Кіріспе

Корольдік қоғамның ғылыми журналы, "Философиялық транзакциялар"

"Философиялық транзакциялар" журналы Корольдік қоғамның басып шығарған ғылыми журналы. Алғашқы күндері ол Корольдік қоғам хатшысының жеке бастамасы болды. Журнал 1665 жылы құрылған, бұл оны ғылымға толық арналған әлемдегі екінші журнал етеді. Оны Корольдік қоғамның алғашқы хатшысы Генри Олденбург қоғам құрылғаннан кейін төрт жарым жыл өткен соң редакциялап, жариялады. Олденбургтің айтуынша, журналдың толық атауы: "Дүние жүзінің көптеген аймақтарындағы білімділердің ағымдағы жұмыстарын, зерттеулерін және еңбектерін көрсететін философиялық транзакциялар". Корольдік қоғам кеңесінің 1664 жылғы 1 наурыздағы хаттамасында (Ескі стиль бойынша күнтізбеде; қазіргі Жаңа стиль бойынша күнтізбеде 1665 жылғы 11 наурызға тең) былай делінген: "Олденбург мырза дайындаған "Философиялық транзакциялар" айдың бірінші дүйсенбісінде басылып шығарылсын, егер ол жеткілікті материал жинаса, ал бұл материалды осы қоғамның кеңесі лицензиялап, алдымен оның мүшелері қарап тексерсін". Олденбург журналды өзінің қаржысына шығарды және қоғам кеңесімен оған түскен пайданы өзіне қалдыруға келісім жасады. Алайда, ол көңілі қалды, себебі журнал оның өмірінде қаржылық жағынан жақсы нәтиже көрсетпеді, тек Пикадиллидегі үйінің жалдау ақысын ғана өтеді. Олденбург 1677 жылы қайтыс болғанға дейін "Транзакциялар" журналының 136 саны жарық көрді. [24 қараша 1664] "Біз кез келген жаңа мәліметтің авторын және уақытын, сондай-ақ мәліметтің өзін тіркеуге ерекше көңіл бөлуіміз керек, осылайша өнертабыстың құрметі барлық ұрпаққа сенімді түрде сақталады" (тіркеу және мұрағаттау). [3 желтоқсан 1664] "Барлық білімді адамдар осы арқылы өз білімдерімен және жаңалықтарымен бөлісуге ынталанады" (тарату). Корольдік қоғам кеңесінің 1665 жылғы 1 наурыздағы хаттамасында журналды кеңес мүшелерінің қарауына беру туралы шешім қабылданды, бұл пікір білдіру жүйесінің қалыптасуына негіз салды, ол 1830 жылдарға қарай толыққанды жүйеге айналды. Баспа журнал Олденбургтің хаттар арқылы жүргізген корреспонденциясының көп бөлігін алмастырды, кем дегенде ғылыми мәселелер бойынша, және осылайша еңбекті үнемдейтін құрал ретінде қарастырылуы мүмкін. Олденбург өзінің журналын "философиялық әдеттегі жазбалардың бірі" деп сипаттап, ғалымдар арасындағы ұжымдық жазба кітапты жасау ниетін білдірді. Жылдар өте келе журналға ұсынылатын материалдардың формасы ғылыми дәлелдерге қойылатын талаптардың өзгеруімен және жариялануға қатысты ғалымдар рөлінің өзгеруімен бірге өзгерді. Бірінші санда мынадай мақалалар жарияланды: оптикалық линзалардың жақсартуы туралы есеп; Юпитердегі Ұлы қызыл дақ туралы алғашқы хабарлама; жақында пайда болған кометаның қозғалысы туралы болжам (вероятно, Оорт бұлтының обьектісі); Роберт Бойльдің "Салқынның тәжірибелік тарихы" атты еңбегіне шолу; Роберт Бойльдің деформацияланған бұзау туралы баяндамасы; "Германиядан келген ерекше қорғасын кені туралы есеп және оны қолдану"; "Венгрлік болюс туралы, Болюс Арменменмен бірдей әсер"; "Бермуда аймағындағы жаңа американдық кит аулау туралы" және "Теңізде маятник сағаттарының ұзындықты анықтаудағы табысы туралы әңгіме". Санның соңғы мақаласы "Жақында шетелде жарық көрген, Толузада парламент кеңесшісі болған, көп ұзамай қайтыс болған көрнекті тұлғаның сипаттамасы" тақырыбына арналған. Аталған тұлға Пьер де Ферма болды, бірақ басылым оның соңғы теоремасын атап өтпеді. Журналдың алғашқы жылында Жак де Билли Юлиан кезеңінің жылын анықтау формуласын, үш төрт таңбалы сандарды қамтитын ерекшелігін ескере отырып, жариялады. Олденбург өзін "Транзакциялардың түйіндеушісі" және кейде "Авторы" деп атады және журналдың оның жеке бастамасы екенін мәлімдеді, бірақ қоғамның бекітілуімен және оның мүшелері жүргізген және бастапқыда хабарлаған эксперименттер туралы есептерді қамтитындықтан, көптеген оқырмандар журналды қоғамның ресми органы деп қарады. Журнал ағымдағы және көбінесе аяқталмаған ғылыми жұмыстарды жариялап, ғылыми жаңалықтарды таратудың маңызды құралы болды. "Философиялық транзакциялар" құрылған кезде баспа ісі қатаң реттелді және еркін баспасөз болған жоқ. Шын мәнінде, алғашқы ағылшын газеті "Лондон газеті" (үкіметтің ресми органы болғандықтан, оның мазмұны цензураланған) сол жылы "Философиялық транзакциялардан" кейін ғана жарық көрді. Олденбургтің шетелдік тілшілерге үздіксіз хат жазуы оны голландтардың тыңшысы деп күдік тудырды және 1667 жылы Лондон мұнарасына қамауға алды. Бәсекелес осы мүмкіндікті пайдаланып, "Философиялық транзакциялар" журналының 27 саны деп жалғандаған нұсқасын жариялады. Олденбург босатылғаннан кейін шынайы 27-ші санды жариялап, бұл жалғандылықты жоққа шығарды. Олденбург қайтыс болғаннан кейін, қысқа үзілістен соң, редактор лауазымы қоғам хатшыларына ауыстырылды, бұл олардың ресми міндеті емес, жеке қаржысына жасалған жұмыс болды. Роберт Хук 1679 жылы журналдың атын "Философиялық жинақтар" деп өзгертті, бұл ат 1682 жылға дейін сақталды, содан кейін бұрынғы атауына қайта оралды. Редактор лауазымын кейде бірлесіп атқарушылар болды, мысалы, Уильям Масгрейв (167-178 нөмірлер) және Роберт Плот (144-178 нөмірлер).

XVIII ғасыр

Сегізінші ғасырдың ортасына қарай Ольденбургтен басқа ең белгілі редакторлар Ханс Слоан, Джеймс Юрин және Кромвель Мортимер болды. Журналды Корольдік қоғам қабылдағаннан кейін, баспаханалармен және кітап сатушылармен келіссөздер жүргізу сияқты басқару шешімдері әлі де хатшылардың біріне жүктелді, бірақ редакциялық бақылау Қағаздар комитеті арқылы іске асырылды. Комитет негізінен қай мақалаларды жариялауға, ал қайларын қабылдамауға апталық отырыстарында оқылған 300-500 сөздік тұжырымдамаларға сүйенді. Дегенмен, мүшелер қалаған жағдайда түпнұсқа мақаланы толығымен қарастыра алатын.

Қоғамдық иелік және оған қол жеткізу

2011 жылдың шілдесінде бағдарламашы Грег Максвелл The Pirate Bay арқылы 1923 жылға дейін жарияланған және осылайша АҚШ-та авторлық құқығы тоқталған 19 000-ға жуық мақаланы жариялады, осы арқылы Аарон Шварцты қолдады. Мақалалар JSTOR компаниясы Корольдік қоғам үшін 100 000 АҚШ долларынан аз шығынмен цифрлық форматқа келтірілді, бірақ оларға қоғамдық қолжеткізу ақылы төлем арқылы шектелді. 2011 жылдың тамызында пайдаланушылар 18 500-ден астам мақаланы Интернет-архив жинағына жүктеді. 2011 жылдың қарашасына қарай жинаққа ай сайын 50 000-ға жуық адам қарады. Сол жылдың қазан айында Корольдік қоғам 1941 жылға дейінгі барлық мақалаларының толық мәтінін тегін жариялады, бірақ бұл шешімге Максвеллдің әрекеттерінің әсер еткенін жоққа шығарды.