Кіріспе

2002 жылғы американдық фильм — «Адаптация» 2002 жылғы американдық комедиялық драмалық фильм. Оны Спайк Джонз режиссерлік етіп, сценарийін Чарли Кауфман жазған. Фильмде Николас Кейдж, Мерил Стрип және Крис Купер жетекші рөлдерде ойнаса, Кара Сеймур, Брайан Кокс, Тильда Свинтон, Рон Ливингстон және Мэгги Джилленхол қосалқы рөлдерде сомдаған. Кауфман «Адаптацияны» Сьюзан Орлианның 1998 жылғы «Орхидея ұрысы» атты деректі кітабын бейімдеу кезіндегі жазушылық дағдарысына түскен күресіне негізделген. Фильмде кітаптан алынған элементтермен қатар, ойдан шығарылған жайттар да бар, оның ішінде Кауфманның егіз інісі (фильм сценарийін жазуға да қатысқан) және Орлеан мен Джон Ларош (Крис Купер) арасындағы махаббат оқиғасы көрсетілген. Фильм «Орхидея ұрысы» оқиғаларынан үш жыл өткен соң Орлеан мен Лароштің толыққанды ойдан шығарылған нұсқаларымен аяқталады. «Адаптация» режиссурасы, сценарийі, юморы және Кейдж, Купер мен Стриптің актерлік шеберлігі үшін мақтауға ие болды. Фильм 75-ші «Оскар» сыйлықтарында, 60-шы «Алтын глобус» сыйлықтарында және 56-шы «БАФТА» сыйлықтарында марапатталды, Купер «Үздік қосалқы актер» номинациясында «Оскар» сыйлығын, ал Кауфман «Үздік бейімделген сценарий» номинациясында «БАФТА» сыйлығын жеңіп алды. Британдық кино институты жүргізген сауалнамада фильм 2000-шы жылдардың ең жақсы тридцать фильмінің бірі деп танылды.

Сюжет

Өзін-өзі жек көретін сценарист Чарли Кауфман Сьюзан Орлианның «Орхидея ұрысы» романын бейімдеуге шақырылады. Ол үлкен уайымға, әлеуметтік фобияға, депрессияға және өзіне сенімсіздікке тап болады. Оның егіз інісі Дональд оның үйіне көшіп келіп, онда тегін тұрады. Дональд Чарли сияқты сценарист болуды қалайды және сценарий жазу шебері Роберт Маккидің семинарларына қатысады. Сценарийді формалды жазудан бас тартқан Чарли, өзінің сценарийі «Орхидея ұрысының» адаптирленген нұсқасы болуын қалайды, бірақ кітапта пайдалы сюжет жоқ екенін және оны фильмге айналдыру мүмкін емес деп санайды, бұл оны жазушылық дағдарысқа түсіреді. «Колумбия Пикчерспен» белгіленген мерзімнен асып, өзінің сценарийін өзіне сілтеме жасай отырып жазудан үмітін үзген Чарли Нью-Йоркке барып, сценарийді тікелей Орлианмен талқылайды. Оның кеңсесіне келгеннен кейін, онымен сөйлесуге тым ұялшақ және әлеуметтік жағынан қиналады. Содан кейін Дональдтың банальді психологиялық триллер «3» алты немесе жеті миллион долларға сатылып жатқаны туралы жаңалықты естігеннен кейін, Чарли Нью-Йорктегі Маккидің семинарына қатысып, одан кеңес сұрайды. Чарли Дональдты Нью-Йоркке шақырып, оқиға құрылымына көмектесуін сұрайды. Әлеуметтік жағынан сенімді Дональд Чарли болып әрекет етеді және Орлианмен сұхбаттасады, бірақ оның жауаптары күдікті көрінеді. Олар Орлианды Флоридаға ертіп барады, онда ол Джон Ларошпен кездеседі, ол оның кітабының басты кейіпкері және құпия сүйіктісі. Семинолдар сирек орхидеядан сананы өзгертетін, қызықтыратын есірткі жасауды қалағаны белгілі болады. Ларош Орлианға есірткіні ұсынады. Ларош пен Орлиан Чарлидің олар есірткі қолданып, жыныстық қатынаста болғанын көргенін байқағаннан кейін, оларды әшкерелеуден сақтану үшін Чарлиді өлтіру керек деп шешеді. Орлеан Чарлиді қарумен ұстап, батпаққа айдап әкетеді, оны өлтіруді ниеттендіреді. Чарли мен Дональд қашып, батпаққа жасырынып, келіспеушіліктерін шешеді. Ларош Дональдты абайсызда атып өлтіреді. Чарли мен Дональд жолға шығады, бірақ рейнджердің көлігімен бетпе-бет соқтығысады. Дональд алдыңғы әйнектен лақтырылып, бірден қайтыс болады, бірақ Чарлиді қауіпсіздік қапсырмасы құтқарып, жасырыну үшін батпаққа жүгіреді. Ол жерде оны Ларош көреді, ал оны аллигатор өлтіреді, Чарлиге зиян келтірмейді. Орлеан тұтқындалады. Чарли анасына Дональдтың өлімі туралы хабарлау үшін қоңырау шалады. Кейін ол бұрынғы сүйіктісі Амелияға оны жақсы көретінін айтады. Ол да оны жақсы көретінін жауап береді. Чарли сценарийді аяқтап, оның аяқталғанын және алғаш рет үмітпен толы екенін дауыстап жариялайды.

Даму

Сьюзан Орлианның "Орхидея ұрысы" романын киноға бейімдеу туралы идея 1994 жылға дейін барып жетеді. 1997 жылы Fox 2000 фильмнің құқықтарын сатып алды, бірақ кейін оларды Жонатан Деммеге сатты, ол жобаны Columbia Pictures студиясында іске қосты. Чарли Кауфман сценарий жазуға шақырылды, алайда бейімдеу процесінде және жазушылық дағдарыста күресті. Соңында Кауфман бейімдеу тәжірибесі туралы сценарий жазды, оқиғаларды уқалап, ойдан туған егіз бауырды ойлап тапты. Ол сценарийге Дональд Кауфманның есімін жазып, фильмді оған арнады. 1999 жылдың қыркүйегінде Кауфман сценарийдің екі нұсқасын дайындады, ал 2000 жылдың қарашасында үшінші нұсқасын тапсырды. Кауфман былай деді: "Фильмді қалай жазу керектігі туралы идея маған бірден келмеді. Бұл менің жалғыз идеяым еді, маған ұнады, бірақ оны ұсынсам, мақұлданбауын білдім. Сондықтан мен оны жаздым және оны жазғанымды ешкімге айтпадым. Тек Спайк Джонзге айттым, өйткені біз "Джон Малкович болу" фильмін түсіріп жатқанда, ол менің қаншалықты көңілім тозғанын көрді. Егер ол менің бұл идеяым ақылға сыймайды десе, не істер едім, білмеймін". Ол сондай-ақ: "Мен осы нұсқаны тапсыру арқылы мансабымды аяқтаймын деп ойладым!" 2000 жылдың сәуірінде бейімдеу процесі жеделдеді, Кауфман кейбір түзетулер енгізді. IGN сайтынан Скотт Брейк 2000 жылдың маусым айында сценарийге жағымды баға берді, ал қазан айында Дрю МакВини "Ain't It Cool News" сайтында да оны жоғары бағалады. Columbia Pictures Солтүстік Америкада фильмді көрсетуге тек Intermedia халықаралық тарату құқықтарын алмастыру шартымен фильмді қаржыландыруға келіскеннен кейін ғана міндеттенді.

Түсірілім

Фильм түсірілімі 2001 жылдың наурыз айының соңында Лос-Анджелесте басталып, маусым айында аяқталды. Metacritic-те фильмнің салмақты орташа бағасы 100 баллдан 83-ке жетті, бұл 40 сыншының пікіріне сүйенген "көпке танылған" дегенді білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкала бойынша орташа баға ретінде "C" берді. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді, оның сөзінде: "Бұл фильм сізді қызығушылықпен демсіз қалдырады, себебі ол өзінің болашақ бағыттарымен ойын қылады. Фильмді тамашалау – оның жасалуына белсенді қатысу деңгейі". Кейін ол осы фильмді өзінің "Ұлы фильмдер" жинағына қосты. 2009 жылдың соңында Эберт осы фильмді онжылдықтың ең үздік фильмдерінің бірі деп атады. Rolling Stone журналынан Питер Траверс та фильмге төрт жұлдыздық баға берді, оның пікірінше: "Осындай ақылды, жаңашыл, құштар және қатты күлкілі сценарийді жазу – сирек кездесетін құбылыс. Сондықтан, Чарли Кауфманға, режиссер Спайк Джонзбен бірлесіп жұмыс істеп, 1999 жылы түсірілген «Джон Малкович болу» фильмінен кейін ең өзгеше және әдемі комедиялық фильмді жасағаны үшін барлық мақтаулар оған тиесілі". The Boston Globe газетінің авторы Уэсли Моррис: "Бұл – эпикалық, күлкілі, трагикалық, талапты, ерекше, түпнұсқа, батыл шыншылдықпен түсірілген фильм. Ал кульминациялық сахна, фильмнің бүкіл мазмұнын құлатуға немесе басқаларын неліктен дұрыс жолдан тайғанын түсіндіруге қабілетті, таң қалдырады". Newsweek журналынан Дэвид Ансен Мерил Стриптің «жылдар бойы көруге осыншалықты қызықты болмағанын» жазды, ал USA Today журналынан Майк Кларк көбінесе теріс пікір білдіріп, негізінен финалды сынға алды: "Тым ақылды болғандықтан назардан тыс қалмайды, бірақ ұнамайтын, тым жоғары бағаланған фильм, ол өзінің көрермендерін аяғына оқ атып, бетін шапалақтаумен аяқтауы мүмкін". The New Republic журналынан Стенли Кауффманн: "Адаптация – бұл сценарий іздеп, фильм жасауға батылдық танытудың жасөспірімдік көрсетуі".

Марапаттар

Сыйлық санаты бойынша номинант(тар) Нәтиже Сілтеме. Academy Awards Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман AARP Movies for Grownups Awards Үздік актриса Мерил Стрип American Cinema Editors Awards Үздік монтаждалған фильм – комедия немесе мюзикл Эрик Зумбруннен American Film Institute Awards Жылдың 10 үздік фильмі Awards Circuit Community Awards Үздік фильм Джонатан Демме, Винсент Ландей және Эдвард Саксон Үздік режиссер Спайк Джонз Басты рөлдегі үздік актер Николас Кейдж Қосалқы рөлдегі үздік актер Крис Купер Қосалқы рөлдегі үздік актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Фильмді монтаждаудағы үздік жетістік Эрик Зумбруннен Үздік актерлік топ Николас Кейдж, Крис Купер, Брайан Кокс, Кара Сеймур, Мерил Стрип және Тилда Суинтон Awards Circuit Community Awards Онжылдықтың үздік бейімделген сценарийі Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Belgian Film Critics Association Awards Grand Prix Спайк Джонз Berlin International Film Festival Golden Bear Үлкен қазылар жүлдесі Boston Society of Film Critics Awards Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман British Academy Film Awards Басты рөлдегі үздік актер Николас Кейдж Қосалқы рөлдегі үздік актер Крис Купер Қосалқы рөлдегі үздік актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман British Comedy Awards Үздік комедиялық фильм Central Ohio Film Critics Association Awards Үздік фильм 2-орын Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Chicago Film Critics Association Awards Үздік фильм Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Ең перспективалы актер Магги Гилленхал Chlotrudis Awards Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер (халық жеңімпазы) Крис Купер Үздік түпнұсқа сценарий (халық жеңімпазы) Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Critics' Choice Movie Awards Жылдың 10 үздік фильмі Үздік фильм Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік автор Чарли Кауфман Dallas Fort Worth Film Critics Association Awards Жылдың 10 үздік фильмі 7-орын Үздік фильм Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік сценарий Чарли Кауфман Dublin Film Critics' Circle Awards Онжылдықтың үздік фильмі 15-орын Florida Film Critics Circle Awards Үздік фильм Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Gold Derby Awards Басты рөлдегі үздік актер Николас Кейдж Қосалқы рөлдегі үздік актер Крис Купер Қосалқы рөлдегі үздік актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік актерлік топ Николас Кейдж, Крис Купер, Брайан Кокс, Кара Сеймур, Мерил Стрип және Тилда Суинтон Gold Derby Awards Онжылдықтың үздік қосалқы актер Крис Купер Онжылдықтың үздік қосалқы актрисасы Мерил Стрип Онжылдықтың үздік бейімделген сценарийі Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Golden Globe Awards Үздік фильм – мюзикл немесе комедия Мюзикл немесе комедиядағы үздік актер Николас Кейдж Мюзикл немесе комедиядағы үздік қосалқы актер Крис Купер Мюзикл немесе комедиядағы үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Мюзикл немесе комедиядағы үздік режиссер Спайк Джонз Мюзикл немесе комедиядағы үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Golden Reel Awards Фильмдегі үздік дыбыс монтаждау – музыка – көркем фильм Адам Мило Смалли Golden Schmoes Awards Жылдың үздік комедиясы Жылдың үздік режиссері Спайк Джонз Жылдың үздік актёрі Николас Кейдж Жылдың үздік қосалқы актёрі Крис Купер Жылдың үздік қосалқы актрисасы Мерил Стрип Жылдың үздік сценарийі Чарли Кауфман Жылдың ең есімдік фильмі Жылдың үздік фильм постері Golden Trailer Awards Үздік комедия Үздік драма International Online Cinema Awards Үздік фильм Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік фильм монтаждау Эрик Зумбруннен Үздік актерлік топ Italian Online Movie Awards Үздік қосалқы актер Крис Купер Kansas City Film Critics Circle Awards Үздік қосалқы актер Las Vegas Film Critics Society Awards Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман London Film Critics Circle Awards Жылдың актёрі Николас Кейдж Жылдың актрисасы Мерил Стрип Жылдың сценарийшісі Чарли Кауфман Los Angeles Film Critics Association Awards Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман National Board of Review Awards Жылдың 10 үздік фильмі 5-орын Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік сценарий Чарли Кауфман National Society of Film Critics Awards Үздік қосалқы актер Крис Купер 2-орын New York Film Critics Circle Awards Үздік қосалқы актер Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Online Film & Television Association Awards Үздік фильм Джонатан Демме, Винсент Ландей және Эдвард Саксон Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік кастинг Жюстин Артета және Ким Дэвис Вагнер Үздік актерлік топ Online Film Critics Society Awards Жылдың 10 үздік фильмі 4-орын Үздік фильм Үздік режиссер Спайк Джонз Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік монтаж Эрик Зумбруннен Үздік актерлік топ PEN Center USA West Literary Awards Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Phoenix Film Critics Society Awards Басты рөлдегі үздік актер Николас Кейдж Қосалқы рөлдегі үздік актер Крис Купер Қосалқы рөлдегі үздік актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік актерлік ансамбль Producers Guild of America Awards Театрлық фильмдердің үздік продюсері Эдвард Саксон, Джонатан Демме және Винсент Ландей Russian Guild of Film Critics Awards Үздік шетел актрисасы Мерил Стрип San Diego Film Critics Society Awards Үздік режиссер Спайк Джонз Үздік қосалқы актер Крис Купер Бейімделген сценарий бойынша үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман San Francisco Film Critics Circle Awards Үздік қосалқы актер Крис Купер Sant Jordi Awards Үздік шетел актрисасы Мерил Стрип Satellite Awards Үздік фильм – мюзикл немесе комедия Мюзикл немесе комедиядағы үздік актер Николас Кейдж Мюзикл немесе комедиядағы үздік қосалқы актер Крис Купер Мюзикл немесе комедиядағы үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Бейімделген сценарий бойынша үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман Үздік фильм монтаждау Эрик Зумбруннен Screen Actors Guild Awards Фильмдегі актерлік ансамбль бойынша үздік өнер көрсету Николас Кейдж, Крис Купер, Брайан Кокс, Кара Сеймур, Мерил Стрип және Тилда Суинтон Басты рөлдегі үздік актер өнері Николас Кейдж Қосалқы рөлдегі үздік актер өнері Крис Купер Seattle Film Critics Awards Үздік қосалқы актер Southeastern Film Critics Association Awards Үздік фильм 4-орын Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік бейімделген сценарий Чарли Кауфман Toronto Film Critics Association Awards Үздік фильм Үздік актер Николас Кейдж Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік сценарий Чарли Кауфман және Дональд Кауфман USC Scripter Awards Чарли Кауфман ; Сьюзен Орлеан Utah Film Critics Association Awards Үздік қосалқы актер Крис Купер Үздік қосалқы актриса Мерил Стрип Үздік сценарий Чарли Кауфман Vancouver Film...

Сьюзан Орлианның жауабы

Сценарий мақұлдауға ұсынылғаннан кейін Сьюзан Орлиан фильмнің түсірілуіне күшті қарсылық танытты; ол өндірісін теріс пікірмен мақұлдады және ақырында соңғы нәтижеге өте әсерленді. 2012 жылы ол: "[Сценарийді оқу] мен үшін толыққанды соққы болды. Менің алғашқы реакциям: "Мүлдем жоқ!" Олар маған рұқсат сұрады, мен: "Жоқ! Сіз ақылдан безген бе? Бұл менің мансабымды құртады!" Олар, өте ақылмен, маған қысым көрсетпеді. Олар маған басқалардың барлығы келіскенін айтты, мен де біраз батыл болдым. Фильмді алғаш рет көру, әрине, қорқынышты болды. Мен оған келіскеніме өте ақымақтық жасадым деген ойдан арылу үшін біраз уақыт кетті, бірақ қазір мен осы фильмен ризамын." Орлиан Стриптің ойнаған рөлін "оның ең сүйікті рөлінің бірі" деп атады және кейіпкердің бейнесі нағыз Сьюзан Орлианға емес, Стриптің "Орхидея ұрлығы" кітабы негізінде Сьюзан Орлианды қалай елестегеніне негізделгенін бағалады. Фильмнің қияли бөліктеріне қарамастан, Орлиан оның кітаптың рухына адалдығын жоғары бағалады: "Мен ең көп бағалайтыным – фильм кітаптағы өмір мен құштарлық туралы тақырыптарды өте дұрыс жеткізеді, сонымен қатар кітапта одан да нәзік айтылған мұң мен көңіл көшіру туралы жаңа түсініктер де бар."