Кіріспе

Колорадо штатындағы қала, АҚШ

Лайонс – Колорадо штатының Боулдер округіндегі заңмен бекітілген қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қала халқы 2 209 адамды құрады, 2010 жылғы АҚШ халық санағында 2 033 адам болған. Лайонс Солтүстік Сент-Врейн және Оңтүстік Сент-Врейн өзендерінің тоғысқан жерінде, Роки таулары ұлттық паркіне қарай 32 шақырым (20 миль) қашықтықта орналасқан. 7-ші штаттық және 36-шы АҚШ тас жолының қиылысында орналасқандықтан, оны кейде "Роки тауларына екі есік" деп атайды. АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 54,0 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 1,30%-ы су, яғни Сент-Врейн өзені мен оның салаларынан тұрады.

Тарих

XVII ғасырда Уте тайпасы Колорадоға келді. Олардан кейін ірі тайпалар шайен, арапахо, команч, ал кейде пауни тайпалары да келді. Колорадо алтын асығынан кейін Уте тайпасы үндістер резервациясына күштеп орналастырылған соңғы тайпа болды. Таулар мен Лион аймағын жан-жақты зерттеген тайпа – Уте тайпасы ғана. Жазықтардағы үндістерді бизон аулауға қолайлы кең далалар тартып тұрды. 1860 жылдары АҚШ-тың шығысынан келген отбасылар тау етегінде шаруашылықтарымен қоныстанды. Лион қаласын 1880 жылы Эдвард С. Лион негіздеді. Ол H. F. және Изабелла Сойерден жер сатып алып, аймақтағы қызыл құмтас кендерін өңдеуге қолайлы екенін байқады. Лион 1881 жылы қаланы жоспарлап, 1891 жылы қала мәртебесін алды. Бұл құмтас әлемдегі ең қатты құмтас саналады және бірегей қызыл немесе лосось түсіне ие. Э. С. Лион қалада құмтас өндірісін ұйымдастырса да, бизнесі үлкен табыс әкелмеді, сондықтан ол Калифорнияға кетіп қалды. Оның орнына келген көптеген иелер уақыт өте келе табысты кендерді дамытты. Мёрфи, Броди, Олин, Луконен және Васкез есімдері танымал иелердің қатарында. Денвер, Юта және Тынық мұхиты темір жолы 1884 жылы кендерге қызмет көрсету үшін Лионға тар жол салды. 1910 жылы цемент өндірісі құмтас өндірісін тоқтатып, тас өндіру тоқталды. Осы кезеңдегі құмтастан салынған жалғыз ғимарат – Колорадо университетінің жаңа кампусы болды. 1930 жылдары қызыл құмтас коммерциялық емес, декоративтік тас ретінде жиі қолданыла бастағанда құмтас бизнесі қайта жанданды. Бүгінде бұл өте дамыған сала, құмтас бүкіл әлемге экспортталады. 2013 жылдың 12 қыркүйегінде Лион қаласы су тасқынынан ауыр зардап шекті. Қалаға барлық жолдар жабылды, кәріз және су жүйесі бұзылды. Ұлттық гвардия 12 қыркүйекте таңертең Лион қаласын эвакуациялауды бастады. Көптеген тау тұрғындары "Чинук" тікұшағымен эвакуацияланса, қала тұрғындары өз көліктерімен шыға алды, себебі қала арқылы өтетін 36-шы тас жол толығымен шайылып кетпеген еді.

Лионның Редстоун мұражайы

Лионның Редстоун мұражайы 1881 жылы салынған қалалық мектеп үйі ретінде бастау алды. Мектепте бірінші сыныптан сегізінші сыныпқа дейінгі оқушылар оқыды және оларға дипломдар табыс етілді. Бұл қалада салынған алғашқы маңызды ғимарат болды. Ол қаланың үстінен көрінетін кішкентай төбеде орналасқан. Лионның ескі суреттерін зерттеушілерге бағыт беруге көмектеседі. Алғашқы ғимарат жергілікті қызыл құмтастан шебер тас қалаушылармен салынған. Бірнеше жыл бойы ол шіркеу қызметтері мен қалалық жиналыстар үшін пайдаланылды. Халық саны артып, 1895 жылы екінші қабатты қосу қажет болды. Ол негізінен практикалық мақсаттар үшін салынды және бұрынғыдай әдемі болған жоқ. Қала бастауыш және жоғары мектептерді салғанда, мектеп округі ғимаратты бұзу туралы шешім қабылдады. Лион тарихи қоғамы үш жыл бойы күресіп, өз тарих мұражайын құру үшін ғимаратты пайдалану құқығын жеңіп алды. Мұражай мамырдың 1-нен қазанның 1-іне дейін, аптаның жеті күні бойы ашық. Ол 1979 жылы салтанатты түрде ашылды. Кіру тегін, тек қайырымдылық көмегімен. Бірінші қабатта тарихи экспонаттар (ескі банк кассирінің торсы, қайта жаңартылған тұрғын бөлмесі мен ас үйі, карьер және шағын шаруашылық құралдары, музыкалық аспаптар, сүт өнімдерін өндіруге арналған жабдықтар және тағы да басқалары) орналасқан. Сондай-ақ, мұнда жебе ұштары мен электр оқшаулағыштарының коллекциясы бар. Бірінші қабаттағы жұмыс алаңында қала тарихының мұрағаты (көбінесе газет кесінділері), пионер отбасылары туралы бейне сұхбаттар мен деректі фильмдер, сондай-ақ кішкентай сыйлық дүкені мен кітапхана бар. Сатуға арналған кітаптардың ішінде аймақтың көптеген тарих кітаптары және 1900 жылдан бүгінгі күнге дейінгі жүздеген қолданылған кітаптар бар. Екінші қабатта бірнеше экспонаттар (мысалы, балмұздақ дүкендерінің бөлімдері) бар, бірақ негізінен 1880 жылдардан 1940 жылдарға дейінгі Лионның ерте кезеңдерінен алынған ондаған архивтік қара-ақ фотосуреттер қойылған. Қабырғаларда 1930 жылдардан бастап Лион орта мектебінің түлектерінің суреттері ілулі тұр. 1881 жылғы ғимарат 1970 жылдарға дейін мұражай ретінде ашылмағандықтан, қаланың ерте тарихына қатысты кейбір мәліметтер толық емес, бірақ жергілікті кітаптар мен DVD деректі фильмдерде кеңінен қамтылған. Мұражай Лион қаласының 412-ші Көшесінде орналасқан.

Өнер

Лион студиясының тегін туры (бұрынғы Лион Артике) 2004 жылдан бері жыл сайын мамыр немесе маусым айларында бір демалыс күні өткізіледі, онда 50-ге дейін суретшілер өздерінің студияларында немесе Лиондағы дүкендер мен галереяларда өздерінің туындыларын көрсетеді. Екі жыл бойы, арнайы жол үшін жасалған бірнеше ондаған мүсіндерден тұратын Мүсіндер жолы болды. Ол алдын ала белгіленген бағыт бойынша орналасқан ашық аспандағы мүсіндерден тұратын жол болды. Жыл сайын шығарылатын буклетте суретшілердің цитаталары және адамдар жолмен жүргенде оқи алатын әңгімелер жарияланды. Лион өнер және гуманитарлық кеңесі – Лион қаласының орталығында өнерді және оның суретшілерінің туындыларын насихаттауға үлкен үлес қосатын ұйым. Жергілікті құмтастан жасалған алып жұмыртқалар, гүлдандықтар, фонтан, шағын сахна сияқты бірнеше тұрақты қоғамдық өнер туындылары бар. 2008 және 2009 жылдары қала екі негізгі көшесін құмтас жаяу жолдармен, сәндік элементтермен, гүлдік безендірулермен, отыруға арналған орындармен және мүсіндермен жаңартты. 2010 жылы қала орталығының үздік жаңаруы үшін Губернатордың сыйлығын жеңіп алды. Қоғамдық өнер жобасы ретінде 2003 жылдың маусым айында Лиондағы өмірді бейнелейтін "Лионның өткені, қазіргісі және болашағы" атты қабырғалық суреті Келушілер орталығының сыртқы қабырғасына орналастырылды. Екінші жоба – The Clarifier Project, оның аясында қауым өкілдері Сент-Врейн өзенінің жанындағы бұрынғы су тазарту ғимаратын безендіру үшін плиткаларды бояп жатыр.

Музыка

Лион қаласындағы маңызды концерттер – Planet Bluegrass-та жыл сайын өткізілетін екі музыка фестивалі: Rockygrass Bluegrass фестивалі және Folks Festival халық музыкасы фестивалі. Олардың ұлттық деңгейде танымал топтары мен ашық, шөптесін, ағаштармен көмкерілген алаңда, Сент-Врейн өзені бойындағы қызыл құмтас тауының етегінде орналасқан орындықтарының арқасында бүкіл елден адамдарды қызықтырады. Фестивальдер үшін жаңа сахна салынғаннан басқа, соңғы жылдары жыл бойы кішкентай концерттер өткізуге мүмкіндік беретін «Жабайы гүлдер» жабық павильоны да салынды. «Лион дыбыстары» концерттік сериясы 2009 жылы басталды, көктемде бір демалыс күні классикалық білім алған, жоғары бағаланған музыканттарды шақырып, өнер көрсетуге мүмкіндік берді. High Street Concerts 2001 жылы басталды, концерттер қыс айларында ұлттық және жергілікті акустикалық және американа музыкасының орындаушыларын ұсынады. Бұған қоса, жыл бойы түрлі қоғамдық концерттер мен билер ұйымдастырылады, оның ішінде Sandstone Park-та және кейде Lyons High School-да апта сайын жазғы концерттер өтеді. Red Rock Ramblers 1958 жылы Лионда алаң биін бастады және жаз бойы әр сенбі сайын би кештерін ұйымдастырады.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 1585 адам, 672 үй шаруашылығы және 436 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 686 тұрғын үй бірлігі орташа тығыздықпен орналасқан. Қаланың нәсілдік құрамы: 92,49% ақ нәсілді, 0,38% афроамерикалық, 0,88% американдық үндістер, 0,69% азиялық, 4,23% басқа нәсілдерден және 1,32% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 8,01% -ы испан немесе латын американдықтар. 672 үй шаруашылығының 33,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,3% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,5% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 35,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 25,7% жеке адамдардан тұрады, ал 5,4% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,85 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 24,0%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,9%, 25-44 жас аралығындағылар – 36,3%, 45-64 жас аралығындағылар – 26,8%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 6,1%. Орташа жас 38 жас. Әр 100 әйелге 101,4 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 101,8 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 50 764 доллар, ал отбасының орташа табысы 58 750 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 45 417 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 29 750 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 28 276 доллар. Отбасылардың 6,6%-ы және халықтың 8,3%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,2%-ы және 65 жастан асқандардың 2,3%-ы.