Зергерлік бұйымдардағы күміс және алтын тоқу өнері
Filigree
Филігран – әсем металл өңдеу өнері, әсіресе зергерлік бұйымдарда қолданылады. Алтын, күміс, жіңішке сымдардан жасалған ою-өрнектер. Тарихы және ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зергерлік бұйымдарда қолданылатын күрделі металл өңдеу түрі
Form of intricate metalwork used in jewellery
the concrete system
Филигрань (кейде filagree деп те жазылады, ал бұрын filigrann немесе filigrene деп жазылатын) – зергерлік бұйымдар мен басқа да ұсақ металл өнімдерінде қолданылатын күрделі металл өңдеудің бір түрі. Зергерлік бұйымдарда ол әдетте алтын мен күмістен жасалады, кішкентай дөңгелектер немесе бұрылған жіптер, немесе олардың үйлесімі қолданылады, олар бірге дәнекерленеді немесе бірдей металдан жасалған заттың бетіне бекітіліп, көркемдік мотивтермен безендіріледі. Ол көбінесе тігізгіштей көрінеді және Үндістан мен басқа да Азия елдерінің металл өңдеу өнерінде кең таралған. 1660 жылдан 19 ғасырдың соңына дейін итальяндық, француздық және португалдық металл өңдеуде де танымал болды. Оны металл бетіне тесіктер ашу арқылы жасалатын ажурлы зергерлік жұмысымен шатастырмау керек. Филигрань сөзі ағылшын тілінде filigreen сөзінен қысқартылған, ол латын тіліндегі filum – жіп және granum – дән, яғни кішкентай дөңгелек деген мағынаны білдіреді. Латын сөздері итальян тілінде filigrana сөзін тудырды, ол 17 ғасырда француз тілінде filigrane деп аталатын.
Filigree (also less commonly spelled filagree, and formerly written filigrann or filigrene) is a form of intricate metalwork used in jewellery and other small forms of metalwork. In jewellery, it is usually of gold and silver, made with tiny beads or twisted threads, or both in combination, soldered together or to the surface of an object of the same metal and arranged in artistic motifs. It often suggests lace and remains popular in Indian and other Asian metalwork. It was popular as well in Italian, French and Portuguese metalwork from 1660 to the late 19th century. It should not be confused with ajoure jewellery work; the ajoure technique consisting of drilling holes in objects made of sheet metal. The English word filigree is shortened from the earlier use of filigreen which derives from Latin filum meaning thread and granum grain, in the sense of small bead. The Latin words gave filigrana in Italian which itself became filigrane in 17th century French.
Тарих
Филигрань қазіргі заманда зергерлік өнердің жеке саласы болғанмен, тарихта зергерлердің кәдімгі жұмысының бір бөлігі болған. Шындығында, этрус және гректердің барлық зергерлік бұйымдары (қоршауға арналғандарынан басқа, демек, беріктігі жоқ) материалды қашап немесе өрнектеп жасалмай, алтынды біріктіріп, құрастыру арқылы жасалған.
Though filigree has become a special branch of jewellery in modern times, it was historically part of the ordinary work of the jeweller. Indeed, all the jewellery of the Etruscans and Greeks (other than that intended for the grave, and therefore of an unsubstantial character) was made by soldering together and so building up the gold rather than by chiselling or engraving the material.
Ежелгі еңбек
Ежелгі Месопотамиядағы археологиялық қазбалар филигрдің б.з.б. 3000 жылдан бері зергерлік бұйымдарда қолданылғанын көрсетеді. Жоғарғы Месопотамиядағы Мардин провинциясындағы Мидиат қаласына тән, күміс және алтын сымдарды пайдаланатын филигрдің бір түрі 15 ғасырда «телкари» деп аталды. Тарихи өнер туындыларының мысалдары Мидиат филигри мұражайында көрініс тапқан. Күні бүгінге дейін осы аймақтағы шеберлер сапалы «телкари» бұйымдарын жасауды жалғастыруда. Мысырлық зергерлер сымды фонға жағу үшін, сондай-ақ тоқу немесе әртүрлі жолдармен орналастыру үшін қолданған. Бірақ тізбектерді есептемегенде, олар филигрмен көп жұмыс істегенін айту қиын. Олардың тәжірибесі клоазонды жұмыстарда және қалыпталған әшекейлерде болды. Дегенмен, Үндістанның филигр шеберлері жасаған және «трихинополия тізбектері» деп белгілі, әсем алтын тоқылған тізбектердің көптеген мысалдары сақталған. Кейбір тізбектерге ұсақ балықтар және басқа да әшекейлер ілінген. Кипр мен Сардиния сияқты Финикиялық орындарынан табылған әшекейлерде алтын сымдардың өрнектері алтын фонға өте нәзік салынған, бірақ бұл өнер грек және этрусктің филигрісінде б.з.б. 6-3 ғасырларда ең жоғары деңгейге жеткен. Орталық Италиядан табылған сырғалар мен басқа да жеке әшекейлер Лувр және Британ мұражайында сақтаулы. Олардың көпшілігі филигрден жасалған. Кейбір сырғалар геометриялық суреттермен гүлдер түрінде жасалған, олар алтын сымнан жасалған бір немесе бірнеше жиектермен шеңберленген, ал мұндай әшекейлер жиектердің саны мен орналасуы бойынша сәл өзгешеліктерге ие. Бірақ қазіргі итальяндық филигрдегі қауырсындар мен жапырақтар бұл ежелгі суреттерде кездеспейді. Сымнан жасалған филигр өрнектері металл пластиналарға жабылмастан, өздігінен тұратын мысалдар да кездеседі, бірақ олар сирек. Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында Қырымдағы қабірлерден табылған скифтердің зергерлік бұйымдарының үлкен коллекциясы бар. Бұл коллекциядағы көптеген білезіктер мен әшекейлер бұралған сымнан жасалған, кейбіреулері жеті қатарға дейін тоқылған, ал түймелері соғылған жануарлардың бас формасында жасалған. Басқалары – үлкен алтын буындылар, олардың бетіне түйіндер мен басқа да сым үлгілері дәнекерленген. Британ мұражайындағы скипетр, болжам бойынша грек діни қызметкеріне арналған, тоқылған және торылған алтын сыммен жабылған, коринфтік капителімен және жасыл шыныдан жасалған дөңгелек әшекеймен безендірілген.
Archaeological finds in ancient Mesopotamia indicate that filigree was incorporated into jewellery since 3,000 BC. Specific to the city of Midyat in Mardin Province in upper Mesopotamia, a form of filigree using silver and gold wires, known as "telkari", was developed in the 15th century. Examples of historic artwork can bee seen in the Midyat Filigree Museum. To this day, expert craftsmen in this region continue to produce fine pieces of telkari. Egyptian jewellers employed wire, both to lay down on a background and to plait or otherwise arranged jour. But, with the exception of chains, it cannot be said that filigree work was much practiced by them. Their experience was in their cloisonné work and their molded ornaments. Many examples, however, remain of round plaited gold chains of fine wire, such as those that are still made by the filigree workers of India, and known as trichinopoly chains. From some of these are hung smaller chains of finer wire with minute fishes and other pendants fastened to them. In ornaments derived from Phoenician sites, such as Cyprus and Sardinia, patterns of gold wire are laid down with great delicacy on a gold ground, but the art was advanced to its highest perfection in the Greek and Etruscan filigree of the 6th to the 3rd centuries BC. A number of earrings and other personal ornaments found in central Italy are preserved in the Louvre and in the British Museum. Almost all of them are made of filigree work. Some earrings are in the form of flowers of geometric design, bordered by one or more rims each made up of minute volutes of gold wire, and this kind of ornament is varied by slight differences in the way of disposing the number or arrangement of the volutes. But the feathers and petals of modern Italian filigree are not seen in these ancient designs. Instances occur, but only rarely, in which filigree devices in wire are self supporting and not applied to metal plates. The museum of the Hermitage at Saint Petersburg contains a large collection of Scythian jewellery from the tombs of the Crimea. Many bracelets and necklaces in that collection are made of twisted wire, some in as many as seven rows of plaiting, with clasps in the shape of heads of animals of beaten work. Others are strings of large beads of gold, decorated with volutes, knots and other patterns of wire soldered over the surfaces. In the British Museum a sceptre, probably that of a Greek priestess, is covered with plaited and netted gold wipe, finished with a sort of Corinthian capital and a boss of green glass.
Азия
Бұл өнер Үндістан, Иран (Занжанда бұл қолөнер деп аталады) және Орталық Азияның әртүрлі аймақтарында ең ежелгі заманнан бері, ешқандай өзгеріссіз жасалып келгені мүмкін. Азиялық зергерлер осы құрлыққа қоныс аударған гректердің ықпалында болды ма, әлде олармен ортақ дәстүрлер бойынша оқыды ма, белгілісі – Үндістанның филигрань жұмысшылары ежелгі гректердің үлгілерін сақтап, оларды қазіргі күнге дейін дәл сол тәсілмен жұмыс істейді. Көшпелі жұмысшыларға монета түрінде немесе шикі алтынның белгілі бір мөлшері беріледі, ол өлшеніп, көмір табасында қыздырылып, сымға соғылады, содан кейін жұмыс берушінің ауласында немесе верандасында суретшінің жобаларына сәйкес жұмыс істейді. Аяқталған жұмыс қалпына келтірілгеннен кейін өлшеніп, жұмысы үшін белгіленген мөлшерде ақы төленеді. Алтыннан жасалған өте ұсақ түйіршіктер, бұрандалар мен тікендер, олар қалың шаштан да жіңішке, әлі де әшекейлеу тәсілі ретінде қолданылады. Одиша штатының шығысындағы Каттак қаласы дәстүрлі филигрань өнерімен танымал. Одия тілінде "таракasi" деп аталады. Филигрань жұмыстарының көп бөлігі құдайлардың бейнелерінен тұрады, бірақ қолдаудың жетіспеуі мен заманауи дизайн идеяларының болмауы салдарынан бұл өнер жоғалып бара жатыр. Сондай-ақ, Телангана штатындағы Кәримнагардың күміс филиграні де атақты.
It is probable that in India, Iran (in Zanjan, this handicraft is called ) and various parts of central Asia filigree has been worked from the most remote period without any change in the designs. Whether the Asiatic jewellers were influenced by the Greeks who settled on that continent, or merely trained under traditions held in common with them, it is certain that the Indian filigree workers retain the same patterns as those of the ancient Greeks and work them in the same way, down to the present day. Wandering workmen are given so much gold, coined or rough, which is weighed, heated in a pan of charcoal, beaten into wire, and then worked in the courtyard or verandah of the employer's house according to the designs of the artist, who weighs the complete work on restoring it and is paid at a specified rate for his labour. Very fine grains or beads and spines of gold, scarcely thicker than coarse hair, projecting from plates of gold are methods of ornamentation still used. Cuttack, of the eastern Indian state Odisha, features traditional filigree work Known as tarakasi in the Odia language, most filigree work revolves around images of deities, though due to lack of patronage and modern design ideas, it is a dying art. Also noted is silver filigree of Karimnagar in Telangana state.
Орта ғасырлардағы Еуропа
Кейінгі дәуірлерге көшу үшін ортағасырлық зергерлік бұйымдар жинақтарында VI-XII ғасырларда Константинопольде немесе Еуропадағы монастырларда жасалған, Византия алтын шеберлерінің жұмысын зерттеген және еліктеген реликвиарлар, Ізгі хабар кітаптарының мұқабалары және т.б. бар. Бұл бұйымдар асыл тастармен безендірілген, жылтыратылған, бірақ қырлары кесілмеген және эмальмен, көбінесе филигренмен әшекейленген. Үлкен алтын беттер кейде филигреньмен пісірілген орамалармен қапталады, кітап мұқабаларының шетіндегі бұрыштық бөлшектер немесе реликвиарлардың панельдері жиі эмальмен қапталған кеңістіктермен ауысып тұратын күрделі тоқылған жұмыстан тұрады. Византиялық филигрень жұмыстарында кейде қисық немесе түйіндердің арасында кішкентай тастар орналасады. Мұндай безендірудің үлгілерін Виктория және Альберт және Британдық мұражайларында көруге болады. Мысалы, Аахендегі Лотарьдің айқасы. Солтүстік Еуропада сакстар, британдар мен келттер ерте кезден алтын шеберлігінің бірнеше түрлерін меңгерген. Британ мұражайында англосаксондық қабірлерден табылған алтынға сыммен орнатылған филигрень үлгілерінің тамаша мысалдары бар, атап айтқанда Доверден шыққан брошка және Камберлендтен келген семсер ұстағышы. 2009 жылдың 5 шілдесінде Англияның Стаффордшир қаласында табылған англосаксондық алтын мен күмістің Стаффордшир қоры (шамамен 700 ж.б.д.) археолог Кевин Лихидің айтуынша, "ұлы күшті" филигреньдің көптеген мысалдарын қамтиды. Аралдық кезеңдегі ирланд филигрені дизайны жағынан ойластырылған және үлгісі жағынан өте әртүрлі. Дублиндегі Корольдік Ирланд академиясында көптеген реликвиарлар мен жеке зергерлік бұйымдар сақталған, олардың ішінде филигрень ең жалпы және ерекше әшекейлік болып табылады. Тара брошасы, Ирландияның Ұлттық мұражайында, 19-ғасырдың ортасынан бері көптеген көшірмелер мен имитациялары жасалды; Королева Виктория 1840 жылдардың соңында оның көшірмесін жасатты. Алтын жіптің ұсақ бұйралары немесе бұйралары орнына ирланд филигрені көптеген дизайнмен әртүрлілендірілген, олар арқылы бір жіпті қызықты түйіндер мен күрделі өрнектер арқылы іздеуге болады, олар үлкен беттерде орналастырылған, бір-бірін теңестіреді, бірақ әрқашан ерекше сорттар мен көзбен іздеу қиын. Ұзын жіп үздіксіздік бұзылмай пайда болып, жоғалады, екі ұшы әдетте жыланның немесе құбыжықтың басы мен құйрығына өңделеді. "Бай Патриктің қоңырауы" орналасқан реликвиарлар көптеген түйінді өрнектермен жабылған. 1868 жылы Лимерик қаласының жанында табылған "Ардаг касәсі" деп аталатын екі тұтқалы тостаған осы ерекше сәнді бұйымдармен әшекейленген. Вазаның денесін айналдыратын лентадағы он екі пластинка, әр тұтқадағы пластинкалар және вазаның аяғындағы пластинкалар репосселенген жердің алдыңғы жағында жасалған нәзік филигрилі сымнан жасалған сипаттамалық үлгілердің әртүрлі дизайнын көрсетеді. Еуропадағы ортағасырлық зергерлік бұйымдардың көпшілігі XV ғасырға дейін, реликвиарлар, айқыштар, крозиерлер және басқа да шіркеу алтын шеберлерінің жұмыстарында филигреньнің боссы мен шекараларымен әшекейленген. Күміспен филигрень жасауды Испанияның маврлары орта ғасырларда өте шеберлікпен қолданды, олар оны бүкіл Пиреней түбегіне енгізді, сондықтан оны Америкадағы испан колонияларына жеткізді. Өндіріс Балеар аралдарына және Жерорта теңізімен шектесетін халықтарға таралды. Ол бүкіл Италияда, Португалияда, Мальтада, Солтүстік Македонияда, Албанияда, Иония аралдарында және Грецияның көптеген басқа аймақтарында әлі де жасалады. Гректердің филигрені кейде үлкен масштабта, бірнеше қалыңдығы бар сымдармен, үлкен және кіші шешелермен және бұрандалармен ауысып, кейде түркізбен әшекейленеді және бүктелген пластиналарға орнатылады, бай әшекейлі бас киімдер, белбеулер және көкірек әшекейлерін жасайды. Бұл зергерлік бұйымдарды шығаратын елдердің көбісінде күміс түсті филигрень түймелер мен кішкентай шешелер шаруалар киеді. Күміс филигрлі брошкалар мен түймешіктер Данияда, Норвегияда және Швецияда да жасалады. Бұл солтүстік жұмыстардың көбіне кішкентай шынжырлар мен салғандар қосылады.
Passing to later times, there are in many collections of medieval jewel work reliquaries, covers for Gospel books, etc., made either in Constantinople from the 6th to the 12th centuries, or in monasteries in Europe, in which studied and imitated Byzantine goldsmiths' work. These objects, besides being enriched with precious stones, polished, but not cut into facets, and with enamels, are often decorated with filigree. Large surfaces of gold are sometimes covered with scrolls of filigree soldered on, and corner pieces of the borders of book covers, or the panels of reliquaries, are frequently made up of complicated pieces of plaited work alternating with spaces encrusted with enamel. Byzantine filigree work occasionally has small stones set amongst the curves or knots. Examples of such decoration can be seen in the Victoria and Albert, and British Museums. Examples include the Cross of Lothair in Aachen. In the north of Europe, the Saxons, Britons and Celts were from an early period skillful in several kinds of goldsmiths' work. Admirable examples of filigree patterns laid down in wire on gold, from Anglo Saxon tombs, may be seen in the British Museum, notably a brooch from Dover, and a sword hilt from Cumberland. The Staffordshire Hoard of Anglo Saxon gold and silver (estimated 700 CE) discovered in a field in Staffordshire, England, on 5 July 2009 contains numerous examples of very fine filigree described by archaeologist Kevin Leahy as "incredible". Irish filigree work of the Insular period is more thoughtful in design and more extremely varied in pattern. The Royal Irish Academy in Dublin contains a number of reliquaries and personal jewels, of which filigree is the general and most remarkable ornament. The Tara Brooch, in the National Museum of Ireland, has been copied and imitated numerous since the mid 19th century; Queen Victoria had a copy made in the late 1840s. Instead of fine curls or volutes of gold thread, Irish filigree is varied by numerous designs by which one thread can be traced through curious knots and complications, which, disposed over large surfaces, balance one another, but always with special varieties and arrangements difficult to trace with the eye. The long thread appears and disappears without breach of continuity, the two ends generally worked into the head and the tail of a serpent or a monster. The reliquary containing the "Bell of Saint Patrick" is covered with knotted work in many varieties. A two handled chalice, called the "Ardagh Chalice" found near Limerick in 1868, is ornamented with work of this kind of extraordinary fineness. Twelve plaques on a band round the body of the vase, plaques on each handle and round the foot of the vase have a series of different designs of characteristic patterns, in fine filigree wire work wrought on the front of the repoussé ground. Much of the medieval jewel work all over Europe down to the 15th century, on reliquaries, crosses, croziers, and other ecclesiastical goldsmiths' work, is set off with bosses and borders of filigree. Filigree work in silver was practised by the Moors of Spain during the Middle Ages with great skill, and was introduced by them and established all over the Iberian Peninsula, hence it was carried to the Spanish colonies in America. The manufacture spread over the Balearic Islands, and among the populations that border the Mediterranean. It is still made all over Italy, and in Portugal, Malta, North Macedonia, Albania, the Ionian Islands and many other parts of Greece. That of the Greeks is sometimes on a large scale, with several thicknesses of wires alternating with larger and smaller bosses and beads, sometimes set with turquoises, and mounted on convex plates, making rich ornamental headpieces, belts, and breast ornaments. Filigree silver buttons of wire work and small bosses are worn by the peasants in most of the countries that produce this kind of jewellery. Silver filigree brooches and buttons are also made in Denmark, Norway, and Sweden. Little chains and pendants are added to much of this northern work.
Иберия түбегі
Иберия түбегіндегі ең көне филигрань өнімдері б.з.д. 2000–2500 жылдарға дейін сақталып қалған, бірақ оның шығу тегі нақты белгісіз. Бұл өнімдер, мүмкін, бастапқыда Таяу Шығыстан келген саудагерлер мен теңізшілерге тиесілі болған, және сол кезде бұл аймақта өндірілмеген деп саналады. Филигрань 8-шы ғасырда Португалияда араб мигранттарымен бірге, жаңа үлгілерді әкелген кезде жасала бастады. Уақыт өте келе, түбек әртүрлі филигрань үлгілерін өндіре бастады, бірақ Испанияда филигрань зергерлік бұйымдарын жасау дәстүрі маңыздылығын жойғанда, Португалияда олар одан әрі жетілдірілді. 18-шы ғасырдан кейін португалдық филигрань өзінің ерекше бейнелері, мотивтері және пішіндерімен ерекшеленді. 17-ші және 18-шы ғасырлардағы филигрань өнімдері өте күрделілігімен танымал болды. Қазіргі күні Португалияда әлі де алтын мен күміс филиграньдан жасалған нәзік әрі көркем бұйымдар, әсіресе филигрань жүректер көптеп жасалады, олар португал зергерлік өнерінің айқын символы болып табылады.
The oldest filigree pieces discovered in the Iberian Peninsula date back to 2000–2500 BC, but its origin is not clear. These pieces possibly belonged to merchants and navigators originally from the Middle East and are not thought to have been produced in the region at that time. Filigree began to be produced in Portugal in the 8th century with the arrival of Arab migrants, who brought new patterns with them. With time, the peninsula began to produce different filigree patterns, but while in Spain the filigree jewellery making tradition became less relevant, in Portugal it was perfected. After the 18th century, Portuguese Filigree already had its own distinctive imagery, motifs and shapes. Filigree from the 17th and 18th centuries became famous for their extraordinary complexity. Gold and silver filigree jewellery of delicate and artistic design is still made in considerable quantities throughout the country, particularly filigree hearts, which are iconic symbols of Portuguese jewellery making.
Африка
Магдала шайқасынан кейін Абиссиниядан Ұлыбританияға филигрань өнері әкелінді: қолға кигізілетін қорғаулар, тапочкалар және кеселер, олардың бір бөлігі қазір Виктория және Альберт мұражайында сақталады. Олар жіңішке күміс жалатынан жасалған, оның үстіне сымдармен ою-өрнек дәнекерленген. Филигрань қарапайым пішінді тар шекаралармен бөлінген, ал аралықтарда әртүрлі ою-өрнектер орналасқан, кейбіреулерінде ара-арасында ұсақ дән тәрізді безендірулер бар.
Filigree work was brought to Great Britain from Abyssinia after the Battle of Magdala: armguards, slippers, and cups, some of which are now in the Victoria and Albert Museum. They are made of thin plates of silver, over which the wirework is soldered. The filigree is subdivided by narrow borders of simple pattern, and the intervening spaces are made up of many patterns, some with grains set at intervals.
Өндiру және пайдалану әдістері
Бұл өнерді металлдан жасалған иілгіш жіптерді иілдіре, бұрап, тоқудан тұрады деп айтуға болады, және оларды жанасатын жерлерінде, борак сияқты ағын қолданып, үрлеме құбырдың көмегімен біріктіреді. Егер грануляцияланған өрнектер қажет болса, кішкентай дөңгелектер дәстүрлі түрде құнды металл сымынан немесе жұқа парақтан бастап жасалады, олар кішкентай кесектерге кесіліп, ағынмен араластырылып, көмірдің (немесе басқа да ыстыққа төзімді материалдың) кішкентай тесіктеріне салынады, содан кейін үрлеме құбырмен (немесе бүгінде үрлеме шаммен) балқытылады. Содан кейін сым кесектер ішіне жиырылып, шар тәрізді пішінге ие болып, бірін-бірінен сәл ерекшеленетін ұсақ дөңгелектерге айналады. Осы металлдардың кішкентай дөңгелектері немесе сымдары көбінесе спиральдердің көздеріне, қосылған жерлеріне немесе сым жұмысын жақсы көрсететін аралықтарға орналастырылады. Күрделі жұмыстар көбінесе қалың сымнан жасалған жақтаумен қорғалады. Қазіргі заманғы филигрань брошкалары, кресттер, сырғалар, түймелер және басқа да жеке әшекейлер көбінесе төртбұрышты немесе жалпақ металл жолақтарымен шеңберленіп, бөлінеді, бұл оларға нығайтылған пішін береді, әйтпесе олар өз формасын сақтай алмас еді.
The art may be said to consist in curling, twisting and plaiting fine pliable threads of metal, and uniting them at their points of contact with each other, and with the ground, by means of flux such as borax, by the help of the blowpipe. When granulated motifs are desired, small beads are made traditionally by using precious metal wire or fine sheet to start with, which is cut up in small pieces mixed with flux and placed in the small holes of a pitted block of charcoal (or any other suitable refractory material) and are then melted with a blowpipe (or today with a blowtorch), after which the bits of wire curl up and take a natural spherical like shape to end up in minuscule grains which slightly differ one from the other. Small grains or beads of the same metals are often set in the eyes of volutes, on the junctions, or at intervals at which they will set off the wirework effectively. The more delicate work is generally protected by framework of stouter wire. Brooches, crosses, earrings, buttons and other personal ornaments of modern filigree are generally surrounded and subdivided by bands of square or flat metal, giving consistency to the filling up, which would not otherwise keep its proper shape.
Метафоралық қолданыстар
"Филигрань" метафоралық түрде көптеген басқа да контекстерде күрделі әшекейлік өрнектерді бейнелеу үшін термин ретінде қолданылады, соның ішінде ірі металл өнімдері, мысалы, соғылған немесе құйылған темірден жасалған қоршаулар мен балюстрадалар сияқты. Польша тілінде "filigranowy" немесе "filigranowa" (әдеби мағынасында "филигрань") сөздері нәзік денелі адамдарды сипаттау үшін қолданылады.
"Filigree" has been used metaphorically as a term for intricate ornamental designs in a number of other contexts, including larger scale metalwork such as wrought iron or cast iron pieces such as railings and balustrades. In Polish, the term "filigranowy" or "filigranowa" (lit. "filigree") is used to describe people with a petite body.