Кіріспе

Ньютон – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Миддлсекс округіне қарасты қала. Ол Бостон қаласының орталығынан батысқа қарай шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан және он үш ауылдан тұрады, қалалық орталығы жоқ. Бұл жерде Чарльз өзені, Кристалл көлі, Heartbreak Hill және басқа да танымал орындар бар. Қаланы бірнеше көшелер мен тас жолдар (оның ішінде 9-шы бағыт, Хаммонд Понд Парквейі және Масс Пайк) және MBTA басқаратын Green Line D тармағымен байланыс қамтамасыз етілген. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Ньютон қаласының халқы 88 923 адамды құрайды. Тарихи деректер бойынша, қазіргі Ньютон аумағы 1639 жылы қоныстандырылған және бастапқыда Кембридж қаласының бір бөлігі болған (кейін "жаңа қала" деп аталған). 1681 жылы Кембриджтен бөлініп, 1766 жылы қазіргі Ньютон деген атаумен белгілі болды. 1874 жылы қала мәртебесіне ие болды.

17 ғасыр

Ньютон бастапқыда 1630 жылы қоныстанған және 1638 жылы Кембридж деп аталған "жаңа қаланың" бір бөлігі болды. Қазіргі Ньютонға алғашқы ағылшын қонысы 1639 жылы келді. Роксбери пасторы Джон Элиот 1651 жылы Нонатумның жергілікті американдық халқын, Массачусеттің сахемы Уабан басқарған кіші тайпасын, отаршылар оларды қанаудан қорқады, Натикке көшуге көндірді. Ньютон 1681 жылдың 15 желтоқсанында Кембридж ауылы деген жеке қала ретінде құрылды, содан кейін 1691 жылы Ньютаун, ал ақырында 1766 жылы Ньютон деп аталды. 1874 жылдың 5 қаңтарында қала мәртебесіне ие болды. Ньютон "Бағбандар қаласы" деп белгілі. 1600 жылдардың басында Уотертаун Чарльз өзенінің оңтүстік жағындағы (қазіргі Ньютон) үлкен жерді иеленген. Олар осы жерді Ньютаунға берді, бірақ "балық аулау құқықтарын қорғау үшін" "ұзындығы екі жүз, ені алпыс саяқ" болатын бір жолақты қалдырды.

18 ғасыр

Ньютон тарихшысы Диана Мьюр "Буллоудың көліндегі ой елестерінде" Ньютонның жоғарғы және төменгі сарсуларындағы су қуатын пайдалану үшін салынған бірнеше диірмендерде 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында дамыған алғашқы өнеркәсіптерді сипаттайды. Бұл шағын зауыттарда тамақ түйіршігі, шоколад, желім, қағаз және басқа да өнімдер өндірілді, бірақ Мьюрдің сөзіне сәйкес, Ньютондағы су қуаты қаланы өндіріс орталығына айналдыруға жеткіліксіз болды. Дегенмен, 1902 жылдан бастап Ньютон Стэнли Мотор Каридж Компаниясы – "Стэнли Стимер" көлігін шығарушы компанияның орны болды.

19 ғасыр

Тоғызыншы ғасырдағы Ньютон, Американдық Азамат соғысынан кейін, шағын ауылдардан құралған мозаика сияқты еді. Аубурндейл, Ньютон-Корнер, Ньютонвилл және Вест-Ньютон ауылдары солтүстікте орналасып, ең өркендегендері болды. Ал Уабан мен Честнат-Хилл сирек қоныстанған аймақтар еді. Әр сәуір айында Патриоттар күнінде Бостон марафоны қаладан өтеді, Уэлслиден 16-шы бағыттан (Вашингтон көшесі) кіріп, жүгірушілер төрт атақты Ньютон төбелерінің біріншісімен кездеседі. Содан кейін ол Бостонға қарай созылатын 30-шы бағытқа (Коммунельть даңғылы) оңға бұрылады. Орталық көшеге жеткенше тағы екі төбе бар, ал содан кейін төртінші және ең танымал, Heartbreak Hill, Орталық көшеден кейін көп ұзамай көтеріледі. Тұрғындар мен келушілер Вашингтон көшесі мен Коммунельть даңғылының бойында жарыс бағытында тұрып, жүгірушілерге қолдау көрсетеді.

География

Ньютон – Миддлсекс округінде, Бостон қаласының ортасынан шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан қала маңындағы қала. Ол солтүстікте Уолтем және Уотертаун, оңтүстікте Нидхэм және Бостонның Уэст-Роксбери ауданы, батыста Уэлсли және Вестон, ал шығыста Бруклин және Бостонның Брайтон ауданымен шектеседі. Чарльз өзені Ньютонның солтүстік және батыс бөліктері арқылы ағады, ал 128 тас жолы қаланың батыс бөлігінен өтеді. Масс Пайк Бостонға барар жолда қаланың көбінесе дамыған солтүстік бөлігінен өтеді. Ньютон қаласындағы тағы да бірнеше ірі тас жолдар бар: 9-маршрут қаланың оңтүстік бөлігіне қызмет етеді, ал Хэммонд Понд Парквейі – Честнат Хилл арқылы солтүстік-оңтүстік бағытты қамтамасыз етеді және Бруклин мен Уэст-Роксбериге қол жеткізуге мүмкіндік береді. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 18,2 шаршы миль (47 км²), оның ішінде 18,0 шаршы миль (47 км²) құрлық және 0,2 шаршы миль (1 км²) (0,82%) су құрайды.

Геологиялық тарих

Геологиялық тұрғыдан Ньютон Аппалач тау тізбегінің Бостон алабындағы топографиялық төмендікте орналасқан. Бұл төмендікті соңғы мұз басу кезеңінен кейін қалған, он екі мың жыл бұрын пайда болған биік қыратты дөңдердің шеңбері қоршап тұр. Ньютон төңірегінде геологиялық тарихты көрсететін, аумақтың соңғы жүздеген миллион жылдарда қалай қалыптасқанын және өзгергенін аңғартатын бірнеше ерекше тау жыныстарының шығару орындары бар. Бұл өзгерістерге суперконтиненттер мен ежелгі мұхиттардың қозғалысы, вулканизммен байланысты жер сілкінісі және оған ілеспес жарықтардың пайда болуы, сондай-ақ климаттың өзгеруі жатады. Негізінен үш түрлі тау жынысы кездеседі: Роксбери конгломераты, Кембридж аргиллиті немесе тақта тас, Брайтон және Маттапан жанартаулары, ал кембрийге дейінгі Дедхам гранодиориті – базалық жыныс. Бостон шекаралық жарылысы және Ньютонның Шомут антиклині Массачусетс штатының шығыс-орталық бөлігінде Альпі тауларының қалыптасуымен бірге пайда болды. Ньютон ауданының дамуына байланысты ерекше тау жыныстарының көрінуі одан әрі азайып барады.

Топография

Ньютон жеті төбеден тұратын құрылымның төңірегінде өркендеген. "Ньютонның жалпы сипаттамалары қызығушылық тудырады. Оның бетін жеті негізгі төбе белгілейді, ежелгі Римнің жеті төбесі сияқты, бірақ Ньютонның жеті төбесі Римнің жеті төбесінен әлдеқайда айқын: Нонатум төбесі, Уабан төбесі, Каштан төбесі, Балд Пейт төбесі, Емен төбесі, Институт төбесі және Айда тауы."

Ауылдар

Ньютонның бір ғана қалалық орталығы болмай, он үш ауылдың мозаикасынан тұрады, олардың көптегені өздерінің шағын қалалық орталықтарымен мақтанады. Осы 13 ауыл: Аубурндейл, Каштан Хилл, Ньютон орталығы, Ньютон бұрышы, Ньютон жоталары, Ньютон төменгі сарқырамасы, Ньютон жоғарғы сарқырамасы (екеуі де Чарльз өзенінде орналасқан және бұрынғы шағын өнеркәсіптік аймақтар), Ньютонвилл, Нонантум (сондай-ақ, Күміс көл немесе "Көл" деп те аталады), Ок Хилл, Томпсонвилл, Уабан және Батыс Ньютон. Ок Хилл паркі – Ок Хилл ауылының ішінде орналасқан, кейбір қала карталарында жеке және ерекше ауыл ретінде көрсетілген (соның ішінде Ньютон қаласының ресми сайтындағы 2010 жылғы карта), ал Four Corners та кейбір қала карталарында ауыл ретінде көрсетілген. Көптеген ауылдарда пошта бөлімшелері бар, бірақ олардың заңдық мәні жоқ және нақты шекаралары белгіленбеген. Осы ауылдық жүйе көбінесе мекенжайларға және алғаш рет келгендерге шатасу тудырады.

Климат

Ең төменгі температура 1934 жылдың ақпанында, ал ең жоғары температура 1975 жылдың тамызында тіркелді. * = халық санының бағасы. 2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 85 146 адам, 32 648 шаруашылық және 20 499 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 32 112 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 79,6% ақ нәсілді, 11,5% азиялық, 2,5% афроамерикалық, 0,07% жергілікті американдық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,71% басқа нәсілдерден және 1,46% екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілге жататын испандық немесе латиноамерикандықтар халықтың 4,1% құрайды (0,7% пуэрторикалықтар, 0,6% мексикалықтар, 0,4% колумбиялықтар, 0,3% гватемалалықтар, 0,3% аргентиналықтар). (2010 жылғы халық санағының есебі: Quickfacts.com халық санағының есебі)

Ньютон, көршілес Бруклинмен бірге, көптеген еврей және азиялық тұрғындарымен белгілі. 2002 жылғы мәліметтер бойынша еврей халқының саны 28 002 адамды құрады. 31 201 шаруашылық бар, олардың 31,1% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 55,2% үйленген жұбайлар, 8,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 34,3% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 25,5% жеке тұлғалардан тұрады, ал 11,1% 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан. 2008 жылғы АҚШ халық санағы бойынша орташа шаруашылық мүшелерінің саны 2,60, ал орташа отбасы мүшелерінің саны 3,11 болды. Қала тұрғындарының 21,2% 18 жасқа дейін, 10,3% 18-24 жас аралығында, 28,2% 25-44 жас аралығында, 25,2% 45-64 жас аралығында және 15,1% 65 жастан асқан. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 86,8 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,7 еркек келеді. Қаланың орташа шаруашылық табысы 107 696 доллар, ал орташа отбасы табысы 136 843 доллар. Ерлердің орташа табысы 95 387 доллар, ал әйелдердің 60 520 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 56 163 доллар. Отбасылардың 3,6% және халықтың 5,9% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,2% және 65 жастан асқандардың 9,4%. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Ньютон тұрғындарының 21,9% АҚШ-тан тыс жерде дүниеге келген.

Экономика

Ньютонның ең ірі жұмыс берушілері Бостон колледжі мен Ньютон-Уэлсли ауруханасы. Ньютон қаласында орналасқан компаниялардың арасында TechTarget, CyberArk және Upromise бар. 2015 жылдың шілдесіне дейін Ньютон TripAdvisor компаниясының әлемдік бас кеңсесіне де үй болды, ол әлемдегі ең ірі саяхат сайты болып, ай сайын шамамен 280 миллион бірегей келушіге жетеді. TripAdvisor көршілес Нидхэм қаласына жаңадан салынған кеңсесіне көшті.

Өнер және мәдениет

Қалада екі симфониялық оркестр бар: Массачусетс штатының Жаңа филармониялық оркестрі және Ньютон симфониялық оркестрі. 1976 жылы құрылған Джоан Лангион би орталығы – американдық жастар би мектебі.

Мемлекеттік мектептер

Мемлекеттік білім беру Ньютон мемлекеттік мектептері арқылы жүзеге асырылады.

Ньютон кіші колледжі

Ньютон мемлекеттік мектептері басқаратын Ньютон кіші колледжі 1946 жылы соғыстан оралған ардагерлердің білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ашылды. Әйтпесе, сол кездегі колледждер мен университеттердің тығыздығына байланысты олар білімдерін жалғастыра алмас еді. Колледж өзінің жеке кампусы салынатынша Ньютон орта мектебінің (қазіргі Ньютон Солтүстік орта мектебі) ғимараттарын пайдаланды. 1976 жылы оқушылар санының төмендеуі мен шығындардың артуына байланысты жабылды. UMass Boston сияқты білім ошақтарының пайда болуы оның тарауына себеп болды. Қалалық әкімдіктің мәліметінше, бұрынғы кампус қазір "Клафлин Парк" деп аталады, ол 25 пәтерлік көп отбасылық үйлерден тұрады.

Басқалар

Басқа бұрынғы колледждерге Аквинас колледжі (1961–1999), Альверния тауы колледжі (1959–1973), Айда тауы колледжі (1899–2018) және Қасиетті Жүректің Ньютон колледжі (1946–1975) кіреді. Andover Newton Theological School Нью-Хейвен, Коннектикут штатына көшірілді (1807–2017). Newton Patch Ньютон қаласының күнделікті жергілікті жаңалықтарын жариялайды және жергілікті тұрғындарға пікірлер, оқиғалар, жаңалықтар және блогтарды онлайн платформада жариялауға мүмкіндік береді. Newton Voice. Ньютон қауымдастығына сондай-ақ оның жоғары мектептерінің басылымдары қызмет етеді, оның ішінде Ньютон Солтүстік орта мектебінің "Newtonite", Ньютон Оңтүстік орта мектебінің "Lion's Roar" және "Denebola" жариялымдары бар. Fig City News – Ньютон қаласындағы жергілікті жаңалықтар мен қоғамдық оқиғаларды жариялау үшін жергілікті еріктілер құрған тегін онлайн қоғамдық жаңалықтар ресурсы. "The Boston Globe" газеті кейде Ньютон туралы хабарлайды.

Теледидар

Ньютон тұрғындары Ньютон-Гайлендс ауданындағы Нидэм көшесі, 23 мекенжайында орналасқан, жаңа технологиямен жабдықталған NewTV телестудиясы мен қоғамдық медиа орталығынан пайдалана алады. Ньютон қаласы NBC компаниясына тиесілі аймақтық жаңалықтар арнасы NECN-нің де орналасқан жері.

Радио

1968 жылдан 2017 жылға дейін WNTN AM 1550 студиясы және хабар тарату құрылғысы Аубурнейлдегі Рамфорд даңғылында орналасқан болды.

Аурухана

Ньютон Уэлсли ауруханасы Ньютон қаласындағы Вашингтон көшесі, 2014 нөмірде орналасқан. U.S. News & World Report басылымы бұл аурухананы Бостон аймағындағы ең жақсы 13 аурухананың қатарына қойды.

Көлік

Ньютонға MBTA жүргізетін үш түрлі қоғамдық көлік қызметі жақсы дамыған: жеңіл теміржол, қалалық теміржол және автобус желісі. Green Line D тармағы (сондай-ақ Риверсайд тармағы деп аталады) – қала ортасынан өтетін және Бостонның орталығына жиі қатынас жасайтын жеңіл теміржол желісі. Сапар 10 минуттан 30 минутқа дейін алады. Green Line B тармағы Бостон колледжінің қарсысында, Комонвелт даңғылында аяқталады, бұл Бостонның Брайтон ауданы мен Ньютон қаласының шекарасында орналасқан (Chestnut Hill деп аталатын қала маңындағы біріктірілмеген ауылды қамтитын аймақ). Валтемге жақын орналасқан Ньютонның солтүстік ауылдарына MBTA Worcester қалалық теміржолы қызмет көрсетеді, ол Бостонға азырақ жиілікпен қатынас жасайды. Жұмыстың ең қарсаң бағытында әр жарты сағат сайын, ал қалған уақытта әр екі сағат сайын рейстер болады. Солтүстік ауылдарға Массачусетс автожолы арқылы Бостонның орталығына жиі экспресс автобустар да қатынайды, сондай-ақ Валтемге де. Ньютон орталығы, MBTA станциясының төңірегінде орналасқан, транзиттік дамудың үлгісі ретінде жоғары бағаланған. Массачусетс автожолы (Interstate 90), бұрынғы Бостон және Олбани теміржолының басты желісі бойымен өтеді, Ньютон арқылы шығыс және батысқа қарай созылады, ал 128 (Interstate 95) жолы қаланың батыс бөлігінен, Төменгі Фолс аймағынан өтеді. 30 (Комонвелт даңғылы), 16 (Уотертаун көшесі батысқа қарай Батыс Ньютонға дейін, онда ол Вашингтон көшесі бойымен батысқа қарай жалғасады) және 9 (Ворчестер автожолы немесе Бойлстон көшесі) маршруттары да қала арқылы шығыс және батысқа қарай өтеді. Бостонның (және Бруклиннің) тағы бір маңызды көшесі – Бикон көшесі, Бостон қала шекарасынан батысқа қарай, аурухананың батысындағы Вашингтон көшесіне дейін созылады, онда ол Вашингтон көшесінде аяқталады. Ньютон арқылы солтүстік-оңтүстік бағытта маңызды жолдар жоқ: Ньютон қаласындағы әрбір солтүстік-оңтүстік көше қаланың бір шетінде немесе екінші шетінде аяқталады. Бір ғана ерекшелік – Ньютон мен Нидхэм арасындағы шекарада солтүстікке қарай бағытталған Нидхэм көшесі, бірақ ол шығысқа бұрылып Дедхэм көшесіне айналады, ал Бостон шекарасына жеткенде оңтүстік-шығысқа қарай бұрылады. Ньютон ішіндегі саяхат үшін маңызды бірнеше солтүстік-оңтүстік көшелер бар. Орталық көше Уотертаун қала шекарасынан Ньютон-Гайлендсқа дейін созылады, онда ол Винчестер көшесіне айналып, Нахантон көшесінде аяқталады. Уолнат көшесі Ньютонвилльден оңтүстікке қарай созылады, Крафтс көшесінен басталып, Ньютон-Гайлендске дейін, ол Дедхэм көшесінде аяқталады.

Қоғамдық қауіпсіздік

Ньютон қаласының полиция департаменті 139 сержанттан тұрады. Ньютон өрт сөндіру департаменті толық жалақымен жұмыс істейді және алты станциядан алты өрт сөндіру машинасы, үш баспалдақ машинасы және бір құтқару машинасымен қамтамасыз етілген.