Кіріспе

Американдық сценарист және романист Уильям Дж. Монахан (3 қараша 1960 жылы туған) – американдық сценарист және романист. Оның екінші шығармасы – "Қалғандар" ("The Departed") фильмі, ол оған Америка жазушылар гильдиясының сыйлығы мен "Оскар" сыйлығының "Үздік бейімделген сценарий" номинациясын жеңіп беруге әкелді.

Жазушы және редактор

Монахан Бостонның Дорчестер қаласында дүниеге келген. Ол Массачусетс Амхерст университетінде оқыды, онда Елизавета және Якоб дәуірінің драмаларын зерттеді. Ол Нью-Йорк қаласына көшіп, "Нью-Йорк Пресс" апталық газетіне және "Talk", "Maxim" мен "Spy" журналдарына материалдар жазды. 1997 жылы Монахан "Вакьюмдегі кейбір жануарларда байқалатын түрлі оқиғалар туралы хабарлама" атты әңгімесі үшін Пушкарт сыйлығын жеңіп алды. Монахан журналдың соңғы жылдары "Spy" журналының редакторы болды, ай сайынғы нөмірдің соңында мақалаларды өңдеп, әзілдерді жетілдіретін. 1999 жылы "Talk" журналы тұңғыш рет жарық көрді, ал Монахан оның алғашқы санында Массачусетс штатындағы Глостер қаласы туралы саяхаттық очерк жариялады. 2000 жылы Монаханның "Жарқын үй: ұсақ-түйек" атты тұңғыш романы жарық көрді және сыншылардың жоғары бағасын алды; "The New York Times" газеті "Монаханның өзіне сенімді прозасы шапшаңдықпен өрбиді" деп мәлімдеді, ал "BookPage Fiction" Монаханды "Кингсли Амистің лайықты ізбасары" деп атады. 2001 жылдың екінші жартысында Монахан "Нью-Йорк Пресс" газетінде Клод Ла Бадариан псевдонимімен фантастикалық колонка жазды, ол 13 апта бойы жарияланды.

Сценарий жазушылық мансабы

Warner Bros. Light House: A Trifle романының киноқұқығын сатып алды. Сценарийге бейімдеу әлі шығарылмаған. Light House 2000 жылы жарық көрді. Бірнеше жыл өткен соң, ол құқықты қайта сатып алып, романды сатудан алып тастады. 2001 жылы 20th Century Fox компаниясы Моннаханның "Триполи" сценарийін сатып алды, ол Барбария соғыстары кезінде Уильям Итонның Триполиге жасаған тарихи жорысы туралы, құны АҚШ долларымен алты таңбалы сомаға бағаланған, ал Марк Гордон продюсер ретінде тартылды. Сценарийді Ридли Скотт режиссерлік ету үшін берді. Моннахан Триполи туралы Скоттпен әңгімелесіп, Скотттың рыцарьлар туралы фильм түсіруге ниеттенгенін білді. Моннахан крест жорықтарын орын ретінде ұсынды, себебі "ол жерде кез келген сюжеттік желіні табуға болады, бұл қиялдан да әлдеқайда экзотикалық" деді. Скотт Моннаханның ұсынысына қызығып, оны "Аспан патшалығы" сценарийін жазуға шақырды. "Триполи" жобасы кейін тоқтатылды, бірақ Моннахан сценарийдің құқығын сақтап қалды, сондықтан кейін жаңа ұсыныстарды қарастыруға мүмкіндігі болды. Моннахан 2000-шы жылдар бойы киноиндустрияда тұрақты жұмыспен қамтылды. Брэд Питттің "Plan B" өндіріс компаниясы Моннаханды Гонконг режиссері Эндрю Лаудың "Infernal Affairs" фильмінің экранизациясын жазуға шақырды. Моннахан "Infernal Affairs" сюжетін Бостонның Саути ауданындағы ирланд-американдық гангстерлер мен полицейлер арасындағы қақтығыс ретінде бейімдеді, ал аяқталған сценарийді Мартин Скорсезе "Warner Bros." үшін "The Departed" (Қалғандар) деген атпен түсірді. Моннаханның осы фильмдегі жұмысы оған Америка Жазушылар Гильдиясы мен "Оскар" сыйлықтарындағы "Ең үздік бейімделген сценарий" жүлдесін әкелді.

Сценарийлерді өндіріс барысында және одан кейін өңдеу

«Аспан патшалығы» Монаханның сценарийлерінің алғашқысы болып фильмге айналды. Монахан «Аспан патшалығы» үшін өндіріс келісімшарты бойынша жазу құқығын алды, бұл оған түсірілім алаңдарында болуға және түсірілім барысында сценарийге өзгерістер енгізуге мүмкіндік берді. 2005 жылы кинотеатрларда көрсетілген кезде фильм сыншылар тарапынан жағымсыз қабылданды. «Аспан патшалығы» DVD форматында, Монаханның түсірілім сценарийінен бұрын түсірілген қосымша 45 минуттық материалдар қосылған режиссерлік нұсқасымен қайта бағаланды. Кейбір сыншылар фильмнің кеңейтілген нұсқасына риза болды. Монаханның екінші туындысы – гонконгтық «Infernal Affairs» фильмінің адаптациясы болған «The Departed». Фильмнің басты рөлдерінің бірін сомдаған Джек Николсон сценарийге әсер етті. «Мен 68 жастағы, жыныстық қатынастан өткен ирландты жазғанмын. Ал Джек ешқашан мұндайдан өткен емес», – деді Монахан кейін. «Джек жасаған нәрсе керемет. Сөздерді өзгертті ме? Жақсыларын ешқайсысын өзгертпеді». 2006 жылы кинотеатрларда көрсетілген кезде Монахан сыншылардың жоғары бағасын алды және Бостон қаласын дәл бейнелегені үшін мақталысқа ие болды. Монахан Бостондықтардың сөйлеу және мінез-құлқы туралы терең білімін, Бостонның көптеген аудандарында өткізген жастығынан алған тәжірибесін пайдаланып, «The Boston Globe» газеті қалаға тән деп сипаттаған кейіпкерлерді жасады. 2006 жылдың соңына қарай «The Departed» көптеген сыншылардың жүлдесін жеңіп алды. Монахан Бостон киносыншылары қоғамынан ең үздік сценарий, Чикаго киносыншылары қауымдастығынан ең жақсы бейімделген сценарий және Оңтүстік-Шығыс киносыншылары қауымдастығынан тағы бір ең жақсы бейімделген сценарий жүлдесін алды. Монахан сценарий жазушы үшін ерекше жол таңдап, жүлде беру маусымында сценарийін насихаттау үшін публицист жалдады. Монахан «The Departed» үшін Америка жазушылар гильдиясы мен «Оскар» сыйлықтарынан ең үздік сценарий үшін екі рет жеңіп алды. Ол АҚШ-Ирландия альянсының екінші жылдық «Оскар Уайльд: Кинодағы ирландиялық жазуды құрметтеу» салтанатында кинодағы жазуы үшін марапатталды. 2007 жылы Монахан екі киножобасы бойынша жұмыс істеуге шақырылды: гонконгтық «Азаптың мойындауы» фильмінің адаптациясы және «The Long Play» атты түпнұсқа рок-н-ролл фильмі. Монаханға бастапқыда «Азаптың мойындауы» фильмінің адаптациясын жасаушы продюсер және сценарийші міндеті жүктелді, оны Леонардо Ди Каприоның «Appian Way» компаниясы Warner Bros. Pictures үшін түсірді. Бұл Эндрю Лау мен Алан Мактың фильмінің екінші адаптациясы болды. Монаханның басқа міндеті – рок музыкасының тарихы туралы сценарийді қайта жазу болды. Бұл фильмді The Rolling Stones тобының вокалисі Мик Джаггер ойлап тапқан. Мартин Скорсезе фильм жобасы Disney компаниясында болған кезде қатысып, кейіннен «The Long Play» фильмін Paramount студиясына әкелу туралы келісім жасасты. Алайда, екі жоба да аяқталмады. Монаханның режиссерлік дебюті 2010 жылы шыққан «Лондон бульвары» болды, ол сонымен қатар продюсерлік жұмыстарын атқарды. Кен Брюеннің сол аттас туындысының адаптациясы болған фильм сыншылар тарапынан мақтау да, сын да алды. The Hollywood Reporter режиссер ретінде оның Брюеннің «көше поэзиясының стильді желісіне» «жеңімпаздықпен енгенін» мәлімдеді, сондай-ақ фильмді «шеберлікпен бейімделгенін» атап өтті. Басқалары фильмді ойға батылмаған деп бағалады, «жеткілікті кеңістік берілмеген сюжеттік желілердің көптігіне» шағымданып, «бірінші режиссерлік тәжірибесі үшін тым көп нәрсені алғанын» айтты. Бірнеше жылдан кейін «Қомаршы» фильмінің жаңа нұсқасы жасалды, оның сценарийін Монахан жазып, атқарушы продюсерлік жұмыстарын атқарды. Фильмге әртүрлі пікірлер айтылды, кейбіреулер Джессика Лэнгтің актерлік шеберлігін мақтады, ал басқалары, соның ішінде Rolling Stone журналынан Питер Траверс, фильмнің түсініксіз кейіпкерлердің мотивациясын «жалықтыратын» деп атады. Бұл қайта жасау да түпнұсқа фильммен салыстырудан зардап шекті. Оның соңғы режиссерлік және продюсерлік жұмысы – «Мохаве» фильмі болды, ол сонымен қатар сценарийін жазды. 2012 жылдың 22 наурызында жарияланған және 4 желтоқсаннан бастап негізгі суретке түсіру басталғанға дейін өндіріс 2013 жылдың 27 қыркүйегіне дейін тоқтатылды. Фильм 2015 жылдың 3 желтоқсанында DirecTV кинотеатрында көрсетілді, ал 2016 жылдың 22 қаңтарында шектеулі прокатқа шықты. Rotten Tomatoes сайтының консенсусы бойынша фильмде «камераның екі жағында да талант жетіспейді; өкінішке орай, бұл сәтсіздікке ұшыраған мүмкіндікке айналды». Шон Бернс фильмді «эллипстік және кейде күлкілі көңіл көтеретін, [фильм] сол ескі альфаның 'батыр хатшысы' дәстүріндегі әрбір кеудесін соққан тропты мазақтап, қабылдайтын» деп сынады, сондай-ақ фильмнің кейбір бөлімдері «өзінің табысы үшін сарказмдық өзін-өзі жазалауы» екенін айтты. The Observer газетінің Рекс Рид оны «оқтары мен сөздердің дуэлінде ешқайда жетпейтін, түсініксіз сөздер» деп атады, сондай-ақ «The Departed» фильміндегі жоғары сапалы жұмысы түсініксіз болғанын, өйткені ол «содан бері ешқандай құнды нәрсе жазбаған» деді. Одан әрі ол «режиссер ретінде оның әрекеттері күлкілі» екенін айтты.