Кіріспе

Роботтық дәнекерлеу – механикаландырылған, бағдарламаланатын құралдарды (роботтарды) қолдану арқылы дәнекерлеу процесін толық автоматтандыру, яғни дәнекерлеуді орындаумен қатар детальды да өңдеу. Газ металлмен доғалық дәнекерлеу сияқты процестер көбінесе автоматтандырылған болғанымен, роботтық дәнекерлеумен толыққандай тең емес, себебі дәнекерлеуге дайындалатын материалдарды кейде адам операторы дайындайды. Роботтық дәнекерлеу көбінесе автокөлік өнеркәсібі сияқты жоғары өндірістік қолдануларда кедергілік нүктелік дәнекерлеу және доғалық дәнекерлеу үшін қолданылады.

Тарих

Роботтық дәнекерлеу – роботтехниканың салыстырмалы түрде жаңа саласы, дегенмен роботтар алғаш рет 1960 жылдары АҚШ өнеркәсібіне енгізілген. Роботтарды дәнекерлеуде қолдану 1980-ші жылдарға дейін кеңінен таралмады, осы кезде автомобиль өнеркәсібі роботтарды нүктелік дәнекерлеуге белсенді түрде пайдалана бастады. Содан бері өнеркәсіпте қолданылатын роботтардың саны да, олардың қолданылу салалары да едәуір өсті. 2005 жылы Солтүстік Америкада 120 000-нан астам робот пайдаланылды, олардың шамамен жартысы дәнекерлеуге арналған. Өсудің басты шектеуші факторы – жабдықтың жоғары құны, осыған байланысты қолданылуы жоғары өндірістік циклдармен шектеледі. Роботтық қабаттас дәнекерлеу соңғы кезде қарқынды дамуда, қазірдің өзінде өнеркәсіптік роботтардың қолданылуының 20 пайызын құрап отыр. Қабаттас дәнекерлеу роботтарының негізгі құрамдас бөліктері – манипулятор немесе механикалық бөлім және роботтың «миы» қызметін атқаратын басқару контроллері. Манипулятор роботты қозғалысқа келтіреді, ал мұндай жүйелердің дизайны SCARA және декарттік координаталы роботтар сияқты бірнеше жалпы типке бөлінеді, олар машинаның манипуляторларын бағыттау үшін әртүрлі координаталық жүйелерді пайдаланады. Робот алдын ала бағдарламаланған нүктелерде дәнекерлеуі мүмкін, машиналық көру жүйесімен басқарылуы немесе екі әдістің комбинациясы қолданылуы мүмкін. Дегенмен, роботтық дәнекерлеудің көптеген артықшылықтары оны түпкілікті өндірушілерге дәлдікті, қайталанатындықты және өнімділікті арттыруға көмектесетін тиімді технологияға айналдырды. Бір дәнекерлеу роботы бірнеше адамның жұмысын атқара алады. Мысалы, қабаттас дәнекерлеуде, ыстық ұшқындар мен түтін пайда болатын жағдайда, адам дәнекерлеуші өзінің оттығын жұмыс үстінде шамамен отыз процент уақыт бойы ұстай алады, ал роботтар үшін бұл көрсеткіш шамамен 90 процентке жетеді. Автоматтандырылған, роботтық дәнекерлеуден алынған электрлік деректерді нақты уақытта талдау үшін 1990-шы жылдардың соңынан бері қолтаңбалық бейне өңдеу технологиясы әзірленді, бұл дәнекерлеу процесін оңтайландыруға мүмкіндік береді.