Бағдарламалық қамсыздама индустриясы және оның даму тарихы

Кіріспе

Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге, күтіп ұстауға және жариялауға маманданған кәсіпорындар тобы. Бағдарламалық жасақтама индустриясы әртүрлі бизнес-модельдерді қолданатын, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге, күтіп ұстауға және жариялауға арналған кәсіпорындарды қамтиды, көбінесе "лицензия/күтіп ұстау негізінде" (жергілікті) немесе "бұлт негізінде" (мысалы, SaaS, PaaS, IaaS, MBaaS, MSaaS, DCaaS және т.б.). Индустрияға сондай-ақ оқыту, құжаттама, кеңес беру және деректерді қалпына келтіру сияқты бағдарламалық қамтамасыз ету қызметтері де кіреді. Бағдарламалық қамтамасыз ету және компьютерлік қызметтер индустриясы таза кірісінің 11%-дан астамын ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТЖ) жұмсайды, бұл фармацевтика және биотехнологиядан кейін басқа салалармен салыстырғанда екінші ең жоғары көрсеткіш.

Тарих

Бағдарламалық өнімдер мен қызметтерді ұсыну үшін құрылған алғашқы компания 1955 жылы Computer Usage Company болды. Осыған дейін компьютерлерді клиенттер немесе Sperry Rand және IBM сияқты сол кездегі аз ғана коммерциялық компьютер сатушылары бағдарламалаған. Бағдарламалық индустрия 1960 жылдардың басында, компьютерлер алғаш рет жаппай өндірісте сатыла бастағаннан кейін кеңейді. Университеттер, мемлекеттік органдар және бизнес клиенттер бағдарламалық қамтамасыз етуге сұраныс туғызды. Осы бағдарламалардың көпшілігі штатты бағдарламашылармен ішкі түрде жазылды. Кейбіреулері белгілі бір машинаның пайдаланушылары арасында тегін таратылды. Ал қалғандары коммерциялық негізде жасалды, мысалы, 1959 жылы құрылған Computer Sciences Corporation компаниясы дами бастады. 1960 жылдардың басында құрылған тағы бірнеше ықпалды немесе типовой бағдарламалық компанияларға Advanced Computer Techniques, Automatic Data Processing, Applied Data Research және Informatics General кірді. Компьютер/аппараттық құрал жасаушылар өз машиналарына операциялық жүйелерді, жүйелік бағдарламалық жасақтамаларды және бағдарламалау орталарын жинақтап қоса бастады. Digital Equipment Corporation (DEC) салыстырмалы түрде төмен бағалы микрокомпьютерді нарыққа шығарғанда, ол компьютерлік технологияларды әлемдегі көптеген компаниялар мен университеттерге қолжетімді етті және жаңа, қуатты бағдарламалау тілдері мен әдістемелері тұрғысынан үлкен жаңаруларға жол ашты. Микрокомпьютерлер үшін жаңа бағдарламалық жасақтама жасалды, сондықтан IBM-ді қоса алғанда, басқа өндірушілер DEC-тің үлгісін тез қабылдады, нәтижесінде IBM AS/400 және тағы басқалары пайда болды. 1970 жылдардың ортасында дербес компьютердің ("PC") пайда болуымен индустрия үлкен өсімді бастан кешірді, ол кеңсе қызметкерлеріне алғаш рет жұмыс үстелінде компьютерді пайдалану мүмкіндігін берді. Келесі жылдары ол ойындар, қосымшалар және пайдалы құралдар нарығын да кеңейтті. DOS, Microsoft-тың алғашқы операциялық жүйелік өнімі, сол кездегі басым операциялық жүйе болды. 21-ші ғасырдың басында тағы бір сәтті бизнес-модель пайда болды – хостингтік бағдарламалық жасақтама, яғни қызмет ретінде бағдарламалық жасақтама немесе SaaS; бұл модель кем дегенде үшінші рет қолданылды. Кейбір жеке бағдарламалық жасақтаманы өндірушілердің пікірінше, SaaS рұқсатсыз көшіру туралы алаңдаушылықты азайтады, себебі оған тек Интернет арқылы қол жеткізуге болады және клиенттік бағдарламалық жасақтама соңғы пайдаланушының компьютеріне орнатылмайды.

The first company founded to provide software products and services was Computer Usage Company in 1955. Before that time, computers were programmed either by customers, or the few commercial computer vendors of the time, such as Sperry Rand and IBM. The software industry expanded in the early 1960s, almost immediately after computers were first sold in mass produced quantities. Universities, government, and business customers created a demand for software. Many of these programs were written in house by full time staff programmers. Some were distributed freely between users of a particular machine for no charge. Others were done on a commercial basis, and other firms such as Computer Sciences Corporation (founded in 1959) started to grow. Other influential or typical software companies begun in the early 1960s included Advanced Computer Techniques, Automatic Data Processing, Applied Data Research, and Informatics General. The computer/hardware makers started bundling operating systems, systems software and programming environments with their machines. When Digital Equipment Corporation (DEC) brought a relatively low priced microcomputer to market, it brought computing within the reach of many more companies and universities worldwide, and it spawned great innovation in terms of new, powerful programming languages and methodologies. New software was built for microcomputers, so other manufacturers including IBM, followed DEC's example quickly, resulting in the IBM AS/400 amongst others. The industry expanded greatly with the rise of the personal computer ("PC") in the mid 1970s, which brought desktop computing to the office worker for the first time. In the following years, it also created a growing market for games, applications, and utilities. DOS, Microsoft's first operating system product, was the dominant operating system at the time. In the early years of the 21st century, another successful business model has arisen for hosted software, called software as a service, or SaaS; this was at least the third time this model had been attempted. From the point of view of producers of some proprietary software, SaaS reduces the concerns about unauthorized copying, since it can only be accessed through the Web, and by definition no client software is loaded onto the end user's PC.

Өнеркәсіптің көлемі

Әлемдік бағдарламалық өнімдер нарығы 2021 жылы 968,25 миллиард АҚШ долларын құрады және күрделі жылдық өсім көрсеткіші (CAGR) 4% болды. Басты компаниялар: Microsoft, HP, Oracle, Dell және IBM.

Құрама және сатып алулар

Соңғы екі онжылдықта бағдарламалық қамтамасыз ету саласы айтарлықтай бірігуге ұшырады. 1995 және 2018 жылдар аралығында шамамен 37 039 бірігу және сатып алу жарияланды, олардың жалпы құны 1,166 триллион АҚШ долларына жетеді. Ең көп санды және құнды мәмілелер 2000 жылы, дотком көпіршігінің шарықталу кезеңінде жасалды – 2 674 транзакция, олардың құны 105 миллиард АҚШ долларын құрады. 2017 жылы 2 547 мәміле жарияланды, олардың құны 111 миллиард АҚШ доллары болды. Бағдарламалық қамтамасыз ету компанияларын сәтті сатып алу және біріктірудің жолдары бар.

Бағдарламалық жасақтама индустриясындағы бизнес-модельдер

Бағдарламалық қамтамасыз ету компанияларының бизнес-модельдері кеңінен талқыланды. Бағдарламалық қамтамасыз ету экожүйелеріндегі желілік эффектілер, компаниялардың және олардың клиенттерінің желілері – бағдарламалық қамтамасыз ету компаниялары стратегиясының маңызды бөлігі болып табылады.