Кіріспе

Джордж Генри Дерн (8 қыркүйек 1872 - 27 тамыз 1936) – американдық саясаткер, тау-кен өнеркәсібінің қайраткері және кәсіпкер. Ол Холт-Дерн кенді қуыру процесін бірлесіп ойлап тапты және 1933 жылдан 1936 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ-тың соғыс министрі болды. Сондай-ақ ол 1925 жылдан 1933 жылға дейін сегіз жыл Юта штатының алтыншы губернаторы қызметін атқарды. Дерн – салық реформасы, мемлекеттік білім беру және әлеуметтік әл-ауқат үшін күрескен прогрессивті саясаткер болды. Ол актер Брюс Дерннің әкесінің әкесі, ал актриса Лора Дерннің бабасы болып табылады.

Ерте өмір

Джордж Генри Дерн 1872 жылдың 8 қыркүйегінде Небраска штатының Додж округінде дүниеге келді. Ол Небраска фермері, кен өндіруші және өнеркәсіпші Джон Дерннің және бойжеткендегі аты күйеуінің атымен бірдей болған Элизавета Дерннің ұлы еді. Оның ата-анасы неміс иммигранттары болған. Джон «Меркур» алтын өндіру және байыту компаниясының президенті болды және ол, әрине, Джорджқа зор әсер етті, ол кен өндіру бизнесіне қадам басқанда әкесінің жолын қуды. Дерн 1888 жылы Небрасканың Мидленд университетінің Фримонт Нормал колледжін бітірді және 1893 жылдан 1894 жылға дейін Небраска университетінде оқыды. Дерн сонымен қатар талантты спортшы болды, сол кезде университет футбол командасының капитаны болды. 1894 жылы ол отбасымен бірге Солт-Лейк-Ситиге көшіп, әкесі президенттік қызмет атқарған «Меркур» алтын өндіру және байыту компаниясына қосылды. Ол бухгалтерден компанияның қазынашысына дейін жылдам өрлеп, 1901 жылы компанияның бас менеджері болып тағайындалды, ол «Біріктірілген Меркур алтын кендері» компаниясы ретінде қайта ұйымдастырылды. Дерн Холт-Дерн ростерін – Холт-Кристенсон ростерлеу процесін жүзеге асыруға арналған пешті, төмен сұрыпты кендерден күмісті алу әдісін бірлесіп ойлап тапты. «Меркур» алтын өндіру және байыту компаниясы 1913 жылы жабылды, алайда Дерннің тәжірибесі мен кен өндіруге деген құштарлығы оның саяси мансабында көрініс тапты. 1899 жылдың 7 маусымында Небраска штатының Додж округіндегі Фримонт қаласында Шарлотта «Лотти» Браунға үйленді. Олардың алты баласы болды: Мэри Дж. (1902), Джон Х., Уильям Б., Маргарет, Элизабет және Джеймс Г. Лотти 1952 жылдың 5 қыркүйегінде Чикагода қайтыс болды және күйеуінің қасында Солт-Лейк-Ситидегі Маунт-Оливет зиратында жерленді.

Саяси мансап

Дерн 1914 жылы саясатқа қадам басты, Юта штатының Сенат округінде демократтар мен прогрессистердің біріккен тізімінен сайлауға түсті. Ол 1914 жылы сайланды және 1923 жылға дейін штаттық Сенатта қызмет етті, онда екі рет демократиялық фракцияның жетекшісі болып тағайындалды. Оның қызметі прогрессивті заңнаманы, соның ішінде Ютаның минералдық құқықтарын жеке компанияларға сатпай, жалға беруді көздейтін маңызды минералдық лизинг заңын күшпен қорғауымен ерекшеленді. Дерн 1924 жылы губернаторлыққа демократиялық партияның үміткері атанды, сайлау науқаны барысында Юта прогрессивтік партиясының қолдауын және прогрессивтік президенттік үміткер Роберт М. Ла Фолеттенің мақұлдауын алды. Қызметтегі республикалық губернатор Чарльз Р. Мейбиге қарсы тұрған Дерн, «Бізге жақсы губернатор керек, бірақ Мейби емес» деген тартымды ұранмен жарысты. Мейбидің 1920 жылы сайланғаннан бері Юта республикашылдарға көңіл бөліп келді және Дерн губернатор болып тұрған кезеңде де бұл тенденция сақталды. Алайда, Дерн штаттағы демократиялық үстемдікке бастап, ол 1933 жылы басталды және шамамен 20 жылға созылды. Губернатор ретінде Дерн Ютаның бай табиғи ресурстарын штат экономикасын дамытуға жұмылдырды және білім беру, әлеуметтік көмек және салық реформасына өзінің күшін жұмсады, осылайша прогрессивті саясаткер ретіндегі беделін нығайтты. Мемлекеттік кірістердің жалғыз көзі ретіндегі жалпы мүлік салығының әділетсіз екенін айта отырып, Дерн күшті қарсылыққа қарамастан штаттық табыс салығы мен корпоративтік жеңілдік салығын енгізуге қол жеткізді. Ол сонымен қатар Колорадо өзеніндегі Боулдер бөгетін салумен байланысты маңызды мемлекетаралық мәселелерді шешуде жетекші рөл атқарды. Штаты бөгеттен жоғары орналасқандықтан кемшілікке тап болған Дерн, теңіз шаруашылығын қоспағанда, Батыс ағындарының сулары мемлекеттік екенін, федералды емес екенін қатысты теорияны қырағылықпен қорғады. Бұл дау оны АҚШ коммерция министрі Герберт Гувермен тікелей қақтығысқа алып келді, ол Калвин Кулидж әкімшілігі үшін дауды реттеуге тырысты. Дерннің республикалық сайлаушыларға тарту еткенін тағы бір көрсеткені, 1928 жылы Юта штаты 14 000 дауыспен республикалық партияға дауыс бергеніне қарамастан, ол 31 000 дауыспен губернатор болып қайта сайланды. Кейін ол 1929-1930 жылдары Ұлттық губернаторлар конференциясының төрағасы болып қызмет етті, онда Нью-Йорк губернаторы Франклин Д. Рузвельтпен бірлесіп жұмыс істеді. Дерннің батыстың прогрессивті губернаторы ретіндегі жетістіктері Рузвельттің назарына да ілікті, ол 1932 жылдың қарашасында президенттікке сайланғаннан кейін Дернді Соғыс министрі етіп тағайындады.

Соғыс министрі

Рузвельт бастапқыда Дернді Ішкі істер министрі лауазымына тағайындағысы келді, бірақ оны Соғыс департаментіне тағайындады. Әскери тәжірибесі болмаған және бейбітшілдікке бейім деп есептелгенімен, Дерн тиімділікті және дайындықты арттыру арқылы, дағдарыс жағдайында жылдам және оңай кеңейтілетін әскери құрылымды қажет етіп, әскери шеңберлердің қолдауын жеңіп алды. Дерн армияны жаңа ұшақтармен, танктермен, жартылай автоматты мылтықтармен және жаңартылған артиллериямен жабдықтауға бағытталған бес жылдық жоспарды бастады. Ол Армия Әуе корпусының күшін арттыруды ұсынды және Соғыс департаментінде лоббилік іс-әрекеттерге қатысты тергеу жүргізді, нәтижесінде лоббилік іс-әрекеттерге кінәлі деп танылған екі жоғары шенді әскери офицер әскери сотта айыпталып, қызметтен босатылды. Бұл реформалар оған көптеген әскери жетекшілердің қолдауы мен құрметін сыйлады. Дерннің қызмет ету кезеңінде Соғыс департаменті Азаматтық консервациялық корпусқа басшылық етті. Дерннің департаменті Американың мемлекеттік жерлерін сақтау және қорғау жұмысына 300 000 жұмыссызға азық-түлік, киім, көлік және медициналық көмек көрсетті. Армияның Инженерлік корпусы Дерннің қызмет ету кезеңінде Миссисипи және Миссури өзендерін тереңдету, Флорида кеме каналын салу сияқты бірнеше маңызды қоғамдық жұмыстар жобаларын бастады. PWA қолдауымен Корпус Бонневилл және Форт-Пек су тоғандары сияқты жобаларды салды, сондай-ақ тоқтатылған "Quoddy" су тоғаны жобасын бастады. Дерн осындай жобалар бойынша Армия штабының бастығы Дуглас Макартурмен тығыз байланыста жұмыс істеді. Дерн президент Рузвельтпен су ресурстарын дамыту жоспарларын үйлестіру мәселелерінде жиі келіспеді және 1935 және 1936 жылдары Жаңа келісім әкімшілігінің күшті қолдауына қарамастан, тұрақты Ұлттық ресурстар кеңесін құру туралы заңға қарсы шықты. Дерн Соғыс министрі қызметін атқарып жүрген кезінде Вашингтон қаласында тұмаудан кейін туындаған жүрек және бүйрек ауруларынан көз жұмды.

Мұра

Дерн балық аулау және жаяу серуендеу сияқты ашық ауадағы спорт түрлерін ұнататын және Рузвельт кабинетінің еңбекқор мүшесі ретінде есте қалды. Ол сонымен қатар көңілді, көпшілік алдында сөйлей білетін адам болды. Нәтижесінде, Джордж Дерн сол лауазым үшін аса маңызды емес кезеңде Соғыс министрі қызметін атқарды. Ел Ұлы депрессияның ортасында болды және қаржылық дағдарысқа байланысты сыртқы саясатта оқшаулану саясатын қабылдады. Ұзақ жылдар бойы тар әскери бюджет пен оқшауланған сыртқы саясаттан кейін, Дерннің қызмет ету кезеңінде Соғыс департаменті салыстырмалы түрде маңызсыз қызмет болып саналды. Ол көбінесе кабинет мүшелеріне ұнағанмен, әкімшіліктің саясатын анықтауда шешуші рөл атқармады. Сондықтан Дерннің саяси мансабы соғыс кезінде осы лауазымда қызмет еткен адамдарға қарағанда аз жазылған. Оның әйелі Шарлотта "Лотти" Браун (Уильям Стил Браун мен Ида Белл Мартиннің қызы) болды, олардың жеті баласы болды. Ол "Оскар" сыйлығына ие болған актер Брюс Дерннің әкесі және "Оскар" сыйлығын жеңіп алған актриса Лора Дерннің атасы болды.