Кіріспе

терминнің ғарышқа ұшуда қолданылуы Компьютерлік операциялық жүйенің диагностикалық режимі Қауіпсіз режим – компьютерлік операциялық жүйенің (ОЖ) диагностикалық режимі. Ол қолданбалы бағдарламалық жасақтаманың жұмыс режимін де білдіре алады. Қауіпсіз режим операциялық жүйедегі көптеген, тіпті барлық проблемаларды шешуге көмектесуге арналған. Ол сондай-ақ, қауіпсіздік бағдарламаларының зиянды түрлерін жою үшін де кеңінен қолданылады.

Өмірбаян

Microsoft Windows, macOS, Android және Ubuntu, Linux Mint сияқты Linux дистрибутивтері – қауіпсіз режимді (macOS-та «Safe Boot» деп аталады) және басқа да күрделі электрондық құрылғыларды қолдайтын заманауи операциялық жүйелердің мысалдары. Қауіпсіз режимде операциялық жүйенің мүмкіндіктері шектеледі, бірақ көптеген негізгі емес компоненттер, мысалы, дыбыс, өшірілгендіктен, проблемаларды анықтау оңайлайды. Егер жүйе тек қауіпсіз режимде ғана іске қосылса, онда дискінің зақымдануы немесе операциялық жүйенің қалыпты режимде іске қосылуына кедергі келтіретін дұрыс конфигурацияланбаған бағдарламалық жасақтама орнатылған сияқты маңызды мәселелер болуы мүмкін. Операциялық жүйеге байланысты, қауіпсіз режим әдетте тек қажетті орындалатын модульдерді жүктейді және ақпаратты көрсету және енгізу үшін қажетті құрылғыларды қоспағанда, қалған құрылғыларды өшіреді. Сондай-ақ, ол қалыпты операциялық жүйемен ортақ конфигурациялық ақпаратқа ие емес, параллель «минималды» операциялық жүйе түрінде де болуы мүмкін. Мысалы, Microsoft Windows-та пайдаланушы Recovery Console-ге (негізгі операциялық жүйеден бөлек сақталатын, мәтіндік интерфейстік диагностикалық режим, оған орнату дискісі арқылы да қол жеткізуге болады) немесе дисфункционалдық операциялық жүйені іске қосып, бейне драйверлері, аудио және желілік байланыс сияқты мүмкіндіктерін өшіретін әртүрлі «қауіпсіз режим» опцияларын таңдауға болады. Қауіпсіз режим әдетте пайдалы және диагностикалық бағдарламаларға қол жеткізуді қамтамасыз етеді, бұл пайдаланушыға операциялық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіретін себептерді анықтап түзетуге мүмкіндік береді. Қауіпсіз режим техникалық қызмет көрсету үшін, емес функционалдық үшін арналған және мүмкіндіктерге минималды қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Терезелер

Microsoft Windows қауіпсіз режиміне (7/Vista /XP /2000/ME/98/95) операциялық жүйе іске қосылғанда F8 пернесін басып кіруге болады. Егер бірнеше Windows нұсқасы орнатылған болса, жүктеу кезінде пайда болатын операциялық жүйе таңдау экранында F8 пернесін басу арқылы қауіпсіз режимге өтуге болады. Дегенмен, Windows 8 (2012 жылы шығарылған) нұсқасында бұрынғыдай F8 пернесін басып қауіпсіз режимге кіру мүмкіндігі жойылды, орнына Shift+F8 пернелер комбинациясын немесе арнайы графикалық интерфейс арқылы шешім табу қажет.

Unix жүйесі

Unix сияқты операциялық жүйелердегі балама минималды параметр – жалғыз пайдаланушы режимі. Онда қызмет бағдарламалары (daemon) мен X терезе жүйесі іске қосылмайды және тек root пайдаланушы ғана жүйеге кіре алады. Ол машинадағы төтенше жағдайларды жөндеуге немесе техникалық қызмет көрсетуге мүмкіндік береді, соның ішінде ескі парольді білмей тұрып пайдаланушылардың парольдерін қайта орнатуға болады.

macOS

macOS-та қосылған кезде shift пернесін ұстап тұру қауіпсіз жүктелуді (Safe Boot) іске қосады, ол фонында техникалық қызмет көрсету мүмкіндіктеріне ие. (Режимді таңдаудан басқа, ол файлдық жүйені жөндеуді іске асырады, ал Mac OS 10.4-те /System/Library/Fonts-тегі қаріптерден басқа барлық қаріптерді өшіреді, әдетте /Library/Caches/com.apple.ATS/(uid) / мекенжайында сақталатын барлық қаріптер кэшін қоқысқа көшіреді, мұнда (uid) 501 сияқты пайдаланушы ID нөмірі болып табылады, сондай-ақ барлық жүктелу элементтерін және кіріс элементтерін өшіреді). Windows-та желілік қауіпсіз режим әдепкі бойынша өшірілген және желілік қосылған қауіпсіз режимді қосуды талап ететін жағдайдан айырмашылығы, macOS Safe Boot-та желілік қосылым әрқашан қолжетімді. Классикалық Mac OS 6, 7, 8 және 9 нұсқаларында Unix түбіріне ұқсас режим жүктелу кезінде shift пернесін басып ұстау арқылы қол жеткізіледі, бұл жүйені кеңейтулерсіз іске қосады.

iOS жүйесі

iOS-та қауіпсіз режим жоқ, бірақ кейбір джейлбрейктер қауіпсіз режимді қосады, онда барлық твиктің (tweaks) жұмысы тоқтатылады, экран қара түске боялады және сіз қауіпсіз режимде екеніңізді хабарлайтын ескерту пайда болады. Сол режимде кейбір қосымшалар іске қосылмауы мүмкін.

Android құрылғысы

Android-дегі қауіпсіз режимді қосу әдісі әрбір өндірушіде әртүрлі болады. Құрылғыны қайта іске қосу арқылы қауіпсіз режимді өшіруге болады. Android-де қауіпсіз режимге қайта жүктеген кезде, жүктеп алынған қосымшалар мен виджеттер автоматты түрде тоқтатылады, ал алдын ала орнатылған қосымшалар қолжетімді болып қалады. Қайта жүктегенде, қалыпты режимде де, қауіпсіз режимде де, төменгі сол жақ бұрышта су белгісі пайда болады. Кейбір құрылғылар қауіпсіз режимге кіргенде радио байланысын автоматты түрде өшіреді.

Қолданбалық бағдарламалық қамтамасыз ету қауіпсіз режімі

Кейде қолданбалық бағдарламалық қамтамасыз етуде де қауіпсіз режим болады. PHP интерпретаторының 5.4 нұсқасына дейінгі нұсқаларында қауіпсіз режим қатаң қауіпсіздік шараларын ұсынады. 7.2 нұсқасынан бастап Глазго Хаскелл компиляторы "Safe Haskell" режимін ұсынады, ол unsafePerformIO сияқты функцияларды пайдалануды шектейді. Mozilla Firefox қауіпсіз режимі пайдаланушыға браузерді жүктеуге кедергі келтіретін кеңейтулерді жоюға мүмкіндік береді. Internet Explorer "Қосымшаларсыз" және "Қорғалған режимде" жұмыс істей алады. Cydia-ның MobileSubstrate-і SpringBoard-ты құлатуға әкелетін түзетулер мен кеңейтулерді жоюға мүмкіндік беретін қауіпсіз режимге ие.