Кіріспе

Гетерожункциялық биполярлы транзистор (HBT) – эмитер және база аймақтары үшін әртүрлі жартылай өткізгіш материалдар қолданылатын биполярлық тоқ транзисторының (BJT) бір түрі, осылайша гетерожункция құрылады. HBT, BJT-дан жақсырақ, өйткені ол бірнеше жүз ГГц дейінгі өте жоғары жиілікті сигналдарды өңдей алады. Ол заманауи жоғары жылдамдықты тізбектерде, көбінесе радиожиілікті (RF) жүйелерде, сондай-ақ ұялы телефондардағы RF қуат күшейткіштері сияқты жоғары қуат тиімділігі қажетті қолданыстарда кеңінен қолданылады. Гетерожункцияны пайдалану идеясы дәстүрлі BJT сияқты ескі, ол 1951 жылғы патентке дейін жетеді. Гетерожункциялық биполярлы транзистордың толыққанды теориясын Герберт Кромер 1957 жылы жасаған.

Материалдар

BJT мен HBT арасындағы басты айырмашылық – эмитер-базалық және база-коллекторлық тораптар үшін әртүрлі жартылай өткізгіш материалдарды қолдану арқылы гетероторап құру. Бұл эффект негізден эмитер аймағына тесіктердің енуін шектейді, себебі валенттік аймақтағы потенциалдық тосқауыл өткізгіш аймақтағыдан жоғары болады. BJT технологиясынан өзгеше, бұл базада жоғары допингтік тығыздықты пайдалануға мүмкіндік береді, базалық кедергіні азайтады, сонымен қатар күшейтуді сақтайды. Гетеротораптың тиімділігі Кроймер коэффициентімен өлшенеді. Кромер 2000 жылы Санта-Барбарадағы Калифорния университетіндегі осы саладагы жұмысы үшін Нобель сыйлығымен марапатталды. Субстрат үшін кремний, галлий арсениді және индий фосфиді қолданылады, ал кремний/кремний германий қоспалары, алюминий галлий арсениді/галлий арсениді және индий фосфиді/индий галлий арсениді эпитаксиялық қабаттар үшін пайдаланылады. Галлий нитриді және индий галлий нитриді сияқты кең жолақты жартылай өткізгіштер ерекше перспективалы. SiGe дәрежелі гетероқұрылымдық транзисторларда базадағы германий мөлшері өзгертіліп, коллектордағы жолақ кеңтігі эмитердегіден тар болады. Бұл жолақ кеңтігінің азаюы базадағы электр өрісінің көмегімен тасымалдануға алып келеді, бұл база арқылы тасымалдану жылдамдығын арттырып, жиілік жауабын жақсартады.

Өндiру

HBT құрылғыларын өте жоғары допингтелген жұқа базалық қабаттармен жасау қажет болғандықтан, молекулалық сәулелі эпитаксия басты қолданылатын әдіс. Базалық, эмитерлік және коллекторлық қабаттармен қатар, коллектор мен эмитердің екі жағына да жоғары допингтелген қабаттар жатқызылады, бұл омикалық контактіні жасауға мүмкіндік береді, ал контактілік қабаттар фотолитография және гравировкадан кейін осы қабаттарға орналастырылады. Коллектордың астындағы, субколлектор деп аталатын контактілік қабат транзистордың белсенді бөлігі болып табылады. Материалдық жүйеге байланысты басқа да техникалар қолданылады. IBM және басқалары SiGe үшін ультра жоғары вакуумды химиялық бу фазалық осаздану (UHVCVD) әдісін қолданады; III-V жүйелері үшін MOVPE сияқты басқа да әдістер қолданылады. Көбінесе эпитаксиялық қабаттар кристалдық торға сәйкес келеді (бұл энергиялық саңылауды таңдауды шектейді). Егер олар кристалдық торға жақын болса, құрылғы псевдоморфты болады, ал қабаттар сәйкес келмесе (көбінесе жұқа буферлік қабатпен бөлінеді), онда метаморфты болады.

Шектері

Иллинойс университеті Урбана-Шампейнде жасалған, индий фосфиді мен индий галлий арсенидінен құралған және құрамы біртіндеп өзгеретін коллектор, база және эмиттермен құрылған псевдоморфты гетеротоғысты биполярлы транзистор 710 ГГц жылдамдықпен өшірілуі көрсетілді. Жылдамдық бойынша рекордты көрсеткіштерге қоса, InP/InGaAs-тан жасалған HBT монолиттік оптоэлектрондық интегралдық тізбектер үшін өте ыңғайлы. PIN типіндегі фотодетектор база-коллектордың аралық коллекторлық қабаттарынан жасалады. InGaAs-тың энергиялық саңылауы оптикалық байланыс жүйелерінде қолданылатын 1550 нм толқын ұзындығындағы инфрақызыл лазерлік сигналдарды анықтауға жақсы жарайды. HBT-ны белсенді құрылғы алу үшін қосымша кернеу беру арқылы жоғары ішкі күшейтуге ие фототранзистор алынады. HBT-ның басқа да қолданыстарының ішінде аналогтан цифрлыққа және цифрлықтан аналогқа түрлендіргіштер сияқты аралас сигнал тізбектері бар.