Кіріспе

Арабеск – Түркия, Балқан, Кавказ, Таяу Шығыс және Шығыс Еуропа елдерінде танымал түрік музыкасының жанры. Бұл жанр әсіресе Түркияда 1960 жылдардан 2000 жылдарға дейін кең таралды. Оның эстетикасы ондаған жылдар бойы, соның ішінде 2010 жылдарға дейін өзгеріп дамыды. Көбінесе бағлама және Таяу Шығыс музыкасының Османдық үлгілерін қамтиды. Арабеск музыкасы көбінесе минор тонда болады, әдетте фригиялық ладтың түрлерінде орындалады; ол құштарлық, күрес және лебіз сезімдеріне арналған тақырыптарға көп көңіл бөледі.

Сипаттама және тарих

Араб стиліне тән өте шағын бөлігі ғана аспаптық музыкадан тұрады. Көп бөлігінде әнші музыканың орталық тұлғасы болып табылады. Жанрдың алғашқы жылдарында ерлер әншілері басымдық танытса, ең танымал жылдары әйел әншілер көбірек болды. Сонымен қатар, әйел әншілердің келуімен бірге музыка биге қойылатын, көтеріңкі дыбысқа ие болды. Суат Сайын жанрдың негізін қалаушы деп есептеледі. Басқа да белгілі әншілердің қатарында Ферди Тайфур, Мүслім Гүрсес және Хаккы Булут бар. Ең өнімді және коммерциялық тұрғыдан сәтті болғандарының бірі – Ибрахим Татлысес, ол 1978 жылы Түркияда барлық сату рекордтарын жаңартқан және бүгінгі күнге дейін танымал музыка шығаруда. Ол соңғы жылдары тректерін биге қойылатын клубтық үндіге ремикстеу арқылы араб стиліндегі музыка сахнасындағы танымалдылығын сақтап келеді. Әнші Бергеннің таза араб стиліндегі альбомы “Acıların Kadını” (Қайғының әйелі) 1986 жылы Түркияда ең көп сатылған альбом болды және оны жанрдың классикалық альбомы деп санауға болады. Берген 1980-ші жылдарда тағы бірнеше хит-альбомдар шығарды. Басқа әншілердің ішінде Эбру Гүндеш, Седа Саян және Сибель Кан бар. Муаззез Ерсой мен Бюлент Ерсой өздерін Осман классикалық музыкасының қазіргі заманғы өкілдері деп атайды. Зеррин Өзер 1982-1988 жылдар аралығында, оның ішінде 1984 жылы жарық көрген “Mutluluklar Dilerim” (Бақыт тілеймін) альбомын қоса, араб стиліндегі альбомдар шығарды. 2000 жылы қайтыс болған араб стиліндегі музыканттардың маңызды тұлғаларының бірі – Ахмет Кая, ал 2012 жылы қайтыс болған тағы бір тұлға – Әзер Бюльбюль. 2017 жылы қайтыс болған араб стиліндегі музыканың тағы бір маңызды өкілі – Ибрахим Эркал. Араб стиліндегі әндердегі кең таралған тақырып – махаббат пен сағыныш, сондай-ақ жауапсыз махаббат, қайғы мен азабының терең және әсерлі бейнеленуі. Бұл тақырып 1960-1970 жылдардың басында әлеуметтік жіктелудің белгілі бір көрінісі болды, сол кезде жанрдың көптеген жанкүйерлері, көбінесе жұмысшы және орта тапқа жататын адамдар, олармен өзін-өзі теңестірді. Түрік композиторы Фазыл Сай араб стиліндегі музыканы бірнеше рет айыптап, сынға алып, оны тыңдауды "ұлттық қасіретке тең" деп бағалады.