Польшалық рок тобы Big Cyc және олардың даулы тарихы

Кіріспе

Big Cyc – 1988 жылдың наурыз айында құрылған поляк рок-тобы. Топ Польшадағы әрекеттерімен және даулы мінез-құлқымен кеңінен танымал. Олардың алғашқы альбомының обложкасында Владимир Ленин могавка шашымен бейнеленген. Екінші альбомының атауы – "Nie wierzcie elektrykom" ("Электриктерге сенбеңіз"), бұл Польша президенті Лех Валенсаға сілтеме, өйткені ол электрик мамандығы бойынша білім алған. Төртінші альбомының обложкасында, "Wojna plemników" ("Сперматозоидтар соғысы") киімге ілген презервативтерді кептіріп тұрған қарындас бейнеленген. 1999 жылдың мамыр айында топтың жетекшісі Кшиштоф Скибаға қоғамдық орында ұятсыздық көрсеткені үшін айып тағылып, 1999 жылдың ақпан айында фестиваль кезінде Польша премьер-министрі Ежи Бузекке арқасын көрсеткені үшін 308 АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынды.

Тарих

Big Cyc мүшелері Лодж университетінде танысты. Jędrzejak Rokosz студенттік регги тобында гитара ойнады (Яроцин фестивалінде Алтын Он лауреаты), Skiba студенттік театрда Пстругте және көптеген мектеп кабарелерінде өнер көрсетті, сондай-ақ "The Orange Alternative" деп аталатын көшелік акцияларды ұйымдастырды. 1988 жылы Rokosz тобы тарады, ал Jędrzejak жаңа рок-топ құруды қалады. Бұл жаңа топта Жарослав Лис (барабан), Роман Лехович (гитара) және Роберт Реевски (вокал) сияқты музыканттар өнер көрсетті. Біраз уақыттан кейін Реевскийдің орнына Skiba келді, ол топқа маңызды шығармашылық әлеует әкелді. Jędrzejak, Lis, Skiba және Lechowicz Big Cyc-тің төрт ядролық мүшесі болды. Топ мүшелері псевдонимдерді қабылдады: Dżej Dżej (полякша JJ, Jędrzejak), Dżery (полякша Jerry, Lis) және Piękny Roman (полякша Pretty Roman, Lechowicz). Скиба өзінің нақты атын сақтап қалды. 1988 жылдың наурыз айында студенттік клуб пен жатақхана номер 2 Балбинада Big Cyc-тің алғашқы концерті өтті, бұл мәдени шара Uroczysta akademia na cześć 75 lecia wynalezienia damskiego biustonosza (Әйелдердің бюстгальтерінің 75 жылдығына арналған салтанатты академия) аясында ұйымдастырылды. Ұлттық БАҚ өкілдері шақырылды (мысалы, Телеэкспресс, Польша радиосының 3-арнасы), ал кабаре қойылымын сол кездегі студент Пётр Трзаскальский таныстырды. Big Cyc көптеген сәтті әндер жазды, ал 1990 жылы "Солидарность" жеңісінен және Польшадағы коммунизмнің құлауынан кейін жаңа саяси ахуатта олар өзінің алғашқы альбомын шығарды – "Ламбада стиліндегі 12 хит". Альбомда Польша Халық Республикасының атмосферасын паш ететін күлкілі поэзия бар, оның атауы мен мұқабасы – панк стильіндегі могавкасы бар Лениннің портреті – осыған куәлік етеді. Жазбада "Piosenka góralska", "Berlin Zachodni" (Батыспен алғашқы өнер көрсетулерден естеліктер) және "Ballada o smutnym skinie" сияқты белгілі композициялар енгізілді. Альбом Польшада хитке айналып, Big Cyc елде танымал болды. Көп ұзамай топ "Химикалық қару" атты фильмге түсті, ол тәуелсіз "Garage Film" командасының жемісі болды және топтың өмірі мен шығармашылығына арналған. Келесі жазбалар дебюттік альбом сияқты сенсация тудырмады. Авторлар поляк шындығын дәл бейнеледі, бірақ музыкалық қосымша әлсіз және жаңалықсыз болды. Екіншісі, "Nie wierzcie elektrykom" ("Электриктерге сенбеңіз") (1991) Лех Валенсаның президенттік сайлаудағы сәтсіздігін болжады, ал үшіншісі "Miłość, muzyka, mordobicie" ("Сүйіспеншілік, музыка, төбелес") (1992) музыкалық ортаны ирониямен сынға түсті – Яроцин фестивалін. Төртінші жазба "Wojna plemników" ("Сперматозоидтар соғысы") (1993) ZChN (Ұлттық христиандық одақ) католик партиясының өкілдерінен моральдық шектен шығу және провокациялық мұқаба үшін айыпталып, сотталды. 1994 жылы шыққан "Nie zapomnisz nigdy" ("Ешқашан ұмытпайсыз") альбомы ең үлкен хиттер мен жаңа әндерді жинады, олардың ішінде "It’s for you my brother" ("Сен үшін, бауырым") тобының идеологиялық гимні ретінде қарастырылады. Келесісі, "Golonka, flaki i inne przysmaki" ("Шұжық, ішек және басқа да дәмділер") (1995) псевдо-гранж толқыны мен теледидарлық жарнама мәдениетін ("Шаштараз драмасы") сатиралық түрде бейнеледі. Big Cyc-тің келесі әндері мен альбомдары поляк саясаты мен қоғамының шынайылығына сарказммен қарады. Әндерде поляк жастарының проблемалары, экономикалық теңсіздік, есірткіге тәуелділік, теледидар жарнамаларының ақымақтығы сияқты мәселелер жиі ирониялық түрде көтерілді. 1996 жылы Big Cyc жетінші альбомын шығарды – "Z gitarą wśród zwierząt" ("Жануарлар арасында гитарамен"), онда топтың тарихындағы ең танымал ән – "Makumba", Польшадағы африкалық студент туралы стереотиптік әңгіме бар. Сол кезде музыканттар әлемді күлкілі, бірақ ащы түрде бағалады. Олар жаңа әлеуметтік құбылыстарды байқамай қалмады: байлықтың өсіп келе жатқаны, клерикализм, сыбайлас жемқорлық, Польшадағы бандиттік топтар мен мафияның пайда болуы, және оны жастардың еркіндігі мен бейтараптығымен салыстырды. Бұл жазбада "Bielizna" тобынан Ярослав Янишевский пайда болды, ол көп ұзамай Big Cyc мүшелерімен бірге "Czarno Czarni" деп аталатын жаңа топ құрды. 1997 жылы тоғызыншы жылдығын тойлағанда топ келесі жазбаны ұсынды, оның атауы өте таңқаларлық болды: "Pierwsza komunia, drugie śniadanie, trzecia Rzeczpospolita" ("Бірінші қасиеттілік, екінші таңғы ас, үшінші Республика"), оны қатысушылар таңдады. Өлген ақын Визлав Димнидің мәтіндеріне негізделген "Wszyscy święci" ("Барлық қасиеттілер") (1998) қызықты тәжірибе болды. Келесі екі жазба: "Świat według Kiepskich" ("Киепскийлердің әлемі") (2000) және "Zmień z nami płeć" ("Бізбен бірге жынысыңды өзгертіңіз") (2001) аз танымал болды. Дегенмен, мәтіндерінің өткірлігі мен өзектілігін жоғалтпады, олар поп-фольклорлық моданы немесе дресс-кеуде тенденциясын сатиралады. "Świat według Kiepskich" сол аттас поляк ситкомынан алынған. Соңғы уақытта саясат олардың сатирасының басты тақырыбына айналды – Сеjm депутаты Рената Бегерге қатысты "алтын өрім", 2005 жылы сайланған Польша үкіметін сатиралық бейнелеген "мохер береттері", және жастар тарапынан көнеілсіздікпен қаралатын Польшадағы егде жастағы адамдардың дауысы, немесе Беларусь президенті Александр Лукашенконы сынға алу. 2016 жылы "Czarne Słońce Narodu" ("Ұлттың қара күні") альбомымен бірге "Antoni Wzywa do Broni" ("Антони қаруға шақырады") әні шықты, ол Польшаның ұлттық қорғаныс министрі Антони Мацеревич және Смоленск апаты туралы әңгімелейді. Бұл ән интернетте қызу пікірталас тудырды. Топ өзінің хаппенинг тарихын ешқашан ұмытқан жоқ. Олар бірнеше рет қоғамдық өмірдің абсурдтылығын және кемшіліктерін беймәлім тәсілмен көрсетті. Музыканттар "Polish Records" баспа үйінің радиаторларына тізгішпен байланды, музыканттарға гонорар төлемеуге қарсы наразылық білдірді, салық формаларын жеді (саясаткер Януш Корвин-Миккемен бірге) тым жоғары салықтарға қарсы күресті, және мәдениет министрі кабинетінің алдында қаржы саясатының әділсіздігін көрсетті. Бір кезде топқа Петр Штайдель Гадак, клавиштер ойнаушысы қосылды. Ян Борысевич, Марек Пьекарчик, Павел "Коньо" Коннак, Веслава Варшавска және Виганна Папина да Big Cyc-пен бірге өнер көрсету мүмкіндігіне ие болды.

The members of Big Cyc met at the University of Łódź. Jędrzejak played guitar in a student reggae band Rokosz (laureate of the Golden Ten during the Jarocin Festival), Skiba performed in student theatre Pstrąg and in many school cabarets, also co creating street happenings named “The Orange Alternative”. In 1988 Rokosz broke up, and Jędrzejak wanted to create a new rock band. In this new group such artists as Jarosław Lis (drums), Roman Lechowicz (guitar) and Robert Rejewski (vocal) performed. After some time, Rejewski was replaced by Skiba, who introduced a significant creative potential. Jędrzejak, Lis, Skiba, and Lechowicz became the four of Big Cyc. The members of the band took pseudonyms: Dżej Dżej (Polish for JJ, Jędrzejak), Dżery (Polish for Jerry, Lis), and Piękny Roman (Polish for Pretty Roman, Lechowicz). Skiba remained with his own name. In March 1988 the student club and hostel number 2 Balbina housed the first show of Big Cyc, during a cultural event Uroczysta akademia na cześć 75 lecia wynalezienia damskiego biustonosza (A solemn ceremony to celebrate the 75th anniversary of invention of women's brassiere). The nationwide media were invited (among others): Teleexpress, Polish Radio Channel 3), and the cabaret performance was introduced by Piotr Trzaskalski, then a student. Big Cyc made many successful songs, and in 1990 in a new political environment after Solidarity's victory and the fall of communism in Poland they published their first album, With the Party’s salutations. 12 hits in lambada hardcore style. The album contained hilarious poetics mocking the atmosphere of the late PRL (Polish People's Republic) which the title and the cover – Lenin’s portrait with punk like mohawk – bear witness to. The record introduced such well known compositions as: "Piosenka góralska", "Berlin Zachodni" (reminiscences from first performances in Western society) and "Ballada o smutnym skinie". It became a hit in Poland, and in short time Big Cyc became well known in the country. Soon after, the band played part in the film named The Chemical Weapon, devoted to life and creative activity of the group, accomplished by independent creators team Garage Film. The following records never caused such sensation as the debut. The authors precisely stigmatized Polish reality, but the music background was weaker and less innovative. The second one, Nie wierzcie elektrykom (“Don't Believe Electricians”) (1991) carried a prophecy of Lech Wałęsa’s failed presidency, the third Miłość, muzyka, mordobicie (“Love, music, brawl”) (1992), brought an ironic critic of the musical environment – the Jarocin Festival. The Fourth record, Wojna plemników (“War of spermatozoon’s”) (1993) was condemned by members of the Catholic party ZChN (National Christian Union) for moral boldness and provoking cover. Nie zapomnisz nigdy “You'll never forget” from 1994 was a collection of the greatest hits and some new songs, among which “It’s for you my brother” can be stated as a bands ideological hymn. Subsequent one, Golonka, flaki i inne przysmaki (“Pig Knuckles, Intestines and Other Delicacies”) (1995) became a sneer of the pseudo grunge wave and TV commercial culture (“Hairdresser drama”). Successive songs and albums of Big Cyc took a sarcastic look on the reality of Polish politics and people. Often in ironic manner, the songs expose issues like problems of Polish youth, economic disproportions, drug addiction, or silliness of TV commercials. In 1996, Big Cyc published their seventh album, called Z gitarą wśród zwierząt (With guitar among animals), which contains the most famous song in history of the band, Makumba, the stereotypical story of an African student in Poland. In that period the musicians ridicully but bitterly commented their world. They didn’t fail to notice new social phenomena: growing disproportions in wealth, clericalism, corruption, formation of gangs and mafia in Poland, and contrasted it with freedom and neutrality of the young people. Another vocalist, Jarosław Janiszewski from “Bielizna”, appeared in this record, and soon he created a parallel band, named “Czarno Czarni”, with the members of Big Cyc. Celebrating the 9th anniversary in 1997 the band introduced subsequent record, with quite shocking title: Pierwsza komunia, drugie śniadanie, trzecia Rzeczpospolita (“First Communion, second breakfast, third Rzeczpospolita”), was chosen by the public present. Wszyscy święci (“All saints”) (1998), based on texts of a dead poet Wieslaw Dymny, proved to be an interesting experiment. Two subsequent records: Świat według Kiepskich (“World according to Kiepscy”) (2000) and Zmień z nami płeć (“Change your sex with us”)(2001) were less popular. Nevertheless the texts of do not lose their inner sharpness and validity, they ridiculed pop folk fashion or the dres dressing tendency. Świat według Kiepskich, was named after a Polish sitcom of the same name. Recently the politics have returned as the major subject of their satires—the “golden braid” concerning Renata Beger, the member of the Sejm (Polish parliament), the “Mohair berets” a satire on Polish government elected in 2005 and a commentary on vocal older generation in Poland, viewed by many younger people as old fashioned, or criticizing the president of Belarus—Alexander Lukashenko. With the release of Czarne Słońce Narodu in 2016 came the song "Antoni Wzywa do Broni" ("Antoni Calls to Arms"), a song about Antoni Macierewicz, Poland's Minister of National Defence, and Smolensk. It sparked heated arguments across the internet. The band has never forgotten about its happening origin. Several times it managed to present, in an unconventional way, the absurd and disabilities of public life. The musicians had chained themselves to radiators in publishing house “Polish Records”, protesting against unwillingness to pay artist’s royalty, they have eaten tax forms (along with politician Janusz Korwin Mikke) fighting with too high taxes, and they protested under the Minister of Culture’s cabinet unmasking partiality of the financial politics. Some time ago a new member joined, Piotr Sztajdel Gadak, as keyboard player. Jan Borysewicz, Marek Piekarczyk, Paweł "Konjo" Konnak, Wiesława Warszawska and Viganna Papina also have had a chance to perform with Big Cyc.