Роберт Смайли: Айдахоның экс-губернаторы және саяхатшысы

Кіріспе

Роберт Эбен Смайли (31 қазан 1914 – 17 шілде 2004) – американдық саясаткер және заңгер. Айдахо Республикалық партиясының мүшесі, ол 1955 жылдан 1967 жылға дейін Айдахоның 24-ші губернаторы болып қызмет етті. Ол 20 ғасырда туған Айдахоның тұңғыш губернаторы болды.

Ерте өмір және білім

Маркуста (Айова штатында) туған Смайли 1932 жылы Ұлы депрессияның ең қиын кезеңінде Креско қаласындағы орта мектепті бітірді. 1934 жылы туысы оған баспана ұсынып, ол Айдахо штатына көшіп, Колдуэллдегі Айдахо колледжінде оқуға түсты. Оқу жылында ол дебаттар мен сөз өнері үйірмесіне, жылнаманы шығаруға, футболға және студенттік басқаруға қатысты. Сонымен қатар, ол философия және дінтану факультетінің хатшысы болып жұмыс істегені үшін Ұлттық жастар әкімшілігінен стипендия алды, бұл факультетті жаңадан сайланған Роберт Айлши басқарды. Сол қарашада Айлши 39 жасында күтпеген жүрек талмасынан қайтыс болды; Смайли 33 жасында губернатор К. А. Робинс тарапынан бас прокурор қызметіне тағайындалды және 1950 жылы толық төрт жылдық мерзімге сайланды.

Айдахоның губернаторы

Смайли 1954 жылы губернаторлыққа үміткер болды, себебі сол кезде бұл лауазым қайта сайлануға жарамсыз болды және оны республикашыл Лен Джордан иеленді. 1946 жылғы сайлаудан бастап Айдахо штаты губернатордың өкілеттік мерзімін екі жылдан төрт жылға ұзартты, бірақ бұл өзгеріспен бірге өздігінен қайта сайлануға тыйым салынды. Смайли 1954 жылы қырық жасында губернатор болып сайланды және 1955 жылғы заң шығарушы жиналысқа штат конституциясына түзету ұсынып, губернатордың қайта сайлануына рұқсат беруді сұрады, бұл түзету 1956 жылғы жалпы сайлауда сайлаушылармен бекітілді. Смайли – 20-ғасырда туған Айдахо штатының тұңғыш губернаторы болды және 1958 және 1962 жылдары қайта сайланды. 1962 жылы қайта сайланған кезде Смайли «еркін еңбек ету» заңнамасына қарсылығын білдірді және Айдахо штатында «еркін еңбек ету» заңдарын орнататын кез келген заңға вето қоятынын уәделеді. Губернатор қызметін атқару кезеңінде Смайли ең төменгі жалақы мөлшерін арттырды, мемлекеттік қызметкерлер үшін бес күндік жұмыс аптасын белгіледі, мемлекеттік білім беру және жол шаруашылығы инфрақұрылымына қаржыландыруды ұлғайтты, жыл сайынғы теңгерімді бюджетті сақтады, сондай-ақ Сауда департаментін, Парктер және демалыс департаментін, Айдахо штатының тарихи қоғамын, Су ресурстары департаментін және ғимараттарды тұрақты құрылыс қорын құрды. 1955 жылдың ақпан айында BBC тілшісінің сұрауымен Смайли Айдахоның Джордж Вашингтонның туған күнін 48 штаттың ішінде мереке ретінде атамайтын жалғыз штат екенін жоюға бағытталған заң қабылдау процесін жеделдетті. Губернатор қызметін атқару кезеңінде Смайли Батыс штаттарының губернаторлары қауымдастығының (1959–1961) және Республикалық губернаторлар қауымдастығының төрағасы болды. 1960 жылы Республикалық Ұлттық конвенцияға делегат ретінде қатысты. Смайли 1956 жылдан 1957 жылға дейін, 1959 жылдан 1960 жылға дейін және 1963 жылы Ұлттық губернаторлар конференциясының атқару комитетіне мүше болып кірді. Барри Голдуотердің Линдон Джонсонға жеңілісінен және демократтардың Сенат пен Өкілдер палатасында республикашылдардан басымдық алғаннан кейін Смайли бұл Республикалық партия тарихындағы ең ауыр жеңілістердің бірі екенін және партияның орталыққа қарай жылжуы қажет екенін мәлімдеді. Смайли 1966 жылы төртінші мерзімге үміткер болды, бірақ республикалық праймеризде оның ізбасары Дон Сэмюэлсоннан күйреуге ұшырады (61–39%), ал ол оны алты жыл бұрын штат сенатына үміткер болуға ынталандырған еді. Сату салығын қарашадағы сайлауда сайлаушылар оңай мақұлдады; ол 1983 жылға дейін үш пайызды құрады, ал қазір ол алты пайызды құрайды. Смайли 1998 жылы сату салығы туралы былай деді: «Оның қабылдануы штаттың саяси және экономикалық жетілу жолындағы күресіндегі шешуші сәт болды».

Smylie ran for governor in 1954, as the seat was not eligible for re election at the time and was held by Republican Len Jordan. Starting with the 1946 election, Idaho changed from two year to four year terms for governor, but with the change it disallowed self succession (re election). Smylie was elected governor at age forty in 1954 and successfully lobbied the 1955 legislature to propose an amendment to the state constitution to allow gubernatorial re election, which was approved by voters in the 1956 general election. Smylie, the first Idaho governor born in the 20th century, was re elected in 1958 and 1962. In his 1962 reelection, Smylie expressed opposition to right to work legislation and vowed to veto any law that established right to work laws in Idaho. During his tenure as governor, Smylie increased the minimum wage, established a five day work week for state employees, increased funding for public education and highway infrastructure, maintained annual balanced budgets, and created the Department of Commerce, the Department of Parks and Recreation, the Idaho State Historical Society Museum, the Department of Water Resources and the Permanent Building Fund. In February 1955, following a prompt from a BBC reporter, Smylie fast tracked legislation to remove the anomaly of Idaho being the only one of the 48 states that did not observe George Washington's Birthday as a holiday. While governor, Smylie served as chair of the Western Governors Association (1959–1961) and as chair of the Republican Governors Association. He was a delegate to the Republican National Convention in 1960. Smylie served on the National Governor's Conference Executive Committee from 1956 to 1957, from 1959 to 1960, and in 1963. After Barry Goldwater's loss to Lyndon B. Johnson and the Democrats winning a majority over the Republicans in the Senate and House, Smylie remarked that it was one of the biggest losses in the history of the Republican Party and that it needed to move to the center. Smylie ran for a fourth term in 1966, but was soundly defeated (61–39%) in the Republican primary by his successor, Don Samuelson, whom he had encouraged to run for the state senate six years earlier. The sales tax was easily approved by voters in the November election; it stayed at three per cent until 1983, and is now six per cent. Smylie said of the sales tax in 1998: "Its passage marked a defining moment in the state’s struggle toward political and economic maturity."

Кейінгі мансап

52 жасында он екі жыл губернаторлық қызметтен кейін, Смайли 1967 жылы заңгерлік практикаға қайта оралды. Ол Айдахо колледжінің мүшесі, мүшелер кеңесінің төрағасы және уақытша президенті болып қызмет етті. Бірақ республикалық праймеризде төртінші орынды алды, жеңіс Джим МакКлюрге бұйырды.

Жеке өмір

Смайли 1943 жылдың 4 желтоқсанында Лусил Ирвинге үйленді және олардың екі ұлы болды.