Мэдели – Шропшир, Англиядағы қала. Халқы 17,935. Тарихы 8 ғасырға дейін барып жетеді, кен өндіру және өндіріс орталығы. Ironbridge Gorge мұражайына жақын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мадли – Англияның Шропшир графтығындағы Тельфорд және Врек ауданындағы Тельфорд қаласының құрамына кіретін қалашық және азаматтық приход. 2001 жылғы халық санауы бойынша приходта 17 935 адам тұрды. Мадли тарихы 8 ғасырға дейін жетеді және «Domesday Book» кітабында тіркелген. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мадлидің өнеркәсіптік қызметі көбінесе кен өндірумен, содан кейін өндіріспен айналысқан, бұл қаладағы ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады, сондай-ақ қызмет көрсету саласы да маңызды рөл атқарады. Приходтың бір бөлігі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген Ironbridge Gorge аймағында орналасқан, бұл аймақ The Iron Bridge орналасқан жер және өнеркәсіп дамуының маңызды орталығы болып табылады.
Madeley is a constituent town of Telford and a civil parish in the borough of Telford and Wrekin, Shropshire, England. The parish had a population of 17,935 at the 2001 census. Madeley is recorded in the Domesday Book, having been founded before the 8th century. Historically, Madeley's industrial activity has largely been in mining, and later, manufacturing, which is still a large employer in the town, along with service industries. Parts of the parish fall within the UNESCO World Heritage Site of Ironbridge Gorge, the site of The Iron Bridge, and a key area in the development of Industry.
Тарих
Мадлей елді мекені туралы мәліметтер "Домсдей кітабында" тіркелген. Қала 8 ғасырға дейін негіделген, ал кейін 13 ғасырда сауда қаласына айналды. Мерсия патшасы Этельбальд тұсындағы жергілікті билеуші Зигвард Мадлейде 3 "хайд" жерге ие болған деседі. 727-736 жылдары ол өзінің иелігін Магонзаттың төңкерілген патшасы Меревалдың қызы Милдбурға сатты. Ол Венлок аббаттығының негізін қалаушы және алғашқы басшысы болды. Норманд жаулап алудан кейін монастырь Клюнийлік монастырь ретінде қайта құрылды, бірақ Мадлейдің иелігі орта ғасырлар бойы Венлок шіркеуіне тиесілі болды, монастырьлар таратылғанға дейін. 1540 жылы ол Корольдікке өтті, ал 1544 жылы Клэрлиден шыққан белгілі заңгер және саясаткер Роберт Броукке сатылды. Көмірді өндіру 1322 жылға дейін басталды, ал темір кенінің өндірісі 1540 жылға қарай қолға алынды. Қала 1645 жылы Роялист әскерлерінің гарнизоны болғандықтан Англия азамат соғысында маңызды рөл атқарды, бірақ Шрусбери түскеннен кейін бұл бекет тасталды. Екі айдан кейін парламенттік күштер шіркеуді басып алды. 17 ғасырда Мадлей шағын сауда қаласы болды, бірақ жергілікті саудагерлер өзен саудасымен және кен өндірісімен айналыса бастады. 18 ғасырда Темір көпірдің солтүстік жағы Мадлей Вуд пен Коалбрукдейл арасында салынды, ал оның жанында Ironbridge елді мекені өсіп, Мадлейдің ескі қаласынан, оның ішінде оның базарынан сауданың бір бөлігін алып кетті. Дегенмен, Коалбрукдейл көмір кен аймасының маңызды бөлігі ретінде Мадлейде ескі Мадлей еншігінде 100-ге жуық белгілі және аталған шахталар болды, көмір өндіру 1900 жылдардың басына дейін жалғасты. 1864 жылы Брик-Килн-Лисоу шахтасында, Блист-Хиллдегі домендік пештерді қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын темір кені қазылғанда, трагедиялық оқиға болды, нәтижесінде тоғыз кенші қаза тапты. Бүгінде олар Мадлейдің тоғыз адамы деп еске алынады. 1970 жылдары Телфорд жаңа қаласын дамыту бағдарламасы аясында Доули даму корпорациясы, кейін Телфорд даму корпорациясы ретінде белгілі болды, жаңа тұрғын үйлер мен демалыс аймақтарының құрылысын жүргізді.
The settlement of Madeley is recorded as far back as the Domesday Book. The town was founded prior to the 8th century, and subsequently became a market town in the 13th century. Sigward, a local ruler in the time of King Æthelbald of Mercia, is said to have held 3 hides of land at Madeley. Between 727 and 736 he sold his holdings to Mildburh, daughter of Merewalh, sub king of the Magonsæte. She was the founder and first head of Wenlock Abbey. The monastery was refounded as a Cluniac priory after the Norman conquest but the manor of Madeley belonged to the church of Wenlock, throughout the Middle Ages, until the Dissolution of the monasteries. It passed to the Crown in 1540 and in 1544 was sold to Robert Broke, a prominent lawyer and politician from Claverley. Mining of coal began before 1322, and the extraction of ironstone had begun by 1540. The town played a role in the English Civil War, as it was home to a garrison of Royalist soldiers in 1645, although this post was abandoned after the fall of Shrewsbury. Two months later, Parliamentary forces occupied the parish church. In the 17th century, Madeley was a small market town, but local tradesmen began to specialise, working in the river trade and in mining. In the 18th century, the north end of The Iron Bridge was built between Madeley Wood and Coalbrookdale and the settlement of Ironbridge grew by it, which took some of the commercial trade away from the old town of Madeley, including its market. Nevertheless, as an important part of the Coalbrookdale Coalfield, Madeley was home to nearly 100 known and named pits in the old Madeley parish with coal mining continuing until the early 1900s. In 1864, the Brick Kiln Leasow mine, mined for ironstone that was used to feed the furnaces at Blists Hill, witnessed a tragic accident that claimed the lives of nine miners with the victims remembered today as the Nine Men of Madeley. In the 1970s, significant construction of new housing and recreation areas was undertaken by the Dawley Development Corporation, later known as the Telford Development Corporation, as part of the development of Telford New Town.
Басқару
Мадлей сол аттас азаматтық приход және округтің ішінде орналасқан. Бұл округ қазіргі уақытта консервативті партиядан депутат Люси Аллан өкілдік ететін Телфорд сайлау округінің құрамына кіреді. Жергілікті басқару тұрғысынан алғанда, қала жергілікті қалалық кеңесте, Мадлей қалалық кеңесінде, қаладан алты кеңесшімен өкілдік етіледі. Дегенмен, "Мадлей" термині кейде кең мағынада Мадлей қаласын және оған жақын орналасқан Саттон Хилл, Саттон Хайтс және Вудсайд аудандарын қамтитын үлкен географиялық аймақты білдіреді, және олардың төртеуі де Мадлей қалалық кеңесінің шегінде орналасқан. Мадлей қалалық кеңесінің қазіргі құрамы – 15 лейборист, 1 консервативті және 1 тәуелсіз кеңесші. Қала облыстық деңгейде Телфорд және Врекн бірыңғай әкімдігімен басқарылады және Мадлей және Саттон Хилл округінің бөлігі ретінде 2 лейборист және 1 консервативті кеңесші өкілдік етеді. Мадлей приходы бұрын Айронбриджді қамтыған, бірақ қазір ол The Gorge жаңа приходының құрамына кіреді.
Madeley is located within the civil parish and ward of the same name. The ward is within the Telford constituency, which is currently represented by Conservative MP Lucy Allan. In terms of local government, the town has representation in the local Town Council, Madeley Town Council, with six councillors representing the town,. However, the term "Madeley" sometimes refers in a broader sense to a larger geographical area incorporating the town of Madeley and the neighbouring areas of Sutton Hill, Sutton Heights and Woodside, and all four fall within the boundaries of Madeley Town Council. The current composition of Madeley Town Council is 15 Labour, 1 Conservative and 1 Independent. The town is administered on the borough level by Telford and Wrekin unitary authority, and is represented as part of the Madeley and Sutton Hill ward by 2 Labour and 1 Conservative councillor. The parish of Madeley formerly incorporated Ironbridge, which has since become part of the new parish of The Gorge.
География
Мадли Тельфордтың жаңа қаласының оңтүстік бөлігінде, Айронбридж және Северн өзенінің солтүстігінде орналасқан. Коалпорт, Мадли қауымының бір бөлігі, қаланың батысында жатыр, ал қазіргі Тельфорд қалалық орталығы елді мекеннің солтүстігінде. Аймақта көмір және темір кенін қоры бар. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Айронбридж шатқалының бір бөлігі Мадли қауымының шегінде орналасқан. Шамасы көп бөлігі Айронбридж шатқалымен аталған The Gorge қауымында, осы шатқалды Желілі көпір байланыстырып тұр.
Madeley is situated in the southern part of the new town of Telford, to the north of Ironbridge and the River Severn. Coalport, a part of the parish of Madeley can be found to the west of the town, and the modern Telford Town Centre is north of the settlement. The local area has reserves of coal and ironstone. Part of the UNESCO World Heritage Site of the Ironbridge Gorge falls within the Parish of Madeley. The majority of the site is within the parish of The Gorge, named for the Ironbridge Gorge, which is bridged by The Iron Bridge.
Демография
2001 жылғы санақ бойынша Мадлей приходының халқы 17 935 адамды құрады. Олардың 8 190-ы экономикалық жағынан белсенді болса, олардың 7 477-сі жұмыс істеді. Халықтың этникалық құрамы төмендегідей: халықтың 96%-ы ақ нәсілді, 1,9%-ы азиялық немесе британдық азиялықтар. Халықтың 1,3%-ы аралас нәсілді, 0,6%-ы қара немесе британдық қара нәсілді, ал тағы 0,2%-ы қытайлықтарды құрады. Діни нанымдары бойынша: халықтың 77%-ы христиан, ал 14,4%-ы дінсіз. Халықтың 0,7%-ы мұсылман, 0,5%-ы сикх, 0,3%-ы индуист, және 0,1%-ы буддист.
At the 2001 census, the population of the parish of Madeley was 17,935. Of this number, 8,190 were economically active, and of them, 7,477 were in employment. The ethnicity of the population was as follows: 96% of the population was found to be White, and 1.9% Asian, or Asian British. 1.3% of the population was mixed race, 0.6% Black or Black British and a further 0.2% Chinese. In terms of religion: 77% of the population are Christian, and 14.4% are of no religion. 0.7% of the population are Muslim, 0.5% are Sikh, 0.3% are Hindu, and 0.1% are Buddhist.
Экономика
Тарихи тұрғыдан алғанда, Мадли – қазір тоқтатылған Кембертон кеніне қызмет көрсеткен кеншілер қаласы болды. Сондай-ақ, ол "Мэдли Вуд Компани" компаниясына да үй болды. 2001 жылы өндіріс әлі де қаладағы ірі жұмыс беруші болып табылды, приход тұрғындарының 33,1% осы салада жұмыс істеді. 20,7% көтерме сауда, бөлшек сауда және қонақүйлерде, ал 11,8% қаржы және бизнес қызметтерінде жұмыс істеді. Тұрғындардың 5,3% жұмыссыз болды. Мадлидің жанында Мадли бұрылысы орналасқан, ол теміржол бұрылысы және оған қоса байланыс сигналдық қорабы. Бұл бұрылыстан Лайтмур бұрылысына дейін желі созылып, Ironbridge электр станциясына көмір тасымалдау үшін пайдаланылды. Қалаға ең жақын Ұлттық теміржол станциясы – Телфорд Орталық станциясы. 1860 жылдан 1952 жылға дейін Коалпорт тармақ желісіне де қызмет көрсетті. Станция сақталған күйде және бұрынғы жол төсемі Жібек жолының бір бөлігін құрайды.
Historically, Madeley was a mining town serving the now defunct Kemberton Colliery. It was also home to the Madeley Wood Company. By 2001, manufacturing was still a large employer in the town, with 33.1% of parish residents employed in that area. 20.7% were employed in wholesale, retail and hotels, and 11.8% in finance and business services. 5.3% of residents were unemployed. Near Madeley is Madeley Junction, a railway junction and its accompanying signal box. The line from this junction runs to Lightmoor Junction, and was used to carry coal to Ironbridge Power Station. The nearest National Rail station to the town is Telford Central. It was also served the Coalport Branch Line from 1860 until 1952. The station remains intact and the former trackbed forms part of the Silkin Way.
Білім
Мадлиде бірнеше балабақша және бастауыш мектептер бар, сондай-ақ екі орта мектеп: Haberdashers' Abraham Darby және Madeley Academy. Қала ішінде 5-11 жас аралығындағы оқушыларға арналған арнайы Хаутон мектебі орналасқан.
There are a number of nurseries and primary schools in Madeley, and two secondary schools: Haberdashers' Abraham Darby and Madeley Academy. Haughton School, a special school for students aged five to eleven is located in the town.
Діни орындар
Мадлидің орталығында үш шіркеу бар: Сент-Майкл, Англия шіркеуінің Херефорд епархиясындағы приход шіркеуі, оны қазіргі түрінде Томас Тельфорд жобалаған; Мадли баптистік шіркеуі; және Рим католик шіркеуі Сент-Мария, Шрусбери епархиясының бөлігі. Флетчер методистік орталығы қалада орналасқан, ал Мадлидің жанындағы Твидейл өнеркәсіптік аймағында Спрингфилд христиандық қауымы бар. Мэри Босанке Флетчер, алғашқы әйел методист уағыздаушыларының бірі, және оның күйеуі Джон Уильям Флетчер, сондай-ақ методист және Мадлидің викарі болған, 18 ғасырда осы приходта бірлесіп қызмет еткен. Джонның темірден жасалған қабір тасы приход шіркеуінің ауласында. Майор Чарльз Аликс Лавингтон Яте ВК, бірінші дүниежүзілік соғыста Виктория кресімен марапатталған қаланың бұрынғы тұрғыны. Ол полковник сэр Чарльз Йейттің туысы, 1-ші барон, (1849–1940), Үндістандағы британдық әскери қызметкері және әкімші, ол Медли Холлға зейнетке шығып, приход шіркеуінің ауласына жерленген. Мэри Уайтхаус 1960-1964 жылдары Мадли Модерн мектебінде (қазіргі Хабердашерлердің Абрахам Дарби) өнер сабағын оқытты және жыныстық тәрбиеге жауапты болды. Оқушыларының моральдық көзқарастарына таңғалып, ол және көптеген басқалар британдық БАҚ-та, әсіресе BBC-де моральдық стандарттардың төмендеп бара жатқанын байқады.
There are three churches in the centre of Madeley: St Michael's, a Church of England parish church in the Diocese of Hereford, which was designed in its present form by Thomas Telford; Madeley Baptist Church; and the Roman Catholic St Mary's Church, part of the Diocese of Shrewsbury. The Fletcher Methodist Centre can be found in the town, and on the Tweedale Industrial Estate near Madeley is the Springfield Christian Fellowship. Mary Bosanquet Fletcher, one of the first female Methodist preachers, and John William Fletcher, her husband and fellow Methodist who was Vicar of Madeley, had a joint ministry in the parish in the 18th century. John's iron tombstone is in the parish churchyard. Major Charles Allix Lavington Yate VC, is another former resident of the town, who earned the Victoria Cross in the First World War. He was kinsman of Colonel Sir Charles Yate, 1st Baronet, (1849–1940) British soldier and administrator in India, who retired to Madeley Hall and is buried in the parish churchyard. Mary Whitehouse taught art at Madeley Modern School (now the Haberdashers' Abraham Darby) from 1960 to 1964, taking responsibility for sex education. Shocked at the moral beliefs of her pupils, she became concerned about what she and many others perceived as declining moral standards in the British media, especially in the BBC.
Басқа да танымал тұлғалар
Джон Бромли (1717 жылы қайтыс болды), англикандықтан рим-католик дінбасы және аудармашы, Мадлиде қайтыс болды. Абрахам Дарби I (1677 – 1717), темір өнеркәсібінің ізашары, ол қайтыс болған Мадли Кортта жалға алған. Ричард Рейнольдс (1735–1816), темір шебері, Мадли Корттың иесі болды және 1781 жылдан бастап 1804 жылы Бристольге көшкенге дейін сонда тұрды. Абрахам Дарби III (1750 – 1789), темір шебері, соңғысының күйеу інісі және бұрынғысының немересі, 1774–81 жылдары Мадли Кортына ие болды. Джеймс Глэзбрук (1744–1803) ағылшын дін қызметкері, polemist және жазушы, сол жерде туған. Сэмюэл Торп (шамамен 1765–1838) сағатшы, сол жерде туған. Джозеф Анстис (1808–1836), классикалық ғалым, эссеші, гимн жазушы, Мадли Вуд Холлда туған. Сэр Уайк Бейлис (1835–1906) британдық суретші, жазушы және ақын, сол жерде дүниеге келген. Джон Флетчер Моултон, Барон Моултон (1844–1921), судья, либерал саясаткер және жазушы, сол жерде туған. Уэсли Спрагг (1848–1930) Жаңа Зеландиялық май өндіруші, экспорттаушы және тәртіп сақтаушы, сол жерде туған. Гарольд Уильям Тимперли (1890–1964) жергілікті тарих және топографиялық зерттеулер авторы. Эдит Мэри Паргетер, (Эллис Питерс ретінде белгілі) OBE, BEM (1913–1995), тарих және тарихи көркем әдебиет авторы, 1956 жылдан өліміне дейін Мадлиде өмір сүрді.
John Bromley (died 1717), Anglican turned Roman Catholic clergyman and translator, died at Madeley. Abraham Darby I (1677 1717), pioneering ironmaster, was tenant at Madeley Court where he died. Richard Reynolds (1735 1816), ironmaster, owned Madeley Court and lived there from 1781 until settling in Bristol 1804. Abraham Darby III (1750 1789), ironmaster, latter's brother in law and former's grandson, owned Madeley Court 1774–81. James Glazebrook (1744–1803) English cleric, controversialist, and writer, born there. Samuel Thorp (c.1765 1838) clockmaker, born there. Joseph Anstice (1808 1836), classical scholar, essayist, hymn writer, born at Madeley Wood Hall. Sir Wyke Bayliss (1835–1906) British painter, author and poet, born there. John Fletcher Moulton, Baron Moulton (1844 1921), judge, Liberal politician and writer, born there. Wesley Spragg (1848–1930) New Zealand butter manufacturer, exporter and temperance campaigner, born there. Harold William Timperley (1890–1964) English author of local history and topographical studies. Edith Mary Pargeter, (best known as Ellis Peters) OBE, BEM (1913–1995), English author of history and historical fiction, lived in Madeley from 1956 to her death.