton silences her and announces, "The End of high prices!" The skeleton is then hoisted over to the entrance of the new Heavenly Hills Mall. Lisa realizes the whole event was a publicity stunt for the mall, and criticizes management for taking advantage of peoples' beliefs. She attempts to boycott them, but the bargain loving public shrugs off the exploitation and goes shopping, while Dr. Gould confesses that he never actually tested the sample. Marge observes that while it was talking, Lisa believed the angel was real. She denies this, but admits she was frightened, and thanks her mother for her support.
Өндіріс
"Скептик Лиза" эпизодын Дэвид Х. Коэн жазды, режиссері – Нил Аффлек. Коэн эпизодты жазуға Манхэттендегі Америка табиғи тарих мұражайына сапар жасағаннан кейін шабыттанды, онда ол сапарды "іскерлік сапарға" айналдырып, эпизодтың мұражаймен байланысын ойластырды. Бастапқыда Лизаның "жетіспейтін буын" қаңқасын тауып, Скопстың маймылға қатысты сот процесін еске түсіретін эпизод жасауды жоспарлаған. Оның түпкілікті соңғы сөзі "Мен тест тапсырмадым. Менің істеуге маңызды жұмысым болды" деген, бірақ жазушылар одан қысқа соңғы сөз айтудың көбірек күлкі тудыратынын ойлап, оны қысқартты. Дан О'Брайен өзінің "Білім теориясына кіріспе" кітабында онтология, скептицизм және діни сенім туралы талқылау кезінде осы эпизодқа сілтеме жасады. О'Брайен Лизаның күмәндануының негізділігін оқырманның өзі шешуіне қалдырды. Кітапта сондай-ақ Лизаның қатесіз емес екендігі айтылады, себебі эпизодтың соңында Періште сөйлеуге келгенде ол қалғандары сияқты қорқып қалды. Allmovie сайтынан Марк Деминг Лизаның эпизодта ақыл-ойымен символдық тұрғыдан қолдау көрсеткенін, ал оның анасы Мардж сенім мен руханилықты бейнелегенін атап өтті. 2010 жылы жарық көрген "Симпсондар сыныпта" кітабында Карма Уолтонен мен Дениз Дю Верней осы эпизодтың дін немесе мәдениеттану курстарында мұғалімдер мен профессорлар үшін пайдалануға ең қолайлы екенін көрсетті, Лиза эпизодтың көп бөлігінде жалғыз күмәнданушы болса да, жарнамалық трюкқа ең көп ренжігенінің ирониясын атап өтті. Парвиннің "Симпсондардың Ізгі хабары: Топтық зерттеуге арналған жетекші" кітабы Пинскидің "Симпсондардың Ізгі хабары" кітабына арналған топтық зерттеу нұсқаулығы болып табылады. "Скептик Лиза" бөлімінде скептик – "басқалардың қабылдаған идеяларына күмәнданатын, сұрақ қоятын немесе шешім қабылдауды кейінге қалдыратын адам" деп анықталады. Эпизодтағы сауда орталықтарының дамытушылары жасаған жарнамалық трюк Кардифф гиганты және Пилтдаун адамы сияқты ғылыми алаялықтармен салыстырылды.
"Lisa the Skeptic" was written by David X. Cohen, and directed by Neil Affleck. Cohen was inspired to write the episode after a trip to Manhattan's American Museum of Natural History, where he decided to turn the visit into a "business trip", and think of a possible episode connection to the museum. He initially wanted Lisa to find a "missing link" skeleton, and do an episode reminiscent of the Scopes Monkey Trial. His original final line was "I didn't do the test. I had more important work to do", but it was cut because the writers felt it would be funnier to give him a short final line. Dan O'Brien cited the episode in a discussion of ontology, skepticism, and religious faith, in his book An Introduction to the Theory of Knowledge. O'Brien leaves it up to the reader to decide whether or not Lisa was justified in her skepticism. The book also cited the episode in noting that Lisa is not infallible, for when the Angel appeared to speak at the end of the episode she became as frightened as everyone else. Mark Demming of Allmovie noted that Lisa symbolically stood for the side of reason, while her mother Marge symbolized belief and spirituality in the episode. In their 2010 book The Simpsons in the Classroom, Karma Waltonen and Denise Du Vernay note that the episode is one of the best for teachers and professors to use in religion or cultural studies courses, noting the irony that though Lisa is the only skeptic through most of the episode, she is the only one who is offended at the publicity stunt. Parvin's The Gospel According to the Simpsons: Leader's Guide for Group Study is a group study guide companion to Pinsky's The Gospel According to the Simpsons. In the section pertaining to "Lisa the Skeptic", a skeptic is defined as: "a person who doubts, questions, or suspends judgment on ideas generally accepted by others". The publicity stunt created by the mall developers in the episode has been compared to scientific hoaxes such as the Cardiff Giant and the Piltdown Man.
Қабылдау
"Скептик Лиза" 1997 жылдың 17-23 қарашасындағы аптада Nielsen рейтингісі 9,5 көрсеткішін тіркеді, бұл шамамен 9,3 миллион үй шаруашылығының бақылауына тең болды. Бұл "X-файлдар" және "Кинг оф Хилл" сериалдарынан кейін сол аптадағы Fox телеарнасының ең жоғары рейтингілі үшінші бағдарламасы болды. Дональд Либенсон Amazon.com сайтындағы кино шолуында "Барт жанын сатады" және "Скептик Лиза" эпизодтарын "Симпсон" сериалының ең жақсы эпизодтарының қатарына қосты. Ол сондай-ақ, "Бұл эпизод уағыз айтпастан (немесе ерекше қызықты болмаса да) өте күшті мазмұнға ие", - деп атап өтті, эпизодтың соңындағы Апокалипсизм тақырыбын айта келе. 2007 жылдың 26 шілдесінде жарық көрген Nature журналының редакциялық алқасы бұл эпизодты "Симпсон" сериалындағы ең үздік он ғылыми сәттердің" тізіміне енгізді. 2003 жылы "Скептик Лиза" эпизоды Солт-Лейк-Сити епископ шіркеуінің жексенбілік мектебінде он төрт жастағы оқушылардың періштелерге сену және ғылым мен діннің үйлесуі туралы пікір алмасуын қозғау мақсатымен пайдаланылды. Эпизод Нақыл сөздер 14:15 (ASV) аятымен салыстырылып, қарама-қарсы қойылды. Бұл эпизод оқушыларды дін мен ғылым туралы тартысқа тартуға, сондай-ақ Лизаның жеке скептицизмін және басқаларға құрметін талқылауға арналған құрал ретінде қолданылады.
In its original broadcast, "Lisa the Skeptic" finished 37th in ratings for the week of November 17–23, 1997, with a Nielsen rating of 9.5, equivalent to approximately 9.3 million viewing households. It was the third highest rated show on the Fox network that week, following The X Files and King of the Hill. Donald Liebenson wrote for the Amazon. com movie review that "Bart Sells His Soul" and "Lisa the Skeptic" were among the best episodes of The Simpsons. He also noted, "Without being preachy (or particularly funny), this episode is pretty potent stuff", citing the theme of Apocalypticism towards the end of the episode. In the July 26, 2007 issue of Nature, the scientific journal's editorial staff listed the episode among "The Top Ten science moments in The Simpsons". "Lisa the Skeptic" was utilized in a Salt Lake City Episcopal Church Sunday School class in 2003, to stimulate a discussion among fourteen year olds about belief in angels, and the juxtaposition of science and faith. The episode was compared and contrasted with Proverbs 14:15 (ASV). The episode is used as a tool, to involve the students in a debate about religion and science, as well as to discuss Lisa's own skepticism, and her respect towards others.