Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Seton Portage (['/s//iː//t//ən// /'/p//ɔːr//t//ə//dʒ/]) – Британдық Колумбияның Сквамиш-Лиллоут аймақтық округінде Андерсон және Сетон көлдерінің арасындағы тар жер тілкесінде орналасқан елді мекен. Бұл елді мекенде портаждың екі шетінде екі Сетон көлінің алғашқы ұлт өкілдерінің қауымдастығы және олардың арасында демалысқа арналған қауымдастық бар. Жергілікті қызметтерге пошта бөлімі, өрт сөндіру бөлімі, кітапхана және жалпы мақсаттағы дүкен, сондай-ақ басқа да шағын кәсіпорындар кіреді. Бұл елді мекенде Сетон Портж тарихи провинциялық паркі де орналасқан, ол тарихи маңызы бар темір жолдың бір бөлігін қорғайтын шағын провинциялық парк.
Seton Portage ('/s//iː//t//ən// /'/p//ɔːr//t//ə//dʒ/) is a community on a narrow strip of land between Anderson Lake and Seton Lake in Squamish Lillooet Regional District, British Columbia. The community is home to two Seton Lake First Nation communities at either end of the portage and a non native recreational community between them. Local services include a post office, fire department, library, and general store, among other small businesses. The community is also the location of Seton Portage Historic Provincial Park, a small provincial park protecting a historically significant stretch of railway.
Геология
"Портаж" шамамен 10 000 жыл бұрын пайда болды, сол кезде Кайош тауларының оңтүстік беткейі, яғни аңғардың оңтүстік жағы, құлап, бір көлдің ортасына сырғып түсті. Нәтижесінде Швейцариядағы Интерлакенге ұқсас жер пайда болды – екі фьорд тәрізді көлдің арасындағы тар және өте қысқа жер тілкесі. Ескі көл төбесінің қалдықтары Сетон және Андерсон көлдерінің солтүстік жағалауларын бойлап жатқан террасалар түрінде сақталған. Бұл Сетон көлінің түбіндегі мұздық моренасы болуы мүмкін, ол Сетон мұздығының түбінде орналасқан және ерігеннен кейін, осы құлау мен оның құрылыс бұзғыш толқынына (мегацунами қараңыз) дейін көне, үлкен көлді тоқтатқан. Содан кейін су тасқыны оның бір бөлігін шайып, Сетон өзенін ашып, мұздықтан еріген суды бүгінгі көл деңгейіне немесе оған жақын деңгейге құйып жіберді (бірақ 1958 жылы аяқталған энергетикалық жобаның нәтижесінде көл деңгейі 10-12 футқа көтерілген).
"The Portage" was formed about 10,000 years ago when the flank of the Cayoosh Range, which is the south flank of the valley, let go and slid into the middle of what had been a single lake. The result is a location similar to Interlaken, Switzerland, with two fjord style lakes flanking a narrow and very short strip of land between them. Remnants of old lake bottom survive as benchlands lining the north banks of Seton and Anderson Lakes. It may be that the glacial moraine at the foot of Seton Lake, which had been at the foot of the Seton Glacier and, after it melted, dammed the older, larger lake in until the slide and its destructive wave (see megatsunami). The inundation then washed part of it away to open Seton Creek and drain the glacial melt to today's lake level, or close to it (since the lake level is 10–12 feet higher because of the power project completed in 1958).
Археологиялық мәселелер
Көршілес Шалалттың көп бөлігі осы аллювиалды террасаларда орналасқан, бірақ Сетон Портэйдж толығымен үлкен құлаудың қираған қалдықтарының үстінде жатыр, бірақ мыңжылдықтар бойы өсімдіктердің өсуінен пайда болған құнарлы топырақпен жабылған. Фрейзер каньонының алтын асығы мен Портэйдждің Дуглас жолындағы маңызды бөлік ретіндегі рөлінен бұрын, Портэйдждің қорғалған және құнарлы жері жүздеген жер асты үйлеріне (кекули, чинук жаргонында "астында" деген мағынада) мекен болған, олардың әрқайсысында бірнеше тұрғын болған. Алтын асығынан бұрынғы Портэйджді көрген куәгер солтүстіктен аңғарға келетін тау жолынан Портэйджге қарап, оның "көктегі көптеген жұлдыздай" көрінгенін айтты. Мұндай сипаттама өте көп халықты көрсетеді, бірақ ешкім нақты білмейді. Шешек және басқа да жат аурулар, көршілес тайпалардың шабуылдары (Никола соғысын қараңыз) және одан кейінгі ашаршылықтар St'at'imc халқын олардың санының азаюына алып келді, ал колониализм мен индустрияның салдары оларды одан да азайтты. Ауыл шаруашылығы мен алтын өндіру қызметі Портэйдждегі контактіге дейінгі St'at'imc қонысының барлық іздерін жойды. 1890 жылдары Облат әкелері салған екі шіркеу және оларға жақын орналасқан ағаш үйлердің шаруашылықтары бүгінге дейін сақталған, бірақ Слоштегі Сент-Кристофер шіркеуі құлауға бейім. Мұраны сақтауға бөлінген қаражат топқа Нкайт шіркеуін қалпына келтіруге мүмкіндік берді.
Much of neighbouring Shalalth is on these alluvial benches, but Seton Portage is entirely situated atop the rubble of the great slide, but covered with good soils from the inroads of vegetation over the millennia. Prior to the Fraser Canyon Gold Rush and the Portage's role as a key component in the Douglas Road the sheltered and fertile land of the Portage had been home to what are estimated to have been hundreds of quiggly holes (kekuli, meaning "underneath" in the Chinook Jargon), each of which had been a house with multiple residents. One witness to the pre Gold Rush Portage told of coming over the mountain pass which leads into the valley from the north, and looking down on the Portage looked like "many stars in the sky". Such a description suggest a very large population, but no one knows for sure, and between smallpox and other foreign diseases, raids from neighbouring tribes in pre Contact decades (see Nicola's War) and ensuing famine, the St'at'imc were already reduced in population before the impacts of colonialism and industry reduced them even further. Because of agriculture and placer activity, all signs of pre Contact St'at'imc settlement on the Portage were obliterated. Two 1890s vintage churches built by the Oblate Fathers, and some of the adjacent log cabin rancheries, still stand today though the one at Slosh, St. Christopher's, is in a state of decay. Heritage preservation funding has enabled the band to restore the church at Nkait.
Халықтың тарихы
Лейкс Лиллует халқының байланыс алдындағы санына қатысты бағалаулар өте әртүрлі, кейбір дәстүрлерде тек Лейкс көлі маңында мыңдаған адам болғандығы айтылады. Нақты саны белгісіз, және археологиялық зерттеулер жүргізу мүмкін емес, себебі дәлелдер табылған жерлер көп рет қазылған, жыртылған, тіпті мал шаруашылығы үшін егілген және өңделген. Алтын асыру дәуірінде Портажда қанша адам болғаны туралы нақты дерек жоқ, тек алтын асырудың қызу кезінде Көл жолымен өткен 30 000-ға жуық адам туралы аңыз тараған. Портаж жағалаулары адамдармен тығырылып, қозғалыс көп болғандықтан, Лондон метро станцияларының аттарымен – «Вапинг» және «Флашинг» деп аталады. Бірнеше жылдан кейін бұл қозғалыс тоқтап қалды (Дуглас жолына қараңыз), ал 1880 жылдары Облаттар келгенге дейін Портаждағы алғашқы халық емес тұрғындардың саны аз болды, тіпті болмады деуге болады, бірақ саяхатшылар осы маршрутты пайдалана берді, ол осы жердің бір бөлігі болды. Алтын асырудан кейін алғашқы жергілікті емес қоныс аударушылар 1900 жылдардың басында Портаж жерлерін иеленді, бұл «Қысқа Портаж» жерлерін иеліктен айыруға қарсы Лилует тайпасының 1911 жылдың 10 мамырындағы декларациясына әкеп соқты. Бұдан әрі қоныстану 1914 жылы көл арқылы ашылған Тынық мұхиты Ұлы Шығыс темір жолының құрылысымен байланысты болды, ол жүздеген адамды баспанамен және тамақпен қамтамасыз етуді қажет етті, сонымен қатар Көпір өзені электр стансасы жобасының басталуына себеп болды. 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жоба жаңартылғаннан кейін туындаған құрылыс шары аңғарға мыңдаған уақытша тұрғындарды әкелді, олардың көпшілігі Портаждағы уақытша тіркеме лагерьлерінде және жиналмалы үйлерде тұрды. Жоба аяқталғаннан кейін жергілікті емес тұрғындардың саны 400-ге дейін азайды, ал жаз айларында маусымдық тұрғындар мен қонақтардың есебінен 500-ге жетеді. Шалат пен Портаждың біріктірілген тайпасының жалпы саны шамамен 500 адамды құрайды.
Population estimates of the pre Contact populations of the Lakes Lillooet people widely vary, with some traditions into the thousands on the Lakes alone. No one knows for sure, and the archaeological record here would be impossible to explore, as the land where the evidence would be has been stampeded and dug up and plowed under many times over, even on the rancheries. As concerns the Gold Rush era population, there is no figure for how many men were on the Portage at any one time, only an oft repeated number of 30,000 as to the number of men that traversed the Lakes Route in the heat of the Gold Rush. The beaches of the Portage were so busy with men coming and going that they were given the names Wapping and Flushing, after the busy London Tube stations of the same names. Within a few years that traffic had disappeared (see Douglas Road) and the non First Nations population of the Portage from then until the arrival of the Oblates in the 1880s was few, if any at all, although travellers still occasionally used the route of which the location was intrinsically a part. The first non native settlers since the Gold Rush occupied lands at the Portage in the early 1900s, which provoked the Declaration of the Lillooet Tribe (May 10, 1911) protesting the land alienations at "the Short Portage". Further settlement came with the building of the Pacific Great Eastern Railway, which was open through the Lakes by 1914 and which required the housing and feeding of hundreds of men, and with that the beginnings of the Bridge River Power Project. During the late 1940s and 1950s, the construction boom caused by the renewal of that project after World War II brought thousands of long term temporary residents into the valley, with many of these living in temporary trailer camps and prefab houses in the Portage. Following the end of that project, the non native population has dwindled to 400, cresting to 500 in summer with seasonal residents and visitors. Band population in total, including Shalath and the Portage together, is about 500.
Тарих
Бұл аймақты 1828 жылы Гудзон шығанағы компаниясының екі қызметкері кезіп өткен. Кейін, 1846 жылы осы саяхатты шотланд зерттеушісі Александр Колфилд Андерсон жалғастырды. Оған бұл аймақты картаға түсіру жұмағы тапсырылған, және Андерсон көлі оның құрметіне аталған. Андерсон кейін колониялық губернатор Джеймс Дугластың өтініші бойынша жол бойындағы бірнеше жерлерге ат қойды. Сетон көлі, және осымен Сетон Портажы, Андерсонның досының құрметіне аталған, ол Андерсоннің жағалауға қарай бару жолындағы Фартер суға батып қайтыс болған. Дуглас жолының оңтүстік-батысында Біркенхед тауы, Біркенхед өзені және Біркенхед көлі орналасқан, сондай-ақ Біркен ауылдық қауымдастығы мен сол аттас көл де бар. Біркен көлі – Сетон Портажының үлкен егізі, Лонг Портажының, басқаша айтқанда Пембертон асуының, шыңындағы көл. Бұл екі су алабын – Біркен және Сетон суларын – бөліп тұрады. 1858 жылы Британдық Колумбияда алтын табылды. Бу кемелері Сетон және Андерсон көлерінде жүре бастады, ал Сетон Портажы көлік торабына айналды, себебі алтын іздеушілер көлдер арасында жүк тасуға мәжбүр болды. 1861 жылы Карл Дозье бұл жерде Британдық Колумбияның алғашқы темір жолын салды, ол жолаушылар мен жүктерді Сетон Портажы арқылы (сол кезде Шорт Портажы деп аталған) тасымалдады. «Темір жол», яғни Дозье жолы, бір бағытта жылқылар мен есектермен тартылып, екінші бағытта гравитация күшімен жүрген болуы мүмкін. Бірақ 1864 жылы колониялық үкімет Фрейзер өзенінің шатқалы арқылы Карибу жолын салғаннан кейін, ол көп қолданылмады, және жақын арада (шамамен 1870 жылы) тоқтатылды. Алайда, оның жол жағдайы бүгінде Портадж жолы деп аталатын жергілікті басты жол ретінде сақталған. Фрейзер алтын асығынан кейін Сетон аңғары 1890 жылдарға дейін ұмытылғандай болды, содан кейін 1880 жылдардағы Каюш алтын асығынан кейін аймақта алтын іздеу белсенді жүрді. 20 ғасырдың басында ақ қоныс аударушылардың жерді иеленуі 1916 жылы Стейт’имк тайпаларының басшыларының туған жерінің меншігі мен тәуелсіздігін жариялауына әкелді. 1914 жылы Тынық мұхиты Ұлы Шығыс темір жолы Сетон Портажы және оның серіктес қаласы Шалалт арқылы салынды, ол Сетон көлінің бойында шығысқа қарай орналасқан. Аңғар 1920-1950 жылдары Көпір өзенінің алтын кендерінің өркендеу кезеңінде маңызды азық-түлік көзіне айналды, себебі оның биіктігі төмен болғандықтан климаты жылырақ және өсу маусымы ұзақ болды (үлкен жапырақты клен өсуіне қолайлы жағдай). Бұл аймақ жақсы жеміс өсіру ауа райымен танымал, мұнда өсірілген Макинтош алмалары әлемдегі ең жақсыларының бірі саналады, бірақ бүгінде тек бір коммерциялық бақ қызмет етеді. Көпір өзенінің электр станциясын салу кезінде Портадж халқының саны артып, жұмысшылар мен олардың отбасыларын орналастыру үшін жүздеген уақытша үйлер мен казармалар салынып, орнатылды. Осы кезеңде 1958 жылы Британдық Колумбия провинциясының жүз жылдығына арналған тойлар Шорт Портажының атын Сетон Портажы деп өзгертуге себеп болды. Жергілікті тұрғындар аңғарды әлдеқашан «Сетон» деп атаған, бұл термин бүгінгі күнге дейін қолданылады және Сетон Портажы, Шалалт және қалған гидрокомпания кентін (бұрынғы Bridge River деп аталған, өзенде орналасқандықтан емес) біртұтас сипаттайды.
The area was traversed by two Hudson's Bay Company employees in 1828, a journey which was later followed in 1846 by Scottish explorer Alexander Caulfield Anderson, who had been assigned to chart it and for whom Anderson Lake is named. Certain placenames along the route were conferred by Anderson later on, at the request of colonial Governor James Douglas. Seton Lake, and hence Seton Portage, was named for a friend of Anderson's who had perished in the sinking of Farther along Anderson's route to the Coast to the southwest, which later was to become the Douglas Road, there is a Mount Birkenhead, the Birkenhead River and Birkenhead Lake, and also the rural community of Birken and a lake of the same name. Birken Lake is the summit lake of Seton Portage's big twin, the Long Portage, aka Pemberton Pass, which separates the Birken and Seton drainages. In 1858, gold was discovered in British Columbia. Steamships started running on both Seton Lake and Anderson Lake, and Seton Portage became a transportation bottleneck, as prospectors would need to portage for between the lakes. In 1861, Carl Dozier constructed British Columbia's first railway here to transport passengers and freight across Seton Portage (then called Short Portage). Most likely the "railway" known as Dozier's Way was drawn by horses and mules in one direction, and run on gravity in the other was not used much after the colonial government built the Cariboo Road through the Fraser River canyon, in 1864, via Ashcroft, which bypassed Seton Portage and Lillooet, and was abandoned shortly thereafter (c. 1870) although its roadgrade survives today as the main local thoroughfare, Portage Road. Following the Fraser Gold Rush, the Seton valley lapsed into obscurity until the 1890s, when gold exploration scoured the region in the wake of the Cayoosh Gold Rush of the 1880s. Alienation of native land by white settlers at the outset of the 20th century led to the Declaration of the Lillooet Tribe, an assertion of native ownership and sovereignty by the chiefs of the St'at'imc in 1916. In 1914, the Pacific Great Eastern Railway was built through Seton Portage and its twin community Shalalth, which is farther east along Seton Lake. The valley became an important food supply for the booming goldfields in the Bridge River from the 1920s to the 1950s because of its lower elevation and hence warmer climate and long growing season (favorable enough for bigleaf maple at the northeast corner of its natural range). The locality is known for its fine fruit growing weather McIntosh apples grown here are considered some of the best in the world, but there is only one commercial orchard today. During the construction of the Bridge River Power Project, the population of the Portage boomed and hundreds of temporary houses and barracks were brought in to house workers and their families. It was during this period that festivities surrounding the 1958 Centennial of the Province of British Columbia saw Short Portage renamed Seton Portage. Local parlance already referred to the valley simply as "Seton", a term still in use today that collectively describes Seton Portage, Shalalth and the remaining hydro company townsite at South Shalalth (formerly known as Bridge River after the name of the project, not because it was on that river).
Жерге қатысты талаптар мәселелері
1990 жылы тамызда Сетон Портждегі темір жол желісі Сетон көлі үндістері тобының (халық саны: 500-ден астам) мүшелері тарапынан блокадаланды. Бұл топ St'at'imc Nation ұлтының бір бөлігі болып табылып, Ока дағдарысы кезінде мохоктарды қолдау мақсатында демонстрация өткізіп жатқан еді. Сол кездегі премьер-министр Уильям Вандер Зальм сапардан бір-екі күн өткен соң, блокада Канада Корольдік атты полициясымен таратылды. Оқиға провинциялық және ұлттық телеарналар арқылы көрсетілді және туған жерді қорғау үшін провинция көлемінде наразылықтарға ұласты. Одан кейін көп ұзамай, Сетон Портждегі маңызды теміржол көпірі өртке оқшаулаушылықпен қиратылды.
The railway line at Seton Portage was blockaded in August 1990 by members of the Seton Lake Indian Band (population: over 500), a branch of the St'at'imc Nation, who were demonstrating in support of the Mohawks during the Oka Crisis. A day or two after a visit by then Premier William Vander Zalm, the blockade was suppressed by the Royal Canadian Mounted Police. The event was covered by provincial and national television news media and led to province wide protests in support of native land claims. Shortly afterward, the main railway bridge in Seton Portage was destroyed by an arsonist.
Қол жеткізу
"Портажға" кіруге екі жол бар: Біріншісі – Миссия тау жолы деп аталатын, Мостик өзенінен басталатын 3500 фут (1067 м) биіктіктегі жол. Екіншісі – Андерсон көлінің алыс жағындағы Д'Арсиден басталатын электр желісі жолы, ол соңғы кезде Дуглас жолы деп аталады, бұл Харрисон көлінен Лиллоетке дейінгі бұрынғы Дуглас жолына сілтеме. Сетон көлі бойында автомобиль жолы жоқ, бірақ бұл бағытты Британдық Колумбия темір жолы (қазір CN) пайдаланады. Сетон көлінің алғашқы халқы Сетон қауымдастықтары арасында "Каохам шаттл" деп аталатын теміржол автобусын іске қосты, ол көлдің шетіндегі Сетон Портаж теміржол станциясынан Лиллоетке және кері бағытта жүреді. Алдын ала келісім бойынша кейде Д'Арсиге де барып тұрады.
Access to "The Portage" is via a 3500 feet (1067 m) pass from the Bridge River known as the Mission Mountain Road, or a powerline road from D'Arcy at the farther end of Anderson Lake known as the High Line and in recent times dubbed the Douglas Trail, in reference to the old Douglas Road route from Harrison Lake to Lillooet. There is no road connection along Seton Lake, but that route is used by the British Columbia Railway (now CN); the Seton Lake First Nation operates a railbus, the Kaoham Shuttle, between the Seton communities, beginning at the Seton Portage railway station to and from Lillooet, which is at the farther end of the lake. The service sometimes goes to D'Arcy by prior arrangement.