Кіріспе
Фотожарық экспозициясын орнату кезінде фотожарық құрылғыларының (жарық шамдары және "студиялық штробтар", "камерадағы жарықтар", "электрондық жарықтар", "жарықтар" және "желті жарықтар" деп аталатын электрондық құрылғылар) нұсқаулық нөмірі (GN) фотографтарға кез келген жарық үшін қажетті f-санын немесе кез келген f-санға қажетті қашықтықты есептеуге мүмкіндік береді. Осы екі айнымалының бірін табу үшін құрылғының нұсқаулық нөмірін екіншісіне бөлу жеткілікті. Нұсқаулық сандарға әртүрлі факторлар әсер етсе де, олардың мәндері тек екі фактордың көбейтіндісі ретінде көрсетіледі: Нұсқаулық сан = f-сан × қашықтық. Бұл қарапайым кері байланыс дұрыс, себебі жарықтың күші қашықтықтың квадратына пропорционалды төмендейді, ал диафрагма арқылы өтетін жарық мөлшері f-санның квадратына пропорционалды төмендейді. Осыған сәйкес, суретте көрсетілгендей, нұсқаулық санды үлкен f-санға қысқа қашықтықты көбейту арқылы да, кішкентай f-санға ұзақ қашықтықты көбейту арқылы да табуға болады. Нұсқаулық сандар жарықтың күшінің абсолютті өлшемі емес (жарық энергиясы деп аталатын қасиет), себебі оларға басқа факторлар да әсер етеді, атап айтқанда камераның ISO параметрлері (фильмнің сезімталдығы) және жарықтың таралу бұрышы. Дегенмен, кез келген ISO параметрі мен таралу бұрышы үшін, мысалы, екі есе үлкен нұсқаулық саны бар, анағұрлым қуатты жарық құрылғысы кез келген f-сан үшін екі есе алыстан объектілерді дұрыс жарықтандыруға мүмкіндік береді немесе керісінше, берілген қашықтықтағы көріністерді екі есе үлкен f-санмен дұрыс жарықтандыруға мүмкіндік береді. 1930 жылдардың соңында тұрақты өндірілген жарық шамдары қолжетімді болғаннан кейін өндірушілер қабылдаған нұсқаулық сан жүйесі, өзгермелі жарық шығымы мен автоматты экспозицияны басқару мүмкіндігі бар электрондық фотожарық құрылғыларының, сондай-ақ экспозицияны оңай, жылдам және арзан түрде реттеуге және қайтадан сынауға мүмкіндік беретін цифрлық камералардың кең таралуына байланысты маңызсыз болып қалды. Дегенмен, нұсқаулық сандар мен қолмен экспозициялау режиміне орнатылған жарық құрылғылары әртүрлі жағдайларда, мысалы, ерекше немесе нақты нәтижелер қажет болғанда және стандартты емес көріністерді түсіргенде құнды болып қалады. Нарықтағы жарық құрылғыларының әртүрлі модельдері әртүрлі максималды нұсқаулық сандарға ие. Фотографтар үшін нұсқаулық сандар өте таныс болғандықтан, өндірушілер өз өнімдерінің салыстырмалы мүмкіндіктерін жарнамалау үшін оларды кеңінен пайдаланады. Алайда, мұндай практика ISO параметрі мен жарықтандыру бұрышының өнеркәсіптік деңгейде стандартталуын қажет етеді, бірақ бұл толыққанды жүзеге асырылмады. Көбінесе өндірушілер ISO 100 сезімталдығына қатысты нұсқаулық сандарды көрсетеді. Алайда, кейбір өндірушілер нұсқаулық сандарды ISO 200-ге қатысты көрсетеді, бұл оларды 41%-ға жоғары етеді. Сонымен қатар, өндірушілердің бағалауларындағы жарықтандыру бұрыштары өте әртүрлі, бұл модельдерді салыстыруды қиын жасайды.
Guide number = f number × distance
This simple inverse relationship holds true because the brightness of a flash declines with the square of the distance, but the amount of light admitted through an aperture decreases with the square of the f number. Accordingly, as illustrated at right, a guide number can be factored to a small fnumber times a long distance just as readily as a large fnumber times a short distance. Guide numbers are not an absolute measure of flash power (a property called luminous energy) because they are influenced by other variables, notably the camera's ISO setting (film speed) and flash coverage angle. For any given ISO setting and coverage angle however, an inherently more powerful flash device featuring a guide number that is, for instance, twice as great will permit subjects to be properly exposed from twice as far away for any given fstop, or conversely, will permit scenes at a given distance to be properly exposed at an fnumber twice as great. The guide number system, which manufacturers adopted after consistent performing mass produced flashbulbs became available in the late 1930s, has become nearly superfluous due to the ubiquity of electronic photoflash devices featuring variable flash output and automatic exposure control, as well as digital cameras, which make it trivially easy, quick, and inexpensive to adjust exposures and try again. Still, guide numbers in combination with flash devices set to manual exposure mode remain valuable in a variety of circumstances, such as when unusual or exacting results are required and when shooting non average scenery. Different models of flash devices available on the market have widely varying maximum rated guide numbers. Since guide numbers are so familiar to photographers, they are near universally used by manufacturers of on camera flash devices to advertise their products' relative capability. However, such a practice demands industry wide standardization of both the ISO setting and illumination angle underlying the ratings; this has only been partially realized. For the most part, manufacturers state guide numbers relative to a sensitivity of ISO 100. However, manufacturers sometimes rate guide numbers at ISO 200, which makes them 41% greater. Furthermore, the illumination angles underlying manufacturers' ratings vary greatly, which can make it particularly difficult to compare models.
Өлшем бірліктері
Әлемнің көп бөлігінде метрикалық жүйе (SI) қолданылатын жерлерде, нұсқаулық сандар 34 сияқты бірліксіз сандық мән ретінде беріледі, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда, олар екі көбейткіштен тұратын құрама өлшем бірлігі болып табылады: Сондықтан, нұсқаулық сандар есептеуде қолданылуына қарай метрмен қашықтыққа немесе f-сандарына дейін айналдырылуы мүмкін. Алайда, АҚШ-та фотографтар әдетте қашықтықты футпен өлшейді және осыған сәйкес түзетілген нұсқаулық сандарды қажет етеді. АҚШ нарығын қамтамасыз ету үшін флэш құрылғыларын өндірушілер әдетте футпен берілген нұсқаулық сандарды ұсынады және оның фут екенін нақты көрсету үшін «фут», «ft» немесе фут символы ( ′ ) сияқты терминология қосады, мысалы, Нұсқаулық саны: 92′. АҚШ-та флэш құрылғыларын сату кезінде жиі қолданылатын тағы бір практика – екі нұсқаулық санды көрсету, олар әртүрлі форматта берілуі мүмкін, соның арқасында қашықтықтар мен f-сандары фут немесе метрлерді пайдаланып есептелуі мүмкін, мысалы, Нұсқаулық саны: 30 м / 98 фут. камераның диафрагмасын , және қажетті флэш-субъект қашықтығын білуді қалайды; ол жай ғана нұсқаулық санды 4-ке бөледі. Осылайша, 11 метр немесе 36 фут қашықтықтағы объект дұрыс жарықтандырылады (GN 44 (м) ÷ = 11 м, ал GN 144 (фут) ÷ = 36 фут). Егер нұсқаулық саны бірдей болса және диафрагмасы болса, жарық көзі объектіден 5,5 метр немесе 18 фут қашықтықта болуы керек. Сонымен қатар, егер флэш-субъект қашықтығы белгілі болса және қажетті f-санын табу керек болса, нұсқаулық санды қашықтыққа бөлу керек. Мысал: Нұсқаулық саны = 48 (м) және қашықтық 6 метр; сонда және диафрагма қажет (GN 48 ÷ 6 м = ).
Апертураны табу үлгісі
Мысалы, фотографтың нысанаға дейінгі арақашықтығы 9,75 метр (32 фут) және нұсқаулық саны 39 (м) / 128 (фут) болсын. Диафрагма метрикалық жүйеде: GN 39 ÷ 9,75 м = АҚШ жүйесінде: GN 128 ÷ 32 фут =
In U. S. customary units: GN 128 ÷ 32 ft =
Электрондық флешке арналған
Флеш-түтік технологиясына негізделген электрондық флеш құрылғылары қазіргі заманғы көптеген камералармен (фокалды жазықтық жалюзиі бар) қолданылғанда, жалюзи жылдамдығы нұсқаулық сандарға әсер етпейді. Сондай-ақ, Жалюзи (фотография) деген бетті қараңыз. Себебі тіпті ең қуатты параметрлерде де флештің жарылу ұзақтығы көбінесе бірнеше миллисекундтан (секундтың мыңнан бір бөлігі) аспайды. Фокалды жазықтық жалюзилерінде флеш жалюзи пердесі толық ашылғаннан кейін бірден жана бастайды және перде жабыла бастағанға дейін сөнуі керек. Камераның көрсетілген Xsync жылдамдығынан жоғары жылдамдық таңдалса, ол көбінесе секундының 1/60-нан 1/200-ге дейін (16,7 миллисекундтан 5,0 миллисекундқа дейін) перде флеш сөнгенге дейін пленка немесе сенсордың үстінен жабыла бастайды. Мұндай жағдайда, суреттің шетінде нашар экспозицияланған, түс градиенті бар жолақ пайда болады – көбінесе солға немесе төменге қарай қараңғырақ болады, жоғарыдағы суретте көрсетілгендей. Керісінше, ұзақ экспозиция да нұсқаулық санға әсер етпейді. Флеш сөнгеннен кейін, ұзақ жабылу жылдамдығы тек үздіксіз қоршаған ортаның жарығының үлесін арттырады, бұл қозғалатын нысандардың «көлеңкесін» тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, Флеш синхрондауын қараңыз.
Толықтыруды жарқырату: Жолсеріктегі сандар мен қашықтық
Сыртта көлеңкелерді толтыру кезінде қуатты флеш құрылғылары (бірдей ISO сезімталдығы және жарық шоғыр бұрышымен салыстырғанда, жоғары нұсқаулық саны бар) пайдалы болуы мүмкін, себебі олар фотографтарға топтық суреттер түсіргенде, мысалы, нысанаға дейінгі максималды флеш қашықтығын арттыруға мүмкіндік береді. Әрине, қуаты жоғары болғаны артық, себебі күн өте жарқын, реттеуге келмейтін жарық көзі, ал флеш осы жарыққа қарсы күресуге тиіс. Бірақ, маңызды фактор – көптеген заманауи камералардың фокальдық жазықтықтағы жалюзилері флеш құрылғыларымен секундының 1/60-тан жоғары жылдамдықпен синхрондалмайды; мұндай салыстырмалы ұзақ экспозиция үшін әдетте өте кішкентай диафрагма және/немесе төмен ISO сезімталдығы қажет, бұл екеуі де камераның және оның кірістірілген флешының нысанадан қаншалықты алыста болуын шектейді. Төмендегі кестелерде көлеңкелерді күнге шағылысқан бөліктерге қарағанда бір f-сатыға дейін толтыруға болатын қашықтық көрсетілген, бұл әдеттегі толтыру деңгейі. Бұл жердегі экспозициялар, күн шыққаннан кейін 2 сағаттан, күн батқанға дейін 2 сағатқа дейінгі аралықта түсірілген суреттер үшін, ашық немесе тұманды күнгі жағдайда, анық көлеңкелермен жарықтандырылған алдыңғы жағынан түсірілген нысаналарды ескереді. —МЕТР НЕГІЗІНДЕ—БЕРІЛГЕН НҰСҚАУЛЫҚ САНЫНДА ФЛЕШ ҚҰРЫЛҒЫСЫ КӨЛЕҢКЕЛЕРДІ КҮН СӘУЛЕСІНДЕГІ БӨЛІКТЕРДЕН БІР F-САТЫҒА ДЕЙІН ТОЛТЫРА АЛАТЫН ҚАШЫҚТЫҚ (КҮН СӘУЛЕСІ = ISO 100 ДЕ 14 EV, ISO 100 ДЕ НҰСҚАУЛЫҚ САНДАР)GN (м)6.58101215182226303645526072761/60 с @ 0.52 м0.64 м0.80 м0.96 м1.20 м1.45 м1.77 м2.09 м2.41 м2.89 м3.61 м4.17 м4.82 м5.78 м6.10 м1/125 с @ 0.74 м0.91 м1.14 м1.36 м1.70 м2.04 м2.50 м2.95 м3.41 м4.09 м5.11 м5.90 м6.81 м8.17 м8.63 м1/200 с @ 0.93 м1.14 м1.43 м1.72 м2.15 м2.57 м3.15 м3.72 м4.29 м5.15 м6.44 м7.44 м8.58 м10.30 м10.87 м1/250 с @ 1.04 м1.28 м1.61 м1.93 м2.41 м2.89 м3.53 м4.17 м4.82 м5.78 м7.23 м8.35 м9.63 м11.56 м12.20 м
—ФУТ НЕГІЗІНДЕ—БЕРІЛГЕН НҰСҚАУЛЫҚ САНЫНДА ФЛЕШ ҚҰРЫЛҒЫСЫ КӨЛЕҢКЕЛЕРДІ КҮН СӘУЛЕСІНДЕГІ БӨЛІКТЕРДЕН БІР F-САТЫҒА ДЕЙІН ТОЛТЫРА АЛАТЫН ҚАШЫҚТЫҚ (КҮН СӘУЛЕСІ = ISO 100 ДЕ 14 EV, ISO 100 ДЕ НҰСҚАУЛЫҚ САНДАР)GN (фут)21263339506072851001201481702002362501/60 с @ 1.7 фут2.1 фут2.6 фут3.1 фут4.0 фут4.8 фут5.8 фут6.8 фут8.0 фут9.6 фут11.9 фут13.6 фут16.1 фут18.9 фут20.1 фут1/125 с @ 2.4 фут3.0 фут3.7 фут4.4 фут5.7 фут6.8 фут8.2 фут9.7 фут11.4 фут13.6 фут16.8 фут19.3 фут22.7 фут26.8 фут28.4 фут1/200 с @ 3.0 фут3.7 фут4.7 фут5.6 фут7.2 фут8.6 фут10.3 фут12.2 фут14.3 фут17.2 фут21.2 фут24.3 фут28.6 фут33.8 фут35.8 фут1/250 с @ 3.4 фут4.2 фут5.3 фут6.3 фут8.0 фут9.6 фут11.6 фут13.6 фут16.1 фут19.3 фут23.8 фут27.3 фут32.1 фут37.9 фут40.1 фут
Кестелерге қарап көрінетіндей, егер фотографтың камерасының X синхро жылдамдығы 1/125 секунды болса, флеш құрылғысын іздесе және 2.5 метрге (8 футқа) дейінгі қашықтықта көлеңкелерді толтыру қабілетін қаласа, кемінде 22 (м) / 72 (фут) нұсқаулық саны бар флеш құрылғысы қажет болады. Цифрлық камераның ISO сезімталдығын арттыру (немесе жылдам фильмді таңдау) осы кестелерде көрсетілген қашықтықты арттырмайды, себебі ISO сезімталдығы кескіннің толтыру флеш аймақтарындағы экспозицияға қаншалықты әсер ететін болса, сол сияқты күн сәулесіндегілерге де әсер етеді. Кез келген сақина жылдамдығы үшін флеш құрылғысы тек көлеңкелерді 50% - ға дейін толтыра алады, белгілі бір қашықтықта күннен түсетін жарықтың үлесі; камераның Xsync сақина жылдамдығында ISO сезімталдығының өзгеруі және оған қоса f-сатының реттелуі бұл пропорционалдық қатынасқа әсер ете алмайды.