Кіріспе
Нинильчик (Дена'ина: Niqnalchint, Нинильчик) – АҚШ-тың Аляска штатындағы Кеней түбегіндегі халық санағымен белгіленген аудан (CDP). 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 883 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 772 адамнан артық. Алясканың түпкілікті халқының құқықтарын реттеу туралы заңға сәйкес, бұл Алясканың түпкілікті халқының ауылы болып саналады. 1970 жылдары ауыл тұрғындары Нинильчик тума халқы қауымдастығын құрды. Кейін Нинильчик дәстүрлі кеңесі (NTC) осы аймақтағы Алясканың түпкілікті халқының үкіметі ретінде құрылды. Нинильчиктегі Алясканың түпкілікті халқының ата-бабалары алеут және алютик (сугпиак) тегінен, сондай-ақ бірқатар дена'инадан шыққан. Көптеген адамдардың арасында орыс текті де бар, олар 1847 жылы алютик әйелдері мен балаларымен бірге осында қоныстанған, сондай-ақ кейінірек көшіп келгендер де болды. Аляска орыс тілінде шамамен 200 жыл бойы сөйлеген. Қоғамның шалқаруына байланысты, бұл орыс диалектісі 19 ғасырдың ортасындағы түрінде сақталды. 21 ғасырда диалект зерттелді және жергілікті сөйлеушілерден сақталды.
География
Нинилчик Кеней түбегінің батыс жағында, Кук шығанағының жағалауында, Кеней қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 38 миль (61 км), ал Анкоридж қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 100 миль (161 км) жерде орналасқан. Стерлинг тас жолы арқылы автомобильмен баруға болады. Нақты жолмен өлшегенде, Анкориджден 188 миль (303 км), ал Гомерден 44 миль (71 км) қашықтықта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, CDP-ның жалпы ауданы 0,7 км², оның 0,007 км² немесе 0,01% су құрайды.
Демография
Ресей Аляскасында креолдық промыселшілер алеуттармен және алютиктермен араласып, нәтижесінде шағын, бірақ ықпалды Аляска креолдарының халқы пайда болды. Нинилчик алғаш рет 1880 жылғы АҚШ халық санағында креолдық ауыл ретінде тіркелді. Оның 53 тұрғынының барлығы креолдар еді. 1890 жылы ол 81 тұрғынымен қайтадан санаққа енді, бірақ санақта Лаида тума ауылының және Анкор-Пойнт кенішінің іргелес аймақтары, сондай-ақ Тредвелл көмір кеніші (қазіргі Джунодағы Тредвеллмен шатастырмау керек) біріктірілді. Онда 53 креол (вероятно, барлығы Нинилчик тұрғындары), 16 тума адам (вероятно, Лаиданың Тинне тұрғындары) және 12 ақ адам (вероятно, екі кен өндіруші аймақтың тұрғындары) болды. Нинилчик 1920 жылға дейін қайтадан санаққа енбеді, ол кезде санақта "Нинилчик" деп жазылды. 1930 жылы және содан бері барлық кезекті санақтарда Нинилчик ретінде тіркелді. 1980 жылы халық санағы бойынша белгіленген елді мекен (CDP) мәртебесі берілді. 2000 жылғы санақ бойынша CDP-де 772 адам, 320 шаруашылық және 223 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады, ал 762 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы құрады. CDP-нің этникалық құрамы: 82,25% ақтар, 13,99% американдықтар, 0,52% азиялықтар, 0,13% басқа нәсілдер және 3,11% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 0,65% испаниялық немесе латын американдықтары еді. 320 шаруашылықтың 29,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 59,4%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 30,3%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 23,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 7,8%-ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,41 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,87 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 24,1%-ы 18 жасқа дейінгілер, 5,4%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,3%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 29,5%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 14,6%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 42 жасқа тең. Әр 100 әйелге 110,4 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 114,7 еркек шақ келді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа табысы 36 250 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 750 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 29 861 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 750 доллар болды. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 18 463 долларды құрады. Отбасылардың 10,4%-ы және халықтың 13,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,2%-ы және 65 жастан асқандардың 7,2%-ы.
Тарих
Еуропалықтар Аляскаға келгенге дейін Нинилчик – дена’ина атабаскаларының аң аулау және балық аулау үшін пайдаланған қоныс алаңы болған. Нинилчик атауы, әдетте, дени’ана атабаска тіліндегі «Ниқнилчинт» сөзінен шыққан, ол «үй салынған жер» деген мағынаны білдіреді. Ауылға тұрақты қоныс тепкен алғашқы еуропалықтар – 1847 жылы Кодиак аралынан көшіп келген орыс отарлаушылары, бұл АҚШ-тың 1867 жылы Алясканы сатып алуынан екі он жыл бұрын болды. Олар – орыс Григорий Квасников (ағылшын тілінде Квасников деп аталады), оның орыс алутик әйелі Мавра Расторгуева (Афогнақтың Аграфена Петровнаның қызы) және олардың балалары. Жақын арада Осколкофтар отбасы да қосылды, олардың да басшысы орыс еркек және алутик әйел болды. Осы отбасылар негізгі құрамында болды, ал олардың ұрпақтары, көбінесе алутиктерге үйленгендер, ауылдың көп бөлігін құрады. Олардың 1800 жылдардың ортасында сөйленген орыс диалектісі (плюс Алясканың жергілікті тілдерінен алынған бірнеше сөз) Нинилчиктегі басты тілге айналды және 1867 жылы Алясканы сатып алудан кейін де ұзақ уақыт бойы сол түрінде сақталды. 2013 жылы Нинилчик орыс диалектісін әлі де білетін адамдар болды. Ресейлік және американдық тіл білімі мамандары осы оқшауланған диалектті зерттеп, тізімдеуде. 1880 жылғы АҚШ халық санағында Нинилчикте тоғыз кеңейтілген отбасында тұратын 53 «креол» тіркелді. Нинилчиктегі барлық тоғыз ескі отбасының түбі – түпкі аталары Квасников және Осколкофтар, олар Алясканың жергілікті халқымен, негізінен алутиктермен көптеген некелер жасады. 1896 жылы мектеп салынды, оны орыс православие шіркеуінің дін қызметкерлері мен миссионерлері басқарды. Алясканың оңтүстік-батысындағы бірнеше аймақта орыс православие шіркеуінің дін қызметкерлері жергілікті тілдерді үйреніп, сол тілдерде діни қызметтер өткізгендіктен, Алясканың жергілікті халқы оларға құрметпен қарады. 1901 жылы жергілікті орыс православие шіркеуі қайта жобаланып, қазіргі орнында салынды. 1911 жылы АҚШ үкіметі санкциялаған алғашқы мектеп ашылды, ол Нинилчик мектебі деп аталды. 2011 жылы қауымдастық мектептің 100 жылдығын тойлады. 1940 жылдары аймақта бірқатар американдық фермерлер қоныстанды. 1949 жылы Берман қаптама компаниясы Нинилчикте балық консервілеу өндірісін бастады. 1950 жылы қаладан өтетін Стерлинг тас жолы аяқталды.
Карибу-Гиллздегі өрт
2007 жылы Нинилчик маңында болған, Карибу-Төбелері өрті деп аталатын өрт қалаға қарай жылжыды. Ең қатты күшінде шамамен 300 құрылысқа қауіп төнді. Соңында өрт шамамен [insert area burned here] аумақты өртеді және 197 құрылысты қиратты.
Алясканың жергілікті халқы
Алясканың жергілікті талаптарды реттеу туралы заң Нинилчикті Алясканың жергілікті халқының ауылы деп мойындады. Осы заң бойынша, ауыл тұрғындары "Нинилчик" жергілікті қауымдастығын құрды. АҚШ Конгресі Нинилчик халқының квази-егеменді үкімет құқығына ие екенін (американдық үнді тайпаларымен тең) мойындады. Нинилчик дәстүрлі кеңесі (НТК) Нинилчик аумағында тұратын немесе алғашқы тұрғындарынан тараған жергілікті халықты басқаруға уәкілдік берілді.
Қауымдастық
Бастапқы ауыл Нинилчик өзенінің сағасында орналасқан. Өзен сағасына жақын жерде шағын порт салынған. Дегенмен, "Нинилчик" атауы бүгінде бастапқы ауылды да, оның төңірегінде бой көтерген және солтүстікке, шығысқа, оңтүстікке бірнеше шақырымға созылған елді мекенді де білдіреді. Нинилчик тұрғындары бастапқы ауылды кейде Нинилчик ауылы деп, немесе жай ғана "ауыл" деп атайды. Нинилчик қала ретінде ресми тіркелмеген, бірақ ол Кеней түбегі ауданының (KPB) және Аляска штатының қарауында. Еріктілер тобы, NTC, Аляска штаты және KPB аймақтағы мемлекеттік функциялардың көп бөлігін атқарады. Оларға өрт сөндіру (еріктілер күшімен), жолдарды қардан тазалау (штат есебінен), денсаулық сақтау (NTC) және бастауыш және орта білім беру (KPB) кіреді. Аймақта орыс православие шіркеуі, Құдайдың киелі Тұрған күйі шіркеуі орналасқан.
Туризм
Нинилчик - танымал туристік орын. Аймақтағы басқа да қызығушылық тудыратын нәрселер – лосось балық аулау, қазір көбінесе коммерциялық жетекшілермен немесе жеке коммерциялық отбасылық кәсіпкерліктер арқылы жүзеге асырылады. Балық аулау Нинилчик өзенінің солтүстігіндегі жағалауда немесе Нинилчикке жақын ауылдың жанындағы жағажайға тиейтін Кук шығанағында өтеді. Кук шығанағында Нинилчикке жақын жерде палтус та ұстауға болады. Жағажайлардағы төмен су кезінде Нинилчик маңында Тынық мұхитының мұзжарқын қабыршақтарын қазу да танымал. Қабыршақ іздеушілер қазба жұмыстарын бастамас бұрын ережелерді тексеруі керек, себебі қабыршақ аулау уақытша тоқтатылды.
Саябақтар
Нинилчик ауданында Аляска штатының екі паркі бар. Қаланың солтүстігінде, Стерлинг тас жолының 135 шақырымында Нинилчик мемлекеттік демалыс аймағы орналасқан, онда екі кемпинг, жағажай мен өзенге қол жеткізу, сондай-ақ Кук шығанағының әдемі көріністері бар. Нинилчик қаласының оңтүстігінде Деп Крик мемлекеттік демалыс аймағы орналасқан, онда жағажайда үлкен кемпинг, Деп Крик өзенінде балық аулауға арналған бірнеше тұрақ алаңдары және трактордың көмегімен қайықтарды суға түсіру мүмкіндігі бар. Екі аймақ та ақбас бүркіттердің көбінесе кездесетін жерлерімен белгілі.
Белгілі тұлға
Лорен Леман, саясаткер, заң шығарушы органның екі палатасының мүшесі және Алясканың вице-губернаторы. Ол Нинилчик қаласында өсіп, 1968 жылы Нинилчик мектебін бітірді. Кейін Анкориджге көшіп, азаматтық инженер ретінде жұмыс істеді және 1989 жылдан 2006 жылға дейін үзбей сайланған лауазымдарда қызмет етті. Ол Алясканың жергілікті халықтарының тегінен шыққан тұңғыш адам болды, бүкіл штаттық кеңсеге сайланған.