Кіріспе

Флоридадағы тарихи үйлер, АҚШ

Эдисон мен Фордтың қысқы үй-жайлары Томас Эдисон мен Генри Фордтың Флориданың оңтүстік-батысындағы Калузахатчи өзенінің жанындағы қысқы үйлерінің іргелес жерлерінде орналасқан тарихи мұражай мен 21 акр (8,5 га) ботаникалық бақты қамтиды. Ол Флорида штатының Форт-Майерс қаласында 2350 Макгрегор бульварында орналасқан. 2012 жылдың 18 сәуірінде Америка сәулетшілер институтының Флорида бөлімшесі Эдисон мен Фордтың қысқы үй-жайларын «Флорида сәулеті: 100 жыл. 100 орын» тізіміне енгізді. Америка химия қоғамы 2014 жылдың 25 мамырында Эдисон мен Фордтың қысқы үй-жайларындағы Эдисонның ботаникалық зерттеу зертханасын Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш деп таныды.

Тарих

Қазіргі орын 1885 жылға дейін барады, сол кезде Эдисон алғаш рет Флориданың оңтүстік-батысына сапар шегіп, демалыс үйі салмақ үшін жерді сатып алды. Ол 1885 жылдың қысында дәрігерінің кеңесімен Флорида штатының Сент-Огастин қаласына барды, дәрігер оның ауруын емдеу үшін жылы климаттың көмектесетінін ойлады. Сент-Огастинде денсаулығын қалпына келтіргеннен кейін, ол штаттың бойымен алдымен Сидар-Кейге, содан кейін Сидар-Кейден Форт-Майерске сапарлады. 1886 жылы құрылып, кейін "Семиноль ложасы" деп аталған оның үйі, Эдисон 1931 жылы қайтыс болғанға дейін қысқы демалыс орны және сергіп қалуға арналған жер болды. Эдисонның жақын досы Генри Форд 1916 жылы Нью-Йорктік Роберт Смиттен "Мангос" деген көршілес жерді сатып алды. Фордтың шеберлік стиліндегі бұнгалосы 1911 жылы Смит салған. 1947 жылы Мина Эдисон әйел Эдисонның мүлігін Форт-Майерс қаласына күйеуінің естелігі үшін және жұртшылықтың пайдалануына беру үшін тапсырды. Ол көп ұзамай жұртқа ашылды. 1988 жылы Генри Фордтың жанындағы қысқы үйі сатып алынып, 1990 жылы қоғамдық саяхаттар үшін ашылды. 2003 жылы орынның басқаруы қаладан жаңа коммерциялық емес ұйымға, Томас Эдисон және Генри Фордтың қысқы эстателары, Inc. (dba Edison & Ford Winter Estates, Inc.) ұйымына ауыстырылды, оның мақсаты орынды қорғау, сақтау және түсіндіру болып табылады. Жаңа ұйым келесі жылдары 14 миллион долларлық қайта жаңарту жобасын аяқтады. Эдисон Форд Винтер Эстейтс қоры, Inc. қайта жаңарту жобасына көмектесу үшін құрылды, бірақ басқаруда қандай да бір функциясы болған жоқ.

Бау-бақшалар

Эдисонның ботаникалық бағында әлемнің түкпір-түкпірінен келген мыңнан астам өсімдіктер бар, соның ішінде Африканың шұжық ағаштары мен 1920 жылдардың ортасында отырғызылған 400 фут (122 м) банян ағашы бар. Бақшада өнеркәсіптік мақсаттар үшін өсірілген өсімдіктер (мысалы, шамдардың талшықтарында қолданылатын бамбук) және Мина Эдисон өзінің сұлулығы үшін отырғызған өсімдіктер, соның ішінде розалар, орхидеялар мен бромелиялар бар. Ай жарығы бағын Эллен Бидл Шипман жобалаған. Ирма дауылға дейін жинаққа мыналар кірді: Акалипха hispida, Аренга пинната, Артокарпус гетерофиллис, Биллбергия spp., Блигия сапида, Бугенвиллия глабра, Бугенвиллия спектакабилис, Каллиандра гематоцефала, Кананга одората, Каттлея гибрид, Каттлея spp., Chorisia speciosa, Цитрус spp., Клеродендрум speciosissimum, Кордилин терминалис, Цикад spp., Дендробиум, Домбея spp., Эпидендрум силяре, Фикус аурикулата, Фикус бенгальский, Фикус сауссуреана, Гибискус шизопетал, Холмскиолдия сангуinea, Ибоса riparia, Иксора хиниенсис, Кигелия африка, Лея кокцинеа, Мальвискус арборес, Муса spp., Парментиера церерифера, Плюмбаго аурикулата, Соландра нитида, Спатоглоттис пликата, Табернаемонтана коримбоза, Текома станс, Тунбергия эректа, Плерома семидекандрум (синонимі – Тибухина семидекандра) және тағы да жүздеген басқалар.

Резеңке зертханасы

1914-1918 жылдар аралығында (Бірінші дүниежүзілік соғыс) Эдисон Американың шетелдік резеңке көздеріне тәуелділігіне алаңдады. Ол Харви Файрстоун мен Генри Фордпен бірлесіп, Америка Құрама Штаттарында жылдам өсіп, ел ішінде резеңкемен қамтамасыз ететін резеңке ағашын немесе өсімдікті табуға тырысты. 1927 жылы үш адам әрқайсысы 25 000 доллар салып, осы мәселені шешу мақсатында Эдисон Ботаникалық зерттеу корпорациясын құрды. 1928 жылы Эдисон Ботаникалық зерттеу корпорациясының зертханасы салынды. Эдисон Флорида штатындағы Форт-Майерс қаласында экзотикалық өсімдіктер мен ағаштарды зерттеу және оларды отырғызумен негізгі жұмыстарын жүргізді. 17 000-нан астам өсімдік үлгісін сынағаннан кейін, Эдисон гүлді алтын түбірдің (Solidago leavenworthii) бір түрінде резеңке көзін тапты. Томас Эдисон 1931 жылы қайтыс болды, ал резеңке жобасы бес жыл өткен соң АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігіне берілді.

Қонақтар

Форт-Майерс қаласындағы Эдисон мен Фордтың қысқы резиденцияларына келгендер 1928 жылғы ботаникалық зертхана және Эдисон-Форд мұражайын қоса алғанда, тарихи ғимараттар мен бақтардың көптеген экспонаттарын көре алады. Мұнда түрлі бағдарламалар, экскурсиялар мен іс-шаралар ұйымдастырылады. Эдисон-Форд барлық жастағы балаларға арналған мектептік және білім беру экскурсияларын, кең ауқымды жазғы лагерь бағдарламасын, үйде оқитын оқушылар үшін ғылым және инженерия сабақтарын, 18 айдан 5 жасқа дейінгі балаларға арналған болашақ өнертапқыштар бағдарламаларын, сондай-ақ саяхаттар мен сыртқы экскурсиялар ұсынады. Басқа арнайы бағдарламаларға мерекелік кештер, көне автомобильдер көрмелері, бақша туралы лекциялар және жыл бойында өтетін түрлі шаралар кіреді. Резиденцияны іс-шаралар, тойлар, корпоративтік іс-шаралар, кездесулер және топтық экскурсиялар үшін брондауға болады. Эдисон-Фордтың қысқы резиденциясы – Ұлттық тарихи тізімге енген орын және Ұлттық тарихи сақтау қоры мен Ұлттық бақ клубтарынан қалпына келтірудегі үлкен жетістіктері үшін марапат алды. Бұл орын Флориданың тарихи ескерткіші болып табылады және Америкалық химия қоғамы оны Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш деп таныды – Флорида штатында осындай мәртебе алған алғашқы орын. Эдисон мен Фордтың қысқы резиденцияларындағы зерттеу кітапханасы мен мұрағаттық материалдармен танысуға болады, бірақ алдын ала жазылу қажет. Зерттеу кітапханасында Форт-Майерс тарихы мен ботаникасы туралы мыңнан астам кітап, сондай-ақ Томас Эдисон мен Генри Форд және олардың отбасыларының өмірбаяндары сақталған. 1947 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Эдисон-Фордтың қысқы резиденциясын жыл сайын 200 000-нан астам адам бағалайды. Білім беру және қайырымдастық мақсатындағы коммерциялық емес ұйым ретінде тағайындалған Эдисон-Фордқа басқарушылар кеңесі, кәсіби қызметкерлер және көптеген еріктілер тобы басшылық етеді.