Рұқсат етілген кернеу есебі: құрылыс инженерлері үшін жүктемелерге төзімділік шегін анықтау. Қазіргі уақытта шектеу күйі бойынша есептеуге алмастырылуда.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Рұқсат етілген кернеу бойынша жобалау – механикалық және азаматтық инженерлер қолданатын жобалау философиясы. Азаматтық инженерлер құрылымға қызметтік жүктемелерден туындаған кернеудің икемділік шегінен аспауын қамтамасыз етеді. Бұл шек, әдетте, қауіпсіздік коэффициенттерін қолдану арқылы кернеудің белгілі бір шекте қалуын қамтамасыз ету арқылы анықталады. Құрылыс инженерлігінде рұқсат етілген кернеу бойынша жобалау тәсілі халықаралық деңгейде шекті күй бойынша жобалаумен (сондай-ақ, соңғы кернеу бойынша жобалау немесе АҚШ-та жүктеме және кедергі коэффициенті бойынша жобалау, LRFD) ауыстырылды, құрылыс инженерлігі саласында кейбір жеке жағдайларды қоспағанда. АҚШ құрылыс инженерлігінде рұқсат етілген кернеу бойынша жобалау (ASD) әлі толыққанды шекті күй бойынша жобалаумен алмастырылмады, бірақ бұл тек ілмелі көпірлерге қатысты, олар 1960 жылдары рұқсат етілген кернеу бойынша жобалаудан шекті күй бойынша жобалауға көшкен. Ағаш, болат және басқа материалдар әлі де жиі рұқсат етілген кернеу бойынша жобалау арқылы жобаланады, бірақ LRFD АҚШ университеттерінде көбірек оқытылады. Қысымды жабдықтарды жобалау сияқты механикалық инженерлік жобаларда, бұл әдіс нақты жүктемелерді пайдаланып, кернеу мен иілуді есептеу үшін қолданылады. Мұндай жүктемелерге қысым, материалдың салмағы кіруі мүмкін. Есептелген кернеулер мен иілулер, ағып кету, беріктік шегінен асу, пластикалық деформацияға дейінгі соңғы жүктеме, бүкілу, хрупті сыну, шаршау және діріл/гармоникалық әсерлер сияқты әртүрлі зақымдану механизмдеріне қарсы «коэффициент» бар рұқсат етілген мәндермен салыстырылады. Дегенмен, есептелген кернеулер материалдың сызықтық икемді екенін ескереді. «Коэффициентті» кейде қауіпсіздік коэффициенті деп атайды, бірақ бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес, себебі бұл коэффициентке жергілікті кернеулер және есептелмеген өндірістік ақаулар сияқты факторлар да кіреді; рұқсат етілген мәндерден асып кету жақсы тәжірибе саналмайды (яғни «қауіпсіз» емес). Рұқсат етілген кернеу әдісі кейбір ұлттық стандарттарда жұмыс кернеу әдісі деп те аталады, себебі есептелген кернеулер жабдықтың жұмыс істеу кезінде күтілетін факторланбаған кернеулер болып табылады (мысалы, AS1210, AS3990). Бұл механикалық инженерлік тәсіл соңғы күй бойынша жобалау тәсілінен өзгеше, ол соңғы зақымдану шегімен салыстыру үшін есептелген жүктемелерді арттырады. Бір әдіс есептелген жүктемені арттырады, екіншісі зақымдану кернеуін азайтады.
Permissible stress design is a design philosophy used by mechanical engineers and civil engineers. The civil designer ensures that the stresses developed in a structure due to service loads do not exceed the elastic limit. This limit is usually determined by ensuring that stresses remain within the limits through the use of factors of safety. In structural engineering, the permissible stress design approach has generally been replaced internationally by limit state design (also known as ultimate stress design, or in USA, Load and Resistance Factor Design, LRFD) as far as structural engineering is considered, except for some isolated cases. In USA structural engineering construction, allowable stress design (ASD) has not yet been completely superseded by limit state design except in the case of Suspension bridges, which changed from allowable stress design to limit state design in the 1960s. Wood, steel, and other materials are still frequently designed using allowable stress design, although LRFD is probably more commonly taught in the USA university system. In mechanical engineering design such as design of pressure equipment, the method uses the actual loads predicted to be experienced in practice to calculate stress and deflection. Such loads may include pressure thrusts and the weight of materials. The predicted stresses and deflections are compared with allowable values that have a "factor" against various failure mechanisms such as leakage, yield, ultimate load prior to plastic failure, buckling, brittle fracture, fatigue, and vibration/harmonic effects. However, the predicted stresses almost always assumes the material is linear elastic. The "factor" is sometimes called a factor of safety, although this is technically incorrect because the factor includes allowance for matters such as local stresses and manufacturing imperfections that are not specifically calculated; exceeding the allowable values is not considered to be good practice (i. e. is not "safe"). The permissible stress method is also known in some national standards as the working stress method because the predicted stresses are the unfactored stresses expected during operation of the equipment (e. g. AS1210, AS3990). This mechanical engineering approach differs from an ultimate design approach which factors up the predicted loads for comparison with an ultimate failure limit. One method factors up the predicted load, the other method factors down the failure stress.