Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Массаға тәуелді изотоптық фракциялау немесе массаға тәуелді емес фракциялау (NMD) – изотоптарды бөлуге қатысатын кез келген химиялық немесе физикалық процесс, онда бөлініс мөлшері изотоптар массасының айырмашылығына пропорционалды емес. Көптеген изотоптық фракциялаулар (әдеттегі кинетикалық және тепе-теңдік фракциялаулары да осыған жатады) изотоп массасының атомдық немесе молекулалық жылдамдықтарға, диффузияға немесе байланыс күштеріне тигізетін әсерінен туындайды. Массаға тәуелді емес фракциялау процестері сирек кездеседі, көбінесе фотохимиялық және спинге қатысты шектеулер бар реакцияларда болады. Сондықтан, массаға тәуелді емес фракцияланған материалдарды байқау арқылы табиғатта және зертханалық тәжірибелерде осы типтегі реакцияларды анықтауға болады.
Mass independent isotope fractionation or Non mass dependent fractionation (NMD), refers to any chemical or physical process that acts to separate isotopes, where the amount of separation does not scale in proportion with the difference in the masses of the isotopes. Most isotopic fractionations (including typical kinetic fractionations and equilibrium fractionations) are caused by the effects of the mass of an isotope on atomic or molecular velocities, diffusivities or bond strengths. Mass independent fractionation processes are less common, occurring mainly in photochemical and spin forbidden reactions. Observation of mass independently fractionated materials can therefore be used to trace these types of reactions in nature and in laboratory experiments.
Көмірқышқыл газын массаға тәуелсіз фракциялау
Изотоптардың массаға тәуелсіз таралуы стратосфералық озоннан көмірқышқыл газына (CO2) ауысуы мүмкін. CO2-нің бұл аномальды изотоптық құрамын жалпы біріншілік өнімді, яғни өсімдіктердің фотосинтез арқылы CO2-ні қабылдауын сандық бағалау үшін пайдалануға болады. Құрлықтағы өсімдіктердің атмосфералық CO2-нің изотоптық сипаттамасына тигізетін әсері жаһандық модельдеме арқылы симуляцияланды және тәжірибелік жолмен расталды.
The mass independent distribution of isotopes in stratospheric ozone can be transferred to carbon dioxide (CO2). This anomalous isotopic composition in CO2 can be used to quantify gross primary production, the uptake of CO2 by vegetation through photosynthesis. This effect of terrestrial vegetation on the isotopic signature of atmospheric CO2 was simulated with a global model and confirmed experimentally.
Күкірттің массаға тәуелсіз фракциялануы
Күкірттің массаға тәуелсіз фракциялануы ежелгі шөгінділерде байқалады, онда ол сол кездегі айналадағы орта жағдайларының белгісін сақтайды. Мұндай массаға тәуелсіз іздердің минералдарға қалыптасуы және түсуі, атмосферада көп мөлшерде оттегі болған жағдайда мүмкін емес, бұл Ұлы Оттегілену Оқиғасының одан кейін болғанын көрсетеді. Осыған дейін, МИС жазбасы сульфатты азайтатын бактериялардың жаһандық күкірт циклында маңызды рөл атқармағанын және МИС сигналының негізінен вулкандық белсенділіктің өзгеруіне байланысты екенін көрсетеді.
Mass independent fractionation of sulfur can be observed in ancient sediments, where it preserves a signal of the prevailing environmental conditions. The creation and transfer of the mass independent signature into minerals would be unlikely in an atmosphere containing abundant oxygen, constraining the Great Oxygenation Event to some time after Prior to this time, the MIS record implies that sulfate reducing bacteria did not play a significant role in the global sulfur cycle, and that the MIS signal is due primarily to changes in volcanic activity.