Кіріспе

Аляска штатындағы қала, АҚШ.

Нондальтон (Dena'ina: Nuvendaltun немесе Nundaltin) – Аляска штатының Көл және Аралық арал ауданындағы Six Mile көлінің батыс жағасында орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 133 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 164 адамнан кем.

География

Нондальтон (59.967015, 154.851636) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, ауылдың жалпы ауданы 8.8 шаршы миль (23 км²), оның ішінде 8.4 шаршы миль (22 км²) құрлық және 0.4 шаршы миль (1 км²) (4.57%) су алабын құрайды.

Демография

Нондальтон алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында ресми мәртебесі жоқ елді мекен ретінде тіркелді. Бұл қазіргі Нондальтоннан шамамен 3,2 километр (2 миль) солтүстікке қарай орналасқан Нондальтон ауылының бастапқы орны болды. Алғашқы орны Ескі Нондальтон деп аталды. Тұрғындар 1940 жылы Нондальтонның қазіргі орнына көшірілді. 1971 жылы ресми түрде қала мәртебесі берілді. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 221 адам, 68 шаруашылық және 49 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталмады, ал 120 тұрғын үй болды. Қаланың этникалық құрамы: 9,50% ақ нәсілді, 89,14% жергілікті американдықтар, 0,45% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар және 0,90% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 0,45% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 68 шаруашылықтың 47,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 36,8%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,8%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 27,9%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 23,5%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 4,4%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 3,25 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,78 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша бөлінуі: 18 жасқа дейінгілер – 39,8%, 18-24 жас аралығы – 7,7%, 25-44 жас аралығы – 29,9%, 45-64 жас аралығы – 14,9%, 65 жастан асқандар – 7,7%. Медианалық жас 28 жасқа тең. Әр 100 әйелге 121,0 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 133,3 еркек шақ келді. Шаруашылықтың медианалық табысы 19 583 доллар, ал отбасының медианалық табысы 20 694 долларды құрады. Ер адамдардың медианалық табысы 27 500 доллар болса, әйелдердің медианалық табысы 11 250 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 8411 долларды құрады. Отбасылардың 37,3%-ы және халықтың 45,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде он сегіз жасқа дейінгілердің 51,7%-ы және 65 жастан асқандардың 39,1%-ы.

Тарих

Нондальтон – Атабаска үндістерінің (Танайна және Илиамна) ауылы. Атауы өз тілінде «көлден көлге» деген мағынаны білдіреді: ауыл көлдер тізбегінің бойында орналасқан. Нондальтон алғаш рет 1909 жылы тіркелген. Бұл ауыл бастапқыда Six Mile көлінің солтүстік жағасында орналасқан, бірақ 1940 жылы отын ағашының азаюы мен лайлы жерлердің кеңеюіне байланысты қазіргі орнына көшірілген. Күн көрісін табуға байланысты аң аулау мен балық аулау негізгі экономикалық қызмет болып табылады. Үкімет тайпалық кеңес арқылы басқарылады. Ауылда пошта бөлімі бар азық-түлік дүкені, балабақшадан 12-сыныпқа дейін білім беретін мемлекеттік мектеп, отбасылық әлеуметтік қызметтерді ұсынатын амбулаториялық медициналық пункт, күтілген орыс православие шіркеуі, балық аулау орталығы және су тазарту стансасы бар. Көптеген үйлерге су құбырлар арқылы жеткізіледі, канализация үшін септик резервуарлары қолданылады, сондай-ақ электр қуаты мен телефон байланысы да бар. Нондальтон ауылында суды қайнатып ішу туралы ескерту мерзімсіз күшінде. Нондальтон – шалқары оқшауланған ауыл: басқа елді мекендермен байланыстыратын тас жолдар немесе жолдар жоқ. Ауылға барудың және одан шығудың негізгі тәсілі – әдеуір ұшақтарға арналған жекеменшік әуежай. XXI ғасырдың басында ауылды мазалаған мәселелердің бірі – жақын орналасқан Илиамна көлі маңындағы Pebble Mine кен орынының құрылысы.