Кіріспе

Аризона штатындағы қала, АҚШ. Гудйер – Аризона штатының Марикопа округінде орналасқан қала. Бұл Феникс қаласының серкесі. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 95 294 адамды құрайды. 1990 мен 2000 жылдар аралығында Гудйер Аризона штатындағы ең жылдам дамыған үшінші қала болды. Қалада "Кливленд Гвардианс" және "Синциннати Редс" командаларының Бейсболдың жоғары лигасы аясындағы көктемгі жаттығуларын қабылдайтын "Гудйер" бейсбол стадионы бар. 2008 жылы Гудйер Ұлттық азаматтық лигасының ұйымдастыруымен өткен "All America City Award" сыйлығына ие болды. Қаланың аты Goodyear Tire and Rubber Company компаниясының құрметіне берілген. Компания шиналарын жасау үшін мақта өсіру мақсатында мұнда кең аумақты егістік жерлерді пайдаланды.

Тарих

Goodyear компаниясы 1917 жылы Goodyear Tire and Rubber Company компаниясының автомобиль шиналарының арқандары үшін мақта өсіру мақсатында жер сатып алуымен құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс 1940 жылдары Goodyear үшін маңызды болды, себебі қазіргі Phoenix Goodyear әуежайы сол кезде салынды, бірақ соғыстан кейін экономика қиын жағдайға түсті. Гудйер 1946 жылғы 19 қарашада қала ретінде бекітілді. Ол кезде қалада 151 үй, 250 пәтер, азық-түлік дүкені, шаштараз, сұлулық салоны және жанар май станциясы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Льюк Филд көмекші әуеайлағы №6 (Гудйер Филд) 1943 жылы АҚШ Әуе күштерімен салынған. Ол Льюк әуе күштерінің әуеайлағының (AAF) серік әуеайлағы ретінде пайдаланылды. Льюк әуе базасы тарихына сәйкес, бұл әуеайлақта ең көп нысандар болған. Онда экипаж басшылары, операциялар, жабдықтау, казармалар, шұңқыр дәретханасы, апаттық машиналар қоймасы, генераторлар және басқару мұнарасы үшін жеке ғимараттар орналасқан. Льюк ӘК көмекші әуеайлағы №6 1971 жылы қызметін тоқтатты.

Қазіргі тарих

1965 жылдың қаңтарында аттарды жеке тіркемемен жарыстыратын "Феникс тротинг паркі" ашылды. Қазіргі 10-шы тас жолы осы орналасқан жердің солтүстігінен өтеді. Феникстен Гудйерге дейін маңызды жолдардың жетіспеуіне байланысты, жол ашылғаннан екі жыл өткен соң жабылды, себебі бизнестің көлемі аз болды. Парк 2017 жылы бұзылды. 1985 жылы елді мекен қала мәртебесін алды. Сол онжылдықта қалған бастапқы егістік жерлер болашақ құрылыс үшін сатылды. Феникс Гудйер әуежайы 1986 жылы қазіргі атауын иеленді.

Тұрғын үй және өсім

Гудьер 1917 жылы құрылғанмен, құрылыс және халық санының өсуінің көп бөлігі 1990 жылдан кейін болды. Құрылысы аяқталған және салынып жатқан 22 қауымдастықтың жалпы ауданы шамамен ... құрайды. Осы қауымдастықтар, болашақтағы қала маңындағы даму үшін тағы 21 қауымдастықпен бірге, шамамен 200 000 үйді қамтиды, оның тек 25 000-ы ғана салынған. Гудьер 2000 жылдардағы американдық тұрғын үй бағасының көтерілуінен зардап шекті, бұл үйлердің құнын төмендетті. Содан бері тұрғын үй нарығы айтарлықтай қалпына келді. Opendoor мәліметінше, Гудьердегі 85338 пошта индексі үй сату бойынша Феникс қалалық аймағында үй сатып алу үшін ең танымал бесінші орынды иеленді. 2019 жылы отбасыларға, жалғыз өмір сүретіндерге және зейнеткерлерге арналған түрлі үйлер ұсынылды. Гудьердегі халық саны бұрынғыдан да жылдам өсіп келе жатқандықтан, үй салушылар мен құрылыс компаниялары сұранысқа қанағат ету үшін қарқынды жұмыс істеуде. Эстрелла – Гудьердегі ең ірі қауымдастық, ол жоспарлы құрылыс аймағында шамамен 10 000 тұрғынға арналған. Interstate 10 тас жолының солтүстігінде орналасқан Palm Valley, әртүрлі өлшемдегі үйлерден тұрады. PebbleCreek – белсенді өмір салтын ұстанатын ересектерге арналған қауымдастық, онда 54 лункалы чемпионаттық гольф алаңы, фитнес орталықтары мен мейрамханалар бар. 1990 жылдардан 2010 жылдарға дейін тұрғын үй құрылысы Гудьердің Финикстің маңындағы қала ретінде дамуына серпін берді. 2035 жылға қарай Гудьердің халқы 358 000 адамға жетеді деп күтілуде.

География

Гудйер Финикстің орталығынан батысқа қарай шамамен 27 шақырым жерде орналасқан. Жақын орналасқан қалалардың ішінде Авондейл, Личфилд Парк, Толлесон және Баки бар. Алғашқы қала орталығынан Гудйер қаласының шекарасы солтүстікке қарай 5 миль (8 км) Глендейл қаласымен шекараға дейін, ал оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай Rainbow Valley аймағына дейін 30 миль (48 км) созылады, бұл Аризона штатының 238 тас жолының оңтүстігіндегі аймақ. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 191,3 шаршы миль (495 км²), оның ішінде 0,03 шаршы миль (0 км²), немесе 0,02% су құрайды. Эстрелла тау аймақтық паркі шамамен жартысын алып жатыр, оның көп бөлігі әлі де шөлді жер. Онда 48 шақырымнан астам жалпы ұзындығы бар сегіз жол, екі бейсбол алаңы және 15 шақырымдық трек бар.

Климат

Гудйер Сонора шөлінде орналасқандықтан, ыстық шөлді климатқа ие (Köppen: BWh). Қалаға жылына шамамен 254 мм жаңбыр жауады. Қалада жылына 300-ден астам күн күндізді болады. Қыс айларында күн ашық, температура орташа – түнгі температура 4°C және 10°C аралығында, ал күндізгі температура 16°C мен 24°C аралығында болады. Гудйерде тіркелген ең төменгі температура 9°C. Жаз айлары өте ыстық, маусым, шілде және тамыз айларында күнделікті ең жоғары температура 38°C немесе одан да жоғары болады, сондай-ақ мамыр және қыркүйек айларында да көптеген күндер ыстыққа толы. Кейде ыстық толқындар температураны қысқа мерзімге 46°C дейін көтереді. Жазғы айларда түнгі ең төменгі температура 21°C және 27°C аралығында болады, ал кейде түнгі температура 27°C-тан жоғары көтеріледі. Гудйердегі ең жоғары температура 52°C тіркелген. Бұл аймақта қар сирек жауады, бірнеше жылда бір рет кездеседі. Қыста температура кейде нөлден төмен түсіп, сагуаро және басқа да кактустар сияқты шөл өсімдіктеріне зиян келтіруі мүмкін. Жазда (әсіресе шілде, тамыз және қыркүйек айының басында) Солтүстік Америка муссоны түстен кейін және кешке Феникс аймағына келіп, тіпті күн ашық болған күні де күркіреп, қатты жаңбыр жаудыруы мүмкін. Шаңды борандар да жиі кездеседі, әсіресе жаз айларында.

2020 жылғы халық санағы

+Goodyear city, Arizona – Растық және этникалық құрамы

Ескертпе: АҚШ-тың халық санағы испандықтар/латиноамерикалықтарды этникалық категория ретінде қарастырады. Бұл кесте латиноамерикалықтарды нәсілдік категориялардан алып тастап, оларды жеке категорияға жатқызады. Латындықтар кез келген нәсілге жатуы мүмкін.

Нәсіл / Этнос (NH = Испандық емес)

| | Поп 2000 | Поп 2010 | Поп 2020 | % 2000 | % 2010 | % 2020 |
| :------------------------------------ | :------- | :------- | :------- | :----- | :----- | :----- |
| Ақ нәсілді (NH) | 13,206 | 38,064 | 49,748 | 69.83% | 58.31% | 52.20% |
| Қара немесе африкалық америкалық (NH) | 962 | 4,132 | 6,876 | 5.09% | 6.33% | 7.22% |
| Американдық немесе Аляска тумасы (NH) | 175 | 638 | 860 | 0.93% | 0.98% | 0.90% |
| Азиялық (NH) | 315 | 2,729 | 3,763 | 1.67% | 4.18% | 3.95% |
| Тынық мұхиты аралдары (NH) | 149 | 624 | 246 | 0.07% | 0.15% | 0.26% |
| Басқа нәсілдер (NH) | 187 | 647 | 401 | 1.0% | 0.12% | 0.50% |
| Кебінара немесе көп нәсілді (NH) | 288 | 1,404 | 4,027 | 1.52% | 2.15% | 4.23% |
| Испандық немесе латино (кез келген нәсіл) | 3,933 | 18,136 | 29,300 | 20.80% | 27.78% | 30.75% |
| Барлығы | 18,911 | 65,275 | 95,294 | 100.00%| 100.00%| 100.00%|

2010 жылғы санақ

2010 жылы АҚШ халық санағы бюросы қалада 65 275 адам тұрғанын хабарлады. Қала халқының 71,9% ақ нәсілді, 6,7% афроамерикандықтар, 1,3% американдық индейлер және 4,3% азиялықтарды құрады. 27,8% халқы испаниялық немесе латын американдықтар болды, нәсілге қарамастан. Қалада 25 027 тұрғын үй тіркелді. Халықтың 31% 35-тен 49 жасқа дейінгі аралықта.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылы қалада 18 911 адам, 6 179 шаруашылық және 4 986 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 6 771 тұрғын үй. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 78,1% ақ нәсілді, 5,2% афроамерикалық, 1,1% американдық үндістер, 1,7% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 10,9% басқа нәсілдерден және 3,0% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Халықтың 20,8% испаниялық немесе латын американдықтар. 6 179 шаруашылықтың 32,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 71,1%-ы бірге тұратын жұбайлар, 6,4%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 19,3%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 14,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 3,7%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,68, ал отбасының орташа мүше саны 2,94 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 22,2%, 18-24 жас аралығындағылар – 8,7%, 25-44 жас аралығындағылар – 34,1%, 45-64 жас аралығындағылар – 25,1%, 65 жастан асқандар – 9,9%. Орташа жас – 36 жас. Әр 100 әйелге 103,7 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің 100-іне 102,5 еркек шалысады. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 57 492 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 60 707 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 40 702 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 28 410 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс 22 506 долларды құрайды. Отбасылардың 3,6%-ы және халықтың 6,1%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,7%-ы және 65 жастан асқандардың 3,7%-ы.

Ең ірі жұмыс берушілер

2020 жылы Аризона штатының Гудйер қаласындағы ең ірі жұмыс берушілер. #Жұмыс беруші# қызметкерлер саны1Amazon4,1662UPS1,8523Macy’s1,5504Chewy1,5005Abrazo10006Американың қатерлі ісікпен емдеу орталықтары7687Sub Zero Inc./Wolf6958Cavco Industries Inc.3859McLane Southwest37510Aersale360

Үкімет және инфрақұрылым

Goodyear қаласында кеңес-басқару жүйесі бар. Қазіргі мэр – Джо Пиццилло, бұрынғы қалалық кеңес мүшесі, ол 2021 жылдың желтоқсан айында қайтыс болған Джорджия Лордтың мэрлік өкілеттігін аяқтауда. Лорд 2011 жылдың наурыз айында Гудйер қаласының мэрі болып қалған екі жылдық мерзімді толтыру үшін сайланды, 2013 жылы екінші мерзімге, ал 2017 жылы соңғы мерзімге қайта сайланды. Қалалық кеңесте алты мүше бар, олардың мерзімі үш ретке шектеледі. Гудйер қалалық әкімшілігі 1900 N. Civic Square мекенжайында орналасқан. 2022 жылдың тамызында ашылған Гудйер қалалық әкімшілігі Личфилд жолындағы бұрынғы орнынан көшірілді. Жаңа қалалық әкімшілік кешенінде жаңа екі қабатты кітапхана (марқұм мэр Джорджия Т. Лордтың есімімен аталған), екі акрлық саябақ, кеңсе кеңістігі, сондай-ақ жаңа мейрамханалар, сауда орталықтары мен ойын-сауық орындары үшін арналған алаңдар бар. Аризона штатының Түзету департаменті Гудйердегі Аризона мемлекеттік түрме кешені – Перривиллді басқарады. Бұл түрмеде әйелдерге қатысты өлім жазасы орындалады.

Білім

Гудйер қаласын бірнеше мектеп аудандары қамтиды. Бастауыш мектеп аудандарына Авондейл бастауыш мектеп ауданы, Либерти бастауыш мектеп ауданы, Литчфилд бастауыш мектеп ауданы және Мобиль бастауыш мектеп ауданы кіреді. Жоғары мектеп аудандарына Агуа Фрия Біріккен жоғары мектеп ауданы және Букей Біріккен жоғары мектеп ауданы кіреді.

Колледждер мен университеттер

Франклин Пирс университеті 2008 жылдан бері осы жерде кампусын ашқан, сол кезде Нью-Гэмпшир штатындағы университет қаламен жерді сатып алуға келісім жасаған. Ол физиотерапия докторының және денсаулық сақтау саласына қатысты басқа да бағдарламалардың білімі беріледі.

Спорт

Гудйер кәсіби бейсбол командаларының көктемгі жаттығуларын өткізу орталығы ретінде танымал. Бас лиганың Американдық лигасының «Кливленд Гвардиясы» командасы 2009 жылдың ақпан айында 15 жылдық үзілістен кейін «Кактус лигасына» қайта қосылып, көктемгі жаттығу базасын Флорида штатының Винтер-Хейвен қаласынан Гудйерге көшірді. Осыған дейін «Гвардиялар» (бұрын «Индейлер» деп аталған) көп жылдар бойы Тусон қаласында көктемгі жаттығуларын өткізген. 2008 жылдың 7 сәуірінде Гудйер қалалық кеңесі Бас лиганың «Цинциннати Редс» және «Кливленд Гвардиясы» командалары үшін 33 миллион долларлық жаңа бейсбол көктемгі жаттығу кешенін қаржыландыру жөніндегі меморандумды бірауыздан бекітті. Бұл кешенге 2009 жылы ашылған 10 000 орындық «Goodyear Ballpark» паркі кіреді. «Редс» және «Гвардиялар» командаларының жеке кеңселерi, клубтық үйлерi және жаттығу алаңдары бар. «Гвардиялар» 1993 жылы Винтер-Хейвенге көшкенге дейін көп жылдар бойы Тусон қаласында көктемгі жаттығуларын өткізді. 2006 жылы олар көктемгі жаттығуларын Аризона штатындағы Гудйерге қайтаруға келісті. «Freedom Pro Baseball League» лигасының «Goodyear Centennials» командасы өз үй ойындарын «Goodyear Ballpark» стадионында өткізді. «Аризона Комплекс лигасының» «Гвардиялар» және «Редс» командалары да осы стадионда ойнайды.

Ауа

Феникс Гудиер әуежайы осы жерде орналасқан. Оның 2591 метрлік (8500 фут) ұшу-қону жолағы бар, ол үлкен реактивтік ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Көптеген халықаралық әуе компаниялары ұшақтарды жөндеу және сақтау үшін пайдаланатын бұл әуежайда қазіргі уақытта жолаушылар тасымалдау қызметі жоқ.

Темір жол

"Юнион Пасифик" компаниясы Goodyear қаласынан өтетін темір жол желісін пайдаланады. Бұл темір жол желілері Goodyear қаласына АҚШ-тың батыс жағындағы 23 штатқа қатынау мүмкіндігін береді.

Жол көлігі

10-шы тас жол Гудйер қаласынан өтеді, Баки мен Лос-Анджелес қалаларына батысқа қарай сапардайды. I-10 шығысқа қарай Феникс, Тусон және Оңтүстік штаттарға барады. Қалаға Valley Metro Bus автобус бағыттарының батыс соңғы аялдамалары да қызмет көрсетеді. Аймаққа басқа да жолдар мен магистральдар да қызмет көрсетеді. 303-ші айналма жол Cotton Lane көшесінен басталып, солтүстікке қарай Surprise қаласына, содан кейін Interstate 17 тас жолына дейін барады. Ван Бюрен көшесі, Макдауэлл, Индиан мектебі және Камелбек жолдары – батыс Финикс аймағынан шығысқа қарай Скоттсдейл қаласына дейінгі маңызды магистральдық жолдар. MC 85 (Марикопа округінің 85-ші тас жолы) – Букейдегі Аризона штатының 85-ші тас жолынан Феникстегі 202-ші айналма жолына дейін созылатын тас жол. Бұл тас жол Гудйер қаласының оңтүстік бөліктерінен өтеді.

Қоғамдық көліктер

Valley Metro Гудйер қаласында қоғамдық көлікті қамтамасыз етеді. Олар Avondale ZOOM шағын аудандық айналысын, жұмыс күндері сағаттарда Goodyear Park and Ride-ды Финикс қаласының орталық бөлігімен байланыстыратын 562 Goodyear Express бағытын, сондай-ақ дүйсенбіден сенбіге дейін 17 McDowell автобусын іске қосады (жексенбі күнгі қызмет Авондейл/Толлесон шекарасындағы 99-шы даңғылда тоқталады).

Жолдарды жақсарту

10-шы автомобиль жолы 20-шы ғасырдың соңында Гудэйр қаласынан өтті. 2008 және 2014 жылдар аралығында жолға маңызды кеңейту жұмыстары жүргізілді. Ол әр бағыттағы екі қатардан бес немесе алты қатарға дейін кеңейтілді (соның ішінде 303-ші айналма жолдан шығысқа қарай басталатын HOV қатарын қоса алғанда). 122 (Перривилл жолы), 123 (Цитрус жолы) және 125 (Саривал даңғылы) нөміріндегі жаңа тораптар да салынды.

303 циклдің жақсаруы

Аризона штатының көлік департаменті 10 тас жолы мен 303 айналма жолының қиылысы жанында жаңа айырық салды. Айырық алмастырғыштан қабатты алмастырғышқа дейін кеңейтілуде. Осының нәтижесінде, 10 тас жолының астындағы 303 айналма жолы тазартылды және 10 тас жолының 124-ші шығу жолы жабылды; жаңа айырық 2014 жылы аяқталды. 10 тас жолының оңтүстігінде 303 айналма жолын болашақ 30-шы мемлекеттік тас жолына дейін ұзарту жоспарлануда. 303 айналма жолы болашақ 30-шы мемлекеттік тас жолының оңтүстігінен, Эстрелла Тау ранчосынан және Мобил қаласына жақын 8-ші тас жолына дейін өтеді.

30 мемлекеттік тас жолы (бұрынғы 801 мемлекеттік тас жолы)

Аризона штатының 30-шы тас жолы (бастапқыда 801-ші мемлекеттік тас жол деп белгіленген) – 10-шы мемлекетаралық тас жолының оңтүстігінде трафик қадауын азайтуға арналған жоспарланған магистраль. Ол Аризона штатының 85-ші тас жолынан 17-ші мемлекетаралық тас жолына дейін созылуы тиіс.