Аризона штатындағы Марикопа қаласының тарихы

Кіріспе

Аризона штатындағы қала, АҚШ
Аризона штатындағы қала

Марикопа – АҚШ-тың Аризона штатындағы Пинал округінде, Гила өзені аңғарында орналасқан қала. 2022 жылғы мәлімет бойынша 66 290 тұрғыны бар Марикопа Пинал округінің ең ірі қалалық әкімшілік бірлігі болып табылады.

Тарих

Марикопада жылдар бойы үш орналасқан жер болды: Марикопа құдығы, Марикопавилл және Марикопа түйіспесі; соңғысы біртіндеп Марикопа деп аталды. Бұл қазіргі Марикопадан сегіз шақырым солтүстікке және Пима-Буттан бір шақырым батысқа қарай суару шұңқырларының сериясының төңірегінде оазис ретінде пайда болды. Еуропалық американдық саудагерлер мен саяхатшылар оны Марикопа құдығы деп атады. Аризонаның бірнеше өзендері – Гила, Санта-Крус, Векол және Санта-Роза – осы кезеңде шөлдегі оазиске мол сумен қамтамасыз етті. 1800-жылдардың соңында Марикопа Уэллс Сан-Антонио – Сан-Диего почта желісі және кейіннен әйгірленген Баттерфилд теңіз поштасы жолындағы маңызды релелік станциялардың бірі болды. Бүгінде бұл қауымның көп бөлігі жойылған, бірақ ол оңтүстік-батыстың дамуы мен өркендеуіне маңызды үлес қосты. Бұл кезеңде Аризонадағы ең танымал орындардың бірі болды, себебі оның сенімді су көзі болды және мол азық-түлікпен қамтамасыз етті. Жақын жерде тұратын және шаруашылықпен айналысатын бейбіт пима және марикопа шаруалары саяхатшылар мен көшпенділерге жабдықтар сатты. Марикопа Уэллс үшін ең гүлденген кезең 1870-жылдарда болды. Осы уақытта Уэллстегі сауда орталығы шығыс-батысқа саяхатшыларға ғана емес, солтүстікке, Феникске баратын адамдарға да су және тамақпен қамтамасыз етті. Марикопа құдығының иесі Джеймс А. Мур солтүстікке қарай барлық бағыттарға жақсы жолдар салды, ал құдықтар әрдайым қыжыр-қимылмен толы болды. Марикопавилл Уэллстің оңтүстігінде және батысында, осы аялдамадан Феникске дейінгі темір жол желісі салынысымен дамыды. 1879 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы Юмадан Тусонға дейін темір жол желісін салу процесінде болды, ал екінші темір жол желісі Марикопавилльден басталып, Оңтүстік тауының батыс жағынан Феникске айналып өтуі тиіс болды. Темір жолдың құрылысымен Марикопавилл алтын іздеушілердің Калифорниядағы гүлденген қалашығына айналды, адамдар күндіз-түні қонақүйлер, салондар, қоймалар, мейрамханалар, театрлар және т.б. салумен айналысты. Сол кездегі жергілікті газеттердің бірі мыңдаған халқы мен қолайлы орналасқан жеріне байланысты Марикопавиллдің штат астанасы орналасуы үшін идеалды орын болар екенін жазды. Бірақ темір жол компаниясы Марикопавилльден Феникске дейінгі жоспарланған жолды ешқашан салмады. Темпе де темір жол желісіне қосылуды қалады және аумақтық үкіметтен тоқтау орнату үшін лоббиледі. Ресми тұлғалар келісті. Марикопавилл деп аталған елді мекен 1880-жылдардың басында Maricopa & Phoenix желісіне сәйкес, негізінен шығысқа қарай үш шақырымға (Марикопаның қазіргі орнына) қайта салынды. 1887 жылдың 4 шілдесінде Марикопадан Феникске алғашқы пойыз жолға шықты. Барлық шығыс-батыс бағытындағы теміржол жолаушылары Марикопада тоқтауға міндетті болды, ал солтүстікке баруды қалағандар M & P теміржолына ауысуы керек болды. Марикопа 2003 жылдың 15 қазанында ресми түрде қала болып құрылды, бұл Аризона штатының 88-ші муниципалитеті болды. 2000 мен 2010 жылдар аралығында қала халқы 1040 тұрғыннан 43 482 адамға дейін өсті, яғни 4080%-ға артты. 2018 жылы АҚШ халық санағы бюросы мен Аризона штатының демограф кеңсесі бекіткен бағалау бойынша Марикопа халқы 51 977 адамды құрады, бұл қала алғаш рет 50 000-нан асып түсті. Сонымен қатар, 2020 жылдың тамыз айында жарияланған ресми 2020 жылғы санақ деректері Марикопа халқын 58 125 адамға жеткізді, бұл Каса-Грандеден асып, Пинал округының ең көп халқы бар мекеніне және округтағы ең көп халқы бар екінші орынға (құрамына кірмейтін Сан-Тан аңғарынан кейін) шықты. Қаланың бір бөлігі Ақ Чин үнді қауымының шекарасында орналасқан. Кішкентай, федералды түрде танылған тайпа Харраның Ақ Чин казиносын және оған байланысты курортты, көп ойын-сауық кино кешенін және гольф алаңын басқарады; барлығы жұртшылыққа ашық және Марикопадан, сондай-ақ үлкен Феникс аймағынан келушілерді тартады. Сонымен қатар, тайпа Ақ Чин аймақтық әуежайын және өнеркәсіптік паркін басқарады. 2011 жылғы зерттеуде оның казино мен курорты жұмыс орындары мен өндірілген табыс саны жағынан Пинал округы экономикасының үлкен бөлігін құрайтыны айтылды.

Maricopa has had three locations over the years: Maricopa Wells, Maricopaville and Maricopa Junction; the latter gradually became known as Maricopa. It started as an oasis around a series of watering holes eight miles north of present day Maricopa, and about a mile west of Pima Butte. European American traders and travelers called it Maricopa Wells. Several of Arizona's rivers, the Gila, Santa Cruz, Vekol and Santa Rosa provided this oasis in the desert with an ample supply of water during this period of time. During the late 1800s, Maricopa Wells was one of the most important relay stations along the San Antonio San Diego Mail Line and the later more famous Butterfield Overland Mail Route. Today, very little remains of this once bustling community, but it played an important part in the progress and development of the Southwest. It was one of the best known spots in Arizona during this period of time because it had a reliable source of water, and offered an abundant supply of food. The peaceful Pima and Maricopa farmers who lived and farmed nearby sold supplies to travelers and migrants. The most prosperous period of time for Maricopa Wells was in the 1870s. During this time the trading center at the Wells provided water and food for not only the east–west travelers, but those who traveled to the north to Phoenix. Fairly good roads had been built by James A. Moore, the proprietor at Maricopa Wells, to all points north, and the Wells was a constant hubbub of activity. Maricopaville developed south and west of the Wells, following construction of a railroad line from this terminus to Phoenix. In 1879, the Southern Pacific Railroad was in the process of building a railroad line from Yuma to Tucson, and a second railroad line was to be built from Maricopaville, wrapping around the western edge of South Mountain into Phoenix. With the railroad, Maricopaville took on the appearance of a gold rush California boom town, as men worked day and night building hotels, saloons, warehouses, restaurants, theaters, etc. One local newspaper at the time reckoned that with its thousands of people and good location, Maricopaville would be an ideal choice for the location of the state capital. But the railroad never built the anticipated line from Maricopaville into Phoenix. Tempe also wanted to be on the railroad line and lobbied the territorial government to gain a stop. Officials agreed. The settlement known as Maricopaville was essentially rebuilt three miles to the east (to the present location of Maricopa) in the early 1880s, in order to accommodate the Maricopa & Phoenix line, planned to go through Kyrene and Tempe to the north on the way to Phoenix. The first train departed from Maricopa for Phoenix on July 4, 1887. All east–west rail travelers had to stop at Maricopa, and those who wanted to go north had to shift to the M & P Railroad. Maricopa was officially incorporated as a city on October 15, 2003, becoming the 88th incorporated municipality in Arizona. Between 2000 and 2010, the city's population grew from 1,040 residents to 43,482, an increase of 4080%. In 2018, estimates approved by the US Census Bureau and Arizona State Demographer's Office put Maricopa's population at 51,977 pushing the city over the 50,000 mark for the first time. Furthermore, data released from the official 2020 Census in August 2021 put Maricopa at 58,125, surpassing Casa Grande to become the most populous incorporated place in Pinal County and second most populous place in the county overall, behind the unincorporated San Tan Valley. A part of the city is within the boundaries of the Ak Chin Indian Community. The small, federally recognized tribe has developed Harrah's Ak Chin Casino and related resort, a multi entertainment cinema complex, and operates a golf course; all are open to the public and draw attendees from Maricopa as well as the greater Phoenix area. In addition the tribe operates the Ak Chin Regional Airport and an industrial park. A 2011 study said that its casino and resort made up a large part of the economy of Pinal County, in terms of number of jobs and revenue generated.

География және климат

Марикопа (33.056702, 112.046656) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 31,9 шаршы миль (83 км²) құрайды, бұл аудан толығымен құрлықтан тұрады. Марикопаның жер бедері жазық, айналасында 10-20 миль қашықтықта бірнеше тау тізбектері бар. Марикопаның теңіз деңгейінен биіктігі 1190 фут.

Демография

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 43 482 адам, 14 359 үй шаруашылығы және 11 110 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 17 240 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – көрсетілмеген. Қаланың нәсілдік құрамы: 70,2% ақ нәсілді, 9,7% қара немесе афроамерикалық, 2,0% американдық үндістер, 4,1% азиялық, 0,3% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 8,5% басқа нәсілдер және 5,3% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Халықтың 24,4% испаниялық немесе латын американдықтар. 14 359 үй шаруашылығының 47,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 37,5% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,9% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 22,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 15,6% жеке адамдардан тұрады, ал 2,5% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,03 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,38 адам. Қала тұрғындарының жас құрамы: 18 жасқа дейінгілер – 32,5%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,2%, 25-44 жас аралығындағылар – 35%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,8%, 65 жастан асқандар – 6,5%. Орташа жас – 31,2 жас. Әр 100 әйелге 98,5 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,8 еркек келеді. 2009 жылғы халық санағы бюросының бағалауынша, қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 67 692 доллар, ал отбасының орташа табысы 69 818 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс 27 618 доллар. Отбасылардың 3,7% және халықтың 5,2% кедейлік шегінен төмен тұрады.

Жолдар

Марикопа қаласына негізінен Аризона штатының 347 тас жолы қызмет көрсетеді, бұл солтүстік-оңтүстік бағыттағы магистраль, ол Марикопадан шамамен 14 миль солтүстікке қарай 10 мемлекетаралық автокөлік жолымен, ал Аризона штатының 84 тас жолы Марикопадан 11 миль оңтүстікке қарай байланысады. 84-ші мемлекеттік тас жол 347-ші мемлекеттік тас жолдан батысқа қарай шамамен 6 миль жердегі 8-ші мемлекетаралық тас жолымен аяқталады. Марикопа қаласының ішінде 347-ші мемлекеттік тас жолы Джон Уэйн саябағы жолы деп аталады. Қаладан солтүстікке қарай Гила өзені үнділер қауымдастығына немесе оңтүстікке қарай Ак Чин үнділер қауымдастығына қарай жол шыққанда, жолдың атауы Марикопа жолы болып өзгереді. Марикопадағы 347-ші мемлекеттік тас жолының бір бөлігі де Марикопа жолы ретінде сақталып қалған. Марикопаға сондай-ақ Аризона штатының 238-ші тас жолы қызмет көрсетеді, ол Марикопаны Гудйер қаласына қосылған Мобил қаласына жалғастырады. Мобилден кейін 238-ші мемлекеттік тас жол Гила-Бендтегі 85-ші мемлекеттік Аризона тас жолына жалғасатын округтік тас жолға айналады. 238-ші мемлекеттік тас жолы мен Мобил жолы атаулары бір-бірін алмастыра қолданылады. 238-ші мемлекеттік тас жолы 347-ші мемлекеттік тас жолымен аяқталады және шығысқа қарай Смит Энке жолы ретінде жалғасады, бұл Марикопа қаласының маңызды шығыс-батыс дәлізі. Марикопа – Каса-Гранде тас жолы да қаланың маңызды дәлізін құрайды, ол оны Каса-Гранде қаласымен байланыстырады. Бұл тас жол диагональ бойынша Юнион Пасифик темір жолына параллель, ақырында Марикопадағы Плейнвью көшесіне және Каса-Грандедегі Коттонвуд Лэйнге дейін жетеді.

Темір жол

Марикопа Юнион Пасифик темір жолының желісінде орналасқан. Қазіргі уақытта қала Финикске ең жақын аялдама болып табылады, және Amtrak компаниясының Sunset Limited және Texas Eagle пойыздарымен қызмет көрсетіледі. Марикопа станциясы 2001 жылы ашылды, бастапқыда жолаушылар вагонына айналдырылған, бірақ қазір металл ғимаратта орналасқан. Amtrak Thruway Марикопа мен Финикс арасында қосылыс қызметін ұсынады.

Автобус

Марикопа қаласы Марикопа экспресс транзиті (MET) жүйесі арқылы жергілікті автобус тасымалын ұйымдастырады.

Муниципальді ұйым

Марикопада әкімші-кеңесші басқару жүйесі қолданылады. Бұл үкімет құрылымының түрі сайланған лауазым иелерінің саяси басшылығын, тағайындалған кәсіби менеджердің басқару тәжірибесімен үйлестіреді. Қалалық кеңес және қала басшысы жергілікті билікті бағыттап, басқаруда серіктес ретінде жұмыс істейді. Марикопа қалалық кеңесі қала әкімінен және алты қалалық кеңес мүшесінен тұрады. Қала әкімі төрт жылдық мерзімге сайланады, ал қалалық кеңес мүшелері төрт жылдық мерзімге кезеңдік түрде сайланады. Қалалық кеңес отырыстары айдың бірінші және үшінші сейсенбі күндері өтеді. Марикопа қалалық кеңесіне түрлі салаларда басшылық ететін 10 азаматтық кеңесші топ бар. Олар: Түзетутер кеңесі, Мұрагерлік аудандық консультативтік комитеті, Өнеркәсіптік даму басқармасы, Еңбек ардагерлері кеңесі, Саябақтар, Демалыс және Кітапхана кеңес комитеті, Жоспарлау және аумақтық бөлу комиссиясы, Қоғамдық қауіпсіздік қызметкерлерінің зейнетақы қоры басқармасы, Көлік консультативтік комитеті және Жастар кеңесі. Бұл топтарға қалалық кеңес шешімімен іріктеу жүргізіледі. Қала тоғыз бөлімге бөлінген: Қала басшысының кеңсесі, Қалалық хатшының кеңсесі, Қоғамдық қызметтер, Даму қызметтері, Экономикалық даму, Қаржы, Өрттен қорғау, Әлеуметтік қызметтер және Полиция департаменті. Бұл муниципалитетте 250-ден астам адам жұмыс істейді.