Кіріспе

Американдық футболшы (туған 1962)

Шон Эдвард Ландета (6 қаңтар 1962 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби футболшы, АҚШ Футбол Лигасында (USFL) және Ұлттық Футбол Лигасында (NFL) пұнттар (punter) ретінде ойнаған. Ландета 1985 жылдан 2006 жылға дейін NFL-де бес түрлі командада 22 маусым ойнады. Ол Атақ-даңқ залы таңдау комитетінің мүшелері таңдаған NFL 1980-ші жылдардың үздік командасына бірінші пұнттар ретінде, ал 1990-шы жылдардың үздік командасына екінші пұнттар ретінде енді. NFL тарихында бірнеше рет үздік командаға (All Decade Team) іріктеліп, көзге түскен 29 ойыншының бірі. Сондай-ақ, ол NFL тарихында үш рет All Pro атанған алты пұнттардың бірі.

Жоғары мектеп мансабы

Ландета Мэриленд штатының Балтимор қаласында өсті. Ландета 9 жасында тепкілеумен айналыса бастады. Мэриленд штатының Таусон қаласындағы Лох-Рейвен орта мектебінде Ландета өзінің жалғыз маусымында (1978) қаланың және аймақтың үздік ойыншысы атанды. Ол алғашқы ойынындағы алғашқы әрекетімен 41 ярдтық гол соқты. Оның ең ұзақ тепкісі 76 ярдты құрады, бұл мектеп рекорды болып табылады. Ұйымдастырылған футболды ол жоғары сыныпта оқып жүргенде бастады.

Колледж мансабы

Профессионалдық карьерасына дейін ол 1979, 1980, 1981 және 1982 жылдары Таусон университетінде колледж футболында ойнады. Ол 17 жасында Таусон университетінің бірінші курс студенті болып ойынға түсті. 1980 жылы ол елдегі ең үздік ойыншы (NCAA Division II) атанды, ал 1982 жылы (NCAA Division II) бірінші команданың үздік америкалық құрамасына енді. Ландета 1981 жылы мектеп рекорды 72 ярдтық допты ұрып, 1980 жылы мектеп рекорды 57 ярдтық голды соқты. Ол NCAA тарихында бір маусымда (1980 ж.) допты ұру және гол соғу көрсеткіштері бойынша елде бірінші орын алған жалғыз ойыншы.

Кәсіби мансап

Ландета өзінің мансабының жартысын «Нью-Йорк Джайентс» командасы үшін ойнады, онда ол «Супер Боул XXI» және «Супер Боул XXV» турнирлерінде екі чемпиондық жүлде жеңіп алды. Ол сонымен қатар «Рэмс», «Буканерс», «Пэкерс» және «Иглз» командаларында да өнер көрсетті. 1999 жылы Ландета 107 ұпаймен НФЛ-де көшбасшы болды, 1994 жылы 44,8 орташа көрсеткішпен ең көп ұпай жинады, 1989 жылы 37,8 таза орташа көрсеткішпен алға шықты, ал 1990 жылы 24 ұпаймен 20-дан төмен ұпай жинап, лигада бірінші орынды иеленді. Ландета 1980-жылдары АҚШ Футбол лигасының (USFL) ойыншысы болған соңғы белсенді НФЛ ойыншысы еді, ол «Филадельфия/Балтимор Старс» командасының барлық үш маусымында ойнады. Ландета 1983 және 1984 жылдары USFL командасының құрамына енді. «Старс» командасы 1984 және 1985 жылдары USFL чемпионаттарын жеңіп алды. USFL жабылуынан кейін Ландета НФЛ-дің «Нью-Йорк Джайентс» командасына қосылды, онда тоғыз маусым бойы 1986 және 1990 жылдары екі «Супер Боул» жеңіске жетті (ол 2006 жылы белсенді ойыншы ретінде соңғы маусымында қайта оралды). Содан кейін ол 1993–1996 жылдары «Лос-Анджелес/Сент-Луис Рэмс» командасында ойнады. 2003 және 2004 жылдары «Рэмс» командасына қайта қосылып, ұйымда алты жыл бойы өнер көрсетті. Бір маусымды (1997) «Тампа Бэй Буканерс» командасымен өткізгеннен кейін, ол 1998 жылы «Грин Бэй Пэкерс» командасына ауысты. 1999 жылы ол «Филадельфия Иглз» командасымен еркін агент ретінде келісімшартқа отырды. Ол бес маусым бойы «Иглз» командасымен бірге болды, онда 44 жасында НФЛ тарихындағы ең қарт ойыншы атанды. Оның мансабындағы басқа да ерекшеліктері: НФЛ тарихында үш онжылдық бойы бір ойында 50 ярдтан астам ұпай жинаған алғашқы ойыншы. 1994 жылы Ландета «Лос-Анджелес Рэмс» командасы үшін ойнағанда 44,8 ярдтық орташа көрсеткішпен НФЛ-де көшбасшы болды. Ол сондай-ақ 1997 жылы «Нью-Йорк Джетс» командасына қарсы өткен ойында 74 ярдтық ең ұзын соққыны жасап, «Тампа Бэй Буканерс» командасының тарихына енді. «Грин Бэй Пэкерс» командасының мүшесі ретінде ол клуб тарихындағы ең жоғары таза соққы орташа көрсеткіші және 20 ярдтан төмен соққының ең көп саны бойынша рекорд орнатты (1970 жылы AFL/NFL біріккеннен бері). «Иглз» командасының мүшесі ретінде Ландета 2001 жылғы маусымда карьерасындағы соққылар саны, соққыға кеткен жалпы қашықтық және 20 ярдтан төмен соққылар саны бойынша НФЛ-дің барлық уақыттардағы рекордын жаңартты. Ландета зейнеткерлікке шыққан кезде оның соққылары, соққыға кеткен қашықтығы және 20 ярдтан төмен соққылары НФЛ тарихында бірінші немесе екінші орында болды. Ландета сонымен қатар НФЛ тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен ойыншы және әлі күнге дейін НФЛ ойынында қатысқан ең қарт ойыншы. Сонымен қатар, Ландета НФЛ тарихында жыл сайын 1 миллион доллар жалақы алатын алғашқы ойыншы атанды. Ландета ESPN-нің «50 ең ұлы «Нью-Йорк Джайентс» ойыншысы» тізіміне де енді. 2008 жылдың 6 наурызында Ландетаның USFL-дегі алғашқы ойынының 25 жылдығына орай ол кәсіби футболдан зейнеткерлікке шығуын ресми түрде жариялады. Ол соңғы рет 2005 жылы ойынға қатысты, бірақ 2006 жылы «Джайентс» командасының құрамында болды, бірақ сол маусымда олар үшін ешқандай ойынға қатыспады.

Ойын-сауық мансабынан кейін

2005 жылдың қыркүйегінде Ландета Таусон университетінің Даңқ залына енгізілді. 2006 жылдың қарашасында Ландета NCAA II дивизионының Колледж футболы Даңқ залына енгізілді. 2009 жылдың мамырында Ландета Филадельфиядағы Пенсильвания штатының Спорттық Даңқ залына енгізілді. 2011 жылдың қыркүйегінде Ландета Лох-Рейвен орта мектебінің Даңқ залының алғашқы құрамына енгізілді. 2011 жылдың қарашасында Ландета Мэриленд штатының Спорттық Даңқ залына енгізілді. 2010 жылы Ландета кәсіби футбол Даңқ залына үміткер болуға құқылы болды және алғаш рет дауыс беру бюллетенінде пайда болды. NFL-ден зейнетке шыққаннан кейін Ландета «Eagles» және «Giants» ұйымдарымен, екі команданың түлегі ретінде жұмыс істеді. Ол CBS радиосы, FOX телеарнасы, ComCast желісі және Westwood One үшін жұмыс істеді. Сонымен қатар, Ландета ел бойынша көптеген радио және теледидар бағдарламаларында сөйледі және қатысты. Ландета NFL карьерасы бойында көптеген қайырымдылық қорлармен де байланыста болды.

Жеке өмір

Ландета үйленген (Донна) және бір ұлы (Джой) бар. Ол Пенсильвания штатының Бакс округінде және Нью-Йорк штатының Нассау округінде тұрады.