Тақырыптар

Операциялық жүйелер

Operating Systems · 80 мақала

  1. Процессорлық контексттік ауысу

    Процесс переключения задач в компьютере: сохранение и восстановление состояния процессов для одновременной работы. Многозадачность, CPU, ОС.

    #1525 · 7 мин оқу

  2. Процессорға кедергі сигналдары: түрлері мен қолданылуы

    Компьютердегі үзіліс (interrupt) – процессорды дереу оқиғаны өңдеуге шақыру. Құрылғылар мен бағдарламалар қолданады, жүйе жұмысын тиімді етеді.

    #3649 · 17 мин оқу

  3. Компьютерлік жүйені басқарушы бағдарламалық құралдар

    Операциялық жүйелер: компьютер аппараттық құралдарын басқару, бағдарламалармен өзара әрекеттесу, ресурстарды бөлу. Windows жетекші ОС (68%).

    #5325 · 30 мин оқу

  4. Жұмыс істемейтін, бірақ процестер тізімінде қалатын процестер

    Зомби процестер: Unix жүйелерінде аяқталған, бірақ процестер тізімінде қалатын процестер. Ата процесі күту статусын оқығанша сақталады. Ресурс ағып кетуі мүмкін.

    #8228 · 5 мин оқу

  5. Бағдарламаның іске асылуы және процестер туралы

    Процесс – это выполняемая программа в компьютере. Узнайте о потоках, ресурсах ОС, отличиях от программы и моделях процессов.💻

    #10638 · 4 мин оқу

  6. Шексіз цикл: Программалаудағы мәселелер мен қолданылуы

    Шексіз цикл – бағдарламада тоқтамайтын нұсқаулар тізбегі. Қуатты өшіру сияқты сыртқы факторларсыз жалғаса береді. Бағдарламалауда маңызды түсінік.

    #10662 · 5 мин оқу

  7. Қатар өңдеу түсінігі және жіптер

    Бағдарламалаудағы бірмезгілік (concurrency) ұғымы: процестер мен жіптердің тәуелсіз жұмыс істеуі, ресурстарды бөлісуі. Операциялық жүйедегі маңызды аспект.

    #10669 · 11 мин оқу

  8. Программалық қателерді басқару механизмі

    Бағдарламалауда қателерді басқару – бұл ерекше жағдайларда программаның жұмысын дұрыс жүргізу үшін қолданылатын құрал. Қателерді анықтау, өңдеу және программаны тоқтатусыз жалғастыруға көмектеседі.

    #13841 · 2 мин оқу

  9. Компьютер жадысын пайдалану: пайдаланушы кеңістігі

    Компьютер жадысы: пайдаланушы кеңістігі, ядролық кеңістік. Қорғау, қауіпсіздік, бағдарламалық жасақтама орындалуы – маңызды аспектілер.💻🛡️

    #21252 · 1 мин оқу

  10. Жүйелік шақырулар: Ядро қызметтеріне қол жеткізу жолы

    Жүйелік шақырулар – бағдарламалардың ядро қызметтеріне қатынасу жолы. ОС қызметтері, жабдық, процестерді басқару үшін маңызды интерфейс.

    #23788 · 7 мин оқу

  11. Қайта кіру мүмкіндігі: Бағдарламалау концепциясы

    Қайта кіру (Reentrancy) – бағдарламалауда функция тоқтатылып, аяқталмай жаңадан шақырыла алатын қасиет. Бірнеше процессорда қауіпсіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

    #48625 · 6 мин оқу

  12. Жүйе жүктемесі: Есептеу жұмысының өлшемі

    Жүйе жүктемесі: UNIX жүйесіндегі есептеу жұмылының өлшемі. Орташа жүктеме – соңғы 1, 5, 15 минуттағы жүйе тиімділігін көрсетеді. CPU санына қарай түзетіледі.

    #61715 · 2 мин оқу

  13. Жүйе қатесі: Ядролық дабыл (Kernel Panic) туралы ақпарат

    Жүйе қатесі: Unix жүйелеріндегі қателік туралы, ядролық дабыл, деректерді жоғалту қаупі, диагностика және түзету туралы ақпарат.💻🛠️

    #62078 · 3 мин оқу

  14. Фондық процестер және олардың жұмыс істеу принциптері

    Фондық процестер: жүйеде пайдаланушы араласпастан автоматты түрде іске қосылатын бағдарламалар. Логтау, бақылау, хабарландырулар үшін қолданылады.

    #63472 · 4 мин оқу

  15. Бағдарламаның істен шығуы және тоқтауы

    Жүйе қатесі: Бағдарламаның жұмысын тоқтату себептері, қате туралы хабарлау қызметтері, және операциялық жүйедегі апаттар туралы толық ақпарат.

    #71846 · 4 мин оқу

  16. Процестің көшірмесін жасау: "Fork" операциясы

    Fork – Unix жүйесінде процестің көшірмесін жасау амалы. POSIX стандартына сәйкес келеді, жаңа процестерді құрудың негізгі әдісі болып табылады.

    #74956 · 5 мин оқу

  17. Жұмыс істеп тұрғанда өзгертулер енгізу

    Үстел үстінде өзгеріс: жүріп тұрған процестерді өзгерту, автомобиль, компьютер, кулинарияда қолданылады. Деректерді сақталмай жазу, конфигурация өзгерту.

    #83260 · 3 мин оқу

  18. Бағдарламаны іске қосу процесі

    Компьютерде бағдарламаны іске қосу – нұсқауларды түсініп, орындау процесі. Fetch-decode-execute циклі, бағдарлама семантикасы, интерпретаторлар талқыланады.

    #94994 · 2 мин оқу

  19. Бағдарламалық жасақтамада аппараттық абстракциялар жиынтығы

    Бағдарламалық жасақтамадағы жабдық абстракциялары: бірдей интерфейс арқылы түрлі жабдықтарға қолжетімділік, жоғары өнімділік және CPU архитектурасы.

    #99394 · 4 мин оқу

  20. Бастапқы процестен туындайтын процестер

    Бала процестер: Бастапқы процесспен жасалған процестер, көп тапсырмалы жүйелерде маңызды. Fork және spawn әдістері, тарихы мен қазіргі қолданысы.

    #99793 · 2 мин оқу

  21. Ата процестер мен бала процестер: Жүйелік процестердің қатынасы

    Ата-процесс – басқа процестерді құратын бағдарлама. Unix жүйелерінде әр процесс fork арқылы жасалады. Бір ата-процесс көп бала-процестерді құруы мүмкін.

    #99794 · 3 мин оқу

  22. Процесс идентификаторы: анықтама және қолданылуы

    Процесс идентификаторы (PID): бірегей санмен белгіленетін операциялық жүйедегі процестер. Маңызды функциялар, ядро, Unix, macOS, Windows жүйелері.

    #99798 · 2 мин оқу

  23. Баспа буферлеу және кезектеу жүйесі

    Компьютердегі "spooling" – деректерді құрылғылар арасында көшірудің бір түрі. Бағдарламалардың жұмысын жеделдетіп, принтер сияқты баяу құрылғылармен өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді.

    #103763 · 4 мин оқу

  24. Көп пайдаланушы жүйелерінде жылдам ауысу мүмкіндігі

    Көп пайдаланушы жүйелердегі жылдам ауысу мүмкіндігі, қолданбаларды жаппай тұрақтатпай, тіркелген аккаунттар арасында ауысуға мүмкіндік береді. Linux жүйесінде қолдау бар.

    #104341 · 3 мин оқу

  25. Жүктегіш: Операциялық жүйенің бөлігі және бағдарламаны жүктеу процесі

    Жүктегіш (loader) – операциялық жүйенің бағдарламалар мен кітапханаларды жүктеуге жауапты бөлігі. Бағдарламаны жадқа орналастырып, орындалуға дайындайды.💻💾

    #105973 · 5 мин оқу

  26. Unix жүйесіндегі "time" командасы

    Unix жүйесіндегі "time" командасы: бағдарлама орындалу уақытын өлшеу, CPU уақытын анықтау, және жүйелік шақырулардың уақытын бағалауға көмектеседі.

    #118883 · 1 мин оқу

  27. Әділ үлестіру кестесі: процессор уақытын бөлу алгоритмі

    Әділ үлестіру кестесі: жүйе пайдаланушылары арасында процессор уақытын тең бөлу алгоритмі. Round Robin стратегиясы негізінде жұмыс істейді.💻📊

    #122082 · 1 мин оқу

  28. Жүйелік ресурстар идентификаторы: Файл дескрипторлары

    Файл дескрипторлары: Unix жүйелерінде файлдар мен I/O ресурстарын анықтайтын нөмірлер. POSIX API-нің бөлігі, стандарттық ағындарды (input, output, error) басқарады.

    #123347 · 3 мин оқу

  29. Тарқатылған жүйедегі біртұтас жүйе бейнесі

    Жалғыз жүйелік кескіні (SSI) кластері – бір машина ретінде жұмыс істейтін машиналар тобы. Әдемі басқару, қарапайымдық, таратылған операциялық жүйе.

    #125612 · 3 мин оқу

  30. Компьютерлік жүйелердегі үзіліс басқарушылары

    Интерфейс бағдарламалаудағы үзіліс хандалерлары (ISR) – жүйенің жұмысын тоқтатып, дереу қызмет көрсетуге арналған код блогы. Драйверлер мен жүйелік қосылыстар үшін маңызды.

    #128050 · 7 мин оқу

  31. Жұмыс істеп тұрып күту немесе айналу циклы

    Бағдарламалауда "айналу" (busy waiting) дегеніміз – жағдайды үнемі тексеру. Бұл процессор уақытын тиімсіз пайдалану, сондықтан көбінесе болдырмау керек.💻⏳

    #132326 · 1 мин оқу

  32. Unix жүйелеріндегі "top" бағдарламасы: процестерді басқару және жүйе мониторингі

    Top командасы: Unix жүйелерінде процестерді бақылау, CPU және жадты пайдалануды көрсету. Жүгіріп тұрған процестер тізімі, сорттау опциялары бар.

    #134051 · 2 мин оқу

  33. Жетім процестер және олардың басқарылуы

    Жетім процестер: Ата процесі аяқталған, бірақ жұмысын жалғастыратын процестер. Unix жүйелерінде автоматты түрде жаңа атаға ие болады.

    #151111 · 3 мин оқу

  34. Компьютерлік іркілуді қадағалау таймері

    Сағат тікелей жүйедегі қателерді анықтап, компьютерді қайта іске қосады. WDT (watchdog timer) – жүйенің тұрақты жұмысын қадағалайтын маңызды құрал.

    #152204 · 4 мин оқу

  35. Процестер аралық байланыс: Сигналдар және олардың қасиеттері

    Сигналдар – процестер аралық байланыс құралы. Unix жүйелерінде процестерді басқару, тоқтату немесе қателерді хабарлау үшін қолданылады. POSIX стандартында келтілген.

    #162170 · 4 мин оқу

  36. Процестерді тоқтату командасы және «kill» командасы туралы

    Команда "kill": аяқтау сигналы жіберу арқылы процестерді басқару. Unix және басқа да ОС-де процестерді тоқтату үшін қолданылады. PID/PGID арқылы сигнал жіберу.

    #162427 · 4 мин оқу

  37. Unix жүйелеріндегі процестердің басымдығын реттеу құралы

    Unix жүйесіндегі "nice" құралы: процестердің CPU басымдығын басқару, жүктемені реттеу және жүйе тиімділігін арттыру үшін қолданылады. Басымдық деңгейлерін біліңіз!

    #167890 · 1 мин оқу

  38. Процестің аяқталу коды

    Процестің аяқталу коды: Ата процеске қайтарылатын сан. DOS жүйесінде "errorlevel" деп те аталады. Процестер, ата процестер, бала процестер туралы ақпарат.

    #182886 · 1 мин оқу

  39. Unix жүйесіндегі топ идентификаторы (GID)

    Unix жүйесіндегі топ нөмірі (GID) – файлдарға қолжетімділік, әкімшілік міндеттерді жүктеу үшін пайдаланылатын сандық идентификатор. Топтар туралы біліңіз!

    #186742 · 3 мин оқу

  40. Linux 2.6 ядросының O(1) процессор жоспарлаушысы

    Linux 2.6 ядросының O(1) процестерді жоспарлаушысы: тұрақты уақытта жұмыс істейтін, жылдамдық пен анықтылықты арттыратын технология. Қазіргі CFS-ке дейін қолданылды.

    #188936 · 3 мин оқу

  41. Жұмыс деңгейлері: Компьютерлік жүйелердегі режимдер

    Жұмыс деңгейлері (runlevel) – Unix жүйелеріндегі бастапқы жүктеу режимі. 0-6 сандарымен белгіленеді, жүйе күйін анықтайды. Бір деңгей ғана іске қосылады.

    #189777 · 3 мин оқу

  42. Жүйе қателіктерін анықтау үшін тоқтатылмайтын үзіліс

    Жүйедегі қателерді хабарлау үшін қолданылатын, маскилеуге келмейтін аппараттық үзіліс (NMI) туралы біліңіз. SPARC жүйелерінде NMI-ді басқару әдістері.

    #198760 · 4 мин оқу

  43. BIOS жүйесі және оның қолданылуы

    BIOS: IBM PC үйлесімді компьютерлердегі жүйелік қызметтер, деректерге қолжеткізу, жүктеушілер үшін маңызды. Қазіргі ОС жүйелері көбінесе пайдаланбайды.

    #199905 · 13 мин оқу

  44. Кезектелген Кіріс-Шығыс (QIO) жүйелері

    QIO (көшпелі кіріс/шығыс) – DEC жүйелеріндегі операциялық жүйелерде қолданылатын термин. Асинхронды I/O операцияларын бастау үшін ядроға QIO шақыру жіберіледі.

    #204253 · 1 мин оқу

  45. Шын уақыттық жүйелік мүмкіндіктері бар Unix нұсқасы – MERT

    MERT операциялық жүйесі: Unix және нақты уақытты есептеу мүмкіндіктері. Модульдік ядро, қауіпсіз IPC, арнайы файлдық жүйе. Бағдарламалау үшін өте қолайлы!

    #210038 · 2 мин оқу

  46. Unix сигналдары: SIGHUP және оның мағынасы

    SIGHUP сигналы: POSIX жүйелерінде терминал жабылғанда процеске жіберілетін хабарлама. RS-232 байланысының тарихы мен мағынасы.

    #219645 · 2 мин оқу

  47. Юникс жүйесіндегі init процесі

    Жүйелік процестер: Unix-тағы init процесі – жүйелік бастама, барлық процестердің атасы. Жүйе іске қосылғанда бірінші болып іске қосылады, PID 1.

    #227911 · 4 мин оқу

  48. Бағдарламалық қамтамасыздағы жұмыс бірлігі

    Бағдарламалық жасақтамадағы "тапсырма" – орындалу немесе жұмыс бірлігі. Процесс, жіп, сұраныс сияқты ұғымдармен қатар қолданылады. Жұмыс процесін түсіндіреміз.

    #238697 · 1 мин оқу

  49. Қателерді жою режимі: Компьютерлік жүйелердегі қауіпсіз режим

    Қауіпсіз режим – компьютерлік жүйедегі диагностикалық режим. Жүйе қателіктерін жоюға, вирустарды алып тастауға көмектеседі. Windows, macOS, Android, Linux жүйелерінде бар.

    #257669 · 4 мин оқу

  50. Асинхронды кіріс-шығыс өңдеуі

    Асинхронды I/O – дерек өңдеуді тоқтатпай, I/O операциясын аяқтауға мүмкіндік беретін компьютерлік технология. Жылдамдық пен тиімділік артады.

    #260698 · 13 мин оқу

  51. Sigaction функциясы: ОС сигналдарын басқару және қауіпсіздігі

    Сигналдарды басқару үшін POSIX стандартындағы sigaction API туралы ақпарат. Программалар ОС сигналдарын қалай өңдейтінін анықтауға көмектеседі. Жүйелік қосылымдар.

    #266738 · 1 мин оқу

  52. Microsoft Research-тың Singularity жүйесі: Эксперименттік операциялық жүйе

    Microsoft Research-тың Singularity жүйесі: қауіпсіздігі жоғары, басқарылатын кодта жазылған экспериментальды ОС. C#, C++ тілдерін қолданады.

    #276145 · 2 мин оқу

  53. Solaris жүйесіндегі қызметтерді басқару мүмкіндігі (SMF)

    Solaris жүйесіндегі SMF мүмкіндігі: қызметтерді басқарудың біртұтас моделі, init.d-ны алмастырады. Қызметтердің тәуелділіктері мен дұрыс жұмыс істеуі маңызды.

    #281383 · 3 мин оқу

  54. Unix жүйесіндегі inetd қызметі

    Unix жүйесіндегі inetd (интернет қызмет даемоны) – интернет қызметтерін ұсынатын супер-сервер. Қызметтерді іске қосып, процестерді жасайды.

    #287341 · 2 мин оқу

  55. Sleep mode

    #288404 · 5 мин оқу

  56. Interrupt storm

    #297736 · 4 мин оқу

  57. Автоматтандырылған тапсырмаларды басқару жүйесі

    Жұмыс жоспарлаушы бағдарламасы – автоматты түрде тапсырмаларды орындауды басқаратын жүйе. Кез келген уақытта, желіде тапсырмаларды орындауға көмектеседі.

    #303391 · 1 мин оқу

  58. Процестер кезектері және CPU уақытының бөлуі

    Кезектер – процестерді CPU уақытына күту тізімі. ОС жоспарлау, жүйе тиімділігін арттыру үшін қолданылады. Желілік құрылғыларда да пайдалы.

    #306388 · 4 мин оқу

  59. Жүйе тоқтатылғанда да жұмыс істейтін тапсырмаларды жоспарлаушы – Anacron

    Anacron – жүйе үздіріліп тұрса да, тапсырмаларды белгілі уақыттарда (күн, апта, ай) орындауға арналған бағдарлама. Cron-ға альтернатива, Red Hat қолдайды.

    #307723 · 2 мин оқу

  60. Процессорды үзуге арналған аппараттық сигналдар

    Интерретктер (IRQ): процессорға жіберілген сигнал, бағдарламаны тоқтатады. Модем, пернетақта, тышқан сияқты құрылғылардың үзілісін басқарады. Компьютерде маңызды роль!

    #318692 · 4 мин оқу

  61. Протопотоктар: Жеңіл салмақты бірнеше тапсырманы орындау механизмі

    Протопотоки: жеңіл, аз көлемді бағдарламалық талдамдар. Қатысушы көп тапсырмалар, жадты үнемді пайдалану, Duff құрылғысы арқылы жылдам ауысу.

    #343052 · 1 мин оқу

  62. Құрылғыға арналған кіріс/шығыс операциялары жүйелік шақыруы

    ioctl жүйелік шақыруы: құрылғыға арналған кіріс/шығыс операциялары, стандартты файлдармен іске аспайтын функциялар. Құрылғы драйверлері үшін маңызды!

    #348651 · 7 мин оқу

  63. Ерлангтағы жеңіл процестер және компьютерде көп тапсырмалылық

    Жеңіл процестер (LWP) – Erlang жүйесінде көп тапсырмалылықты жүзеге асыру құралы. Ортақ ресурстарды бөлісіп, жылдам жұмыс істейді. Бағдарламалау үшін маңызды!

    #350605 · 1 мин оқу

  64. Қалдық уақыты ең аз процестің кезекті түрде орындалу алгоритмі

    Ең қысқа қалған уақыт алгоритмі: процестерді орындау үшін ең аз уақыт қажеттісі таңдалады. Жылдамдық, тиімділік, аз шығындар – басты артықшылықтары.

    #357657 · 1 мин оқу

  65. Процессорлар аралық үзіліс сигналы

    Процессорлар аралық үзіліс (IPI): көппроцессорлық жүйеде процессорлардың өзара әрекеттесуі. Кештерді жаңарту, жүйені тоқтату, жұмыс туралы хабарлау.💻

    #374587 · 1 мин оқу

  66. x86 процессорларының жүйелік басқару режимі

    x86 процессорларының жүйелік басқару режимі (SMM) – операциялық жүйе тоқтатылатын, арнайы бағдарламалық қамтамасыз етудің жоғары құқықтармен жұмыс істейтін режимі. Intel & AMD процессорларында қолданылады.

    #379859 · 3 мин оқу

  67. Жүйелік Профилдеушілер: Құрылғы мен Бағдарлама туралы Ақпарат

    Жүйелік профильдеушілер – компьютердегі бағдарламалар мен жабдық туралы толық мәлімет беретін программа. CPU, GPU жағдайын, қосылған құрылғыларды бақылайды.

    #381704 · 1 мин оқу

  68. ПCLSRing: ITS жүйесінде процестер арасындағы үзіліссіз қол жеткізу принципі

    PCLSRing: ITS жүйесіндегі процестердің өзара әрекеттесуінің тұжырымдамасы. Жүйе шақыруы аяқталмаса, қайта басталатындығы, деректерді жаңарту және үздірілмей жұмыс істеуі.

    #384539 · 2 мин оқу

  69. Үзіліс басымдылығы деңгейлері

    Жүрек айнымалысы (IPL) жүйедегі үзіліс деңгейін көрсетеді. Үзіліс сұраныстарын қабылдау/тоқтату, жүйе тиімділігін арттыру үшін маңызды.

    #385281 · 3 мин оқу

  70. Анонимді құбырлар: Процестер аралық байланыс құралы

    Анонимді құбырлар – процестер аралық байланыс құралы. Бір бағытты дерек алмасуға арналған, жүйелік деңгейде жұмыс істейді. Операциялық жүйелерде қолданылады.

    #388221 · 1 мин оқу

  71. Ядро хабарламаларын қарау құралы (dmesg)

    dmesg: ядроның хабар буферін шығару құралы. Жүйелік драйверлер мен модульдер туралы ақпаратты қараңыз. Linux, Unix жүйелері үшін пайдалы.

    #403515 · 2 мин оқу

  72. Компьютер процессорларының жұмыс режимдері

    Компьютер процессор режимдері: операциялар шектеулері, операциялық жүйе қауіпсіздігі, ядро коды, драйверлер және виртуалды машиналар.💻🛡️🔑

    #417957 · 2 мин оқу

  73. Процестердің күйлері мен жүйедегі орындалуы

    Процестер күйлері: компьютер жүйелеріндегі процестердің түрлі жағдайлары, ядроға көрінбейтін күйлер, есте сақтауда сақталуы. Операциялық жүйе түсінігі.

    #439946 · 3 мин оқу

  74. Құрылғы күйін тексеру процесі

    Құрылғы күйін бақылау (Polling): Компьютерде сыртқы құрылғының жағдайын тексеру әдісі. I/O операцияларында қолданылады, бағдарламалық басқару және жабдық деңгейінде жүзеге асырылады.

    #447256 · 3 мин оқу

  75. Тұрақты монитор: Ерте компьютерлердегі жүйелік бағдарламалардың алға басушысы

    Жүйелік бағдарламалар: 1950-70жж. компьютерлердегі резиденттік монитор – қазіргі операциялық жүйелердің алғашқы нұсқасы. Есте сақталып, бағдарламаларды жүктеуге көмектеседі.

    #448273 · 2 мин оқу

  76. Жүретін файлды орындау және операциялық жүйе функциясы

    Жүйедегі exec функциясы: процесс идентификаторын өзгертпей, жаңа бағдарламамен ауыстырады. Unix жүйелерінде маңызды, кодты жаңартады.

    #453432 · 3 мин оқу

  77. Job control (Unix)

    #482877 · 5 мин оқу

  78. Transitive dependency

    #488469 · 1 мин оқу

  79. Chain loading

    #493144 · 2 мин оқу

  80. Cooperative multitasking

    #499654 · 1 мин оқу