Кіріспе
Малайзия кәсіпкері (туған 1964)
Энтони Фрэнсис Фернандес (30 сәуір 1964 ж. туған) – малайзиялық кәсіпкер. Ол Tune Air Sdn. Bhd. компаниясын құрған, ол алғашқы малайзиялық бюджеттік әуе компаниясы AirAsia-ны иелігіне алды. Фернандес бұрынғы үкіметтік коммерциялық әуе компаниясы болған AirAsia-ны өте табысты бюджеттік әуе компаниясына айналдырып, акциялары биржада саудаланатын компанияға трансформациялады. Одан кейін ол Tune Group компаниялар тобын құрды. Ол британдық автокөлік өндірушісі Caterham Cars компаниясының бас компаниясы – Caterham Group-тың иесі. 2023 жылдың шілдесіне дейін ол «Квинс Парк Рейнджерс» футбол клубының басым акционері болды.
Ерте өмір және білім
Фернандес 1964 жылдың 30 сәуірінде Куала-Лумпурда, Үндістандық әкесінің (тегі Гоадан) және Малайзияның Малакка қаласында өскен, аралас үнді (малаяли) және азиялық португал (кристанг) тегі бар анасының отбасында дүниеге келді. Кішкентай кезінде ол анасының Tupperware партияларында Tupperware сатуына қатысып, оның ілесіп жүретін. Кейін ол Лондон экономика мектебіне оқуға түсіп, бухгалтерлік есеп бойынша диплом алды.
Мансап
Фернандес Virgin Atlantic компаниясында аудитор ретінде қысқа ғана уақыт жұмыс істеді, содан кейін 1987 жылдан 1989 жылға дейін Лондондағы Ричард Брэнсонның Virgin Communications компаниясының қаржылық бақылаушысы болды. Ол Warner Music International London компаниясына аға қаржылық сарапшы ретінде жұмысқа орналасты. Фернандес 1991 жылы Chartered Certified Accountants (ACCA) қауымдастығының қауымдасқан мүшесі болып қабылданды және 1996 жылы Fellow дәрежесіне ие болды. Қазіргі таңда Англия мен Уэльс Чартерлі бухгалтерлер институтының (ICAEW) мүшесі. Фернандес бұрын Warner Music компаниясында Малайзияда атқарушы қызметін атқарды, ал 1999 жылдың желтоқсанынан 2001 жылдың шілдесіне дейін Warner Music Оңтүстік-Шығыс Азиядағы АСЕАН вице-президенті болды.
AirAsia әуе компаниясы
2001 жылы қазан айында Фернандес сол кездегі премьер-министр Тун доктор Махатхир Мохамадпен кездесуге Малайзияның ішкі сауда және тұтынушылар істері министрлігінің бұрынғы бас хатшысы, марқұм Датук Пахамин А. Раджабтың көмегімен ие болды. Махатхир Фернандеске бастан бастаудың орнына, қолда бар әуе компаниясын сатып алуға кеңес берді. Малайзияның DRB Hicom компаниясына тиесілі, көп қарызы бар AirAsia сол кезде зиян көріп жатты. Фернандес үйін ипотекаға салып, жеке жинақтарын компанияны сатып алу үшін жұмсады – екі Boeing 737 300 ұшағы мен 11 миллион АҚШ доллары (40 миллион ринггит) қарызды бір ринггитке (шамамен 26 АҚШ центі) иеленді. Бір жыл өткен соң AirAsia өзін-өзі ақтады және барлық қарызын төледі. Сондай-ақ, ол 2003 жылдың ортасында Малайзияның сол кездегі премьер-министрі доктор Махатхир Мохамадты көрші Таиланд, Индонезия және Сингапурмен ашық аспан келісімдерін жасауға шақырып, осы идеяны ұсынуға белсенді түрде көмектесті. Нәтижесінде, бұл елдер AirAsia және басқа да бюджеттік тасымалдаушыларға қону құқығын берді. 2018 жылы Фернандес арзан бағалы тасымалдаушылар терминалдары салынатынын хабарлады және AirAsia-ға жаңа ұшақтар қажет болғанымен, ол әлі ұшақ өндірушіні анықтамағанын мәлімдеді. Фернандестің кеңейту жоспарларына Филиппиндегі Кларк халықаралық әуежайының жұмыс істеуі және күтілуі бойынша келісімшартқа қатысуға ниеттілік кіреді. 2020 жылдың ақпан айында Airbus компаниясының пара алуына қатысты тергеу жүріп жатқандықтан Фернандес AirAsia компаниясының бас директоры лауазымынан шеттеді. Бір айдан кейін, Ұлыбританияның Жеткізілген Алаялық Офисінің (Serious Fraud Office) тергеуінен кейін, Фернандес AirAsia компаниясының бас директоры лауазымына қайта тағайындалды.
Басқа кәсіпорындар
2007 жылы Фернандес ең төмен бағалы қызметтер ұсынылатын "Tune Hotels" қонақ үйлер желісін құрды. Оның Ұлыбритания, Австралия және Алыс Шығыста филиалдары бар. 2012 жылдың наурызында ол палестиналықтармен ынтымақтастық таныту және Иерусалимді қорғау мақсатында халықаралық қоғамды жұмылдыруға бағытталған "Иерусалимге жаһандық науқанның" халықаралық кеңесші кеңесінде жұмыс істеді. Кеңес мүшелері, соның ішінде Фернандес қол қойған бірлескен мәлімдеме жарияланды. 2013 жылы ол "The Apprentice" реалити-шоуының азиялық нұсқасы – "The Apprentice Asia" бағдарламасының бірінші маусымын жүргізді, онда болашақ жас кәсіпкерлер Фернандеспен жұмыс істеу мүмкіндігі үшін жарысады. Дегенмен, 2021 жылы екінші маусымда оның орнына ONE Championship негізін қалаушысы, төрағасы және бас директоры Чатри Ситиодтонг келді. 2017 жылы Фернандес "Flying High" атты өзінің алғашқы естелік кітабын Penguin Books баспасынан шығарды. 2018 жылы Малайзияның Жастар және спорт министрлігі оны Малайзия стадиондар корпорациясының (MSC) басшысы етіп тағайындады. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы Air Asia авиакомпаниясына ауыр соққы берген кезде ол тамақ жеткізу бизнесіне кірісті.
Caterham тобы
Фернандес 2010 жылы Lotus Racing ретінде жарысын бастаған және 2011 жылы Team Lotus ретінде қатысқан Caterham F1 Formula One командасының негізін қалаушы. 2014 жылдың 2 шілдесінде Caterham F1 швейцариялық және Таяу Шығыстың консорциумына сатылды. 2009 жылдың 16 желтоқсанында Фернандес, әріқатар әуе компаниясының басшысы және Lotus командасының жаңадан келген Virgin Racing иесі Ричард Брэнсоннан шақыру қабылдады. Жеңілген команданың басшысы жеңімпаздың әуе компаниясында стюардесса киімімен бір күн жұмыс істеуге міндетті болды. Брэнсон жеңілді. Фернандестің командасы Брэнсонды Air Asia формасында бейнелейтін плакат жасады. Бірақ, ұшу күні бірнеше рет кейінге жылды: алдымен Брэнсонның аяғы сынғанынан, содан кейін патшалық тойдан және кейін Некер аралындағы өрттен. 2012 жылдың 19 желтоқсанында Фернандес Брэнсонның 2013 жылдың мамырында уәдесін орындайтынын хабарлады. Брэнсон ақыры 2013 жылдың 13 мамырында уәдесін орындады. Фернандес құрған Caterham Racing командасы GP2 сериясында өнер көрсетті. 2014 жылдың қазан айында Тони Фернандес команданы Тедди Ип-Кесерегіне сатты және ол оны Сильверстоунға көшіріп, Status Grand Prix командасымен біріктірді. 2011 жылдың 27 сәуірінде Фернандес өзінің компаниясы Caterham Cars сатып алғанын мәлімдеді.
Футбол
Фернандес – ағылшын клубы «Вест Хэм Юнайтедтің» жанкүйері және 2011 жылдың мамыр айында клубты сатып алу мүмкіндігін талқылауға қатысқан. Осы кезде ол клубтың 51 пайызына ие болуға жақын болғандай көрінді. «Вест Хэмнің» бұрынғы төрағасы Эндрю Бернхардт келісімді аяқтау үшін Куала-Лумпурға ұшып келді, бірақ екі тарап та баға туралы келісе алмады. Бір айдан кейін Фернандес клубтың 51 пайызын сатып алуға тағы бір ұсыныс жасады, бірақ серіктес иелері Дэвид Салливан мен Дэвид Голд оның ұсынысын қабылдамады. Салливан «Evening Standard» газетіне: «Ол клубтың 51 пайызын екі шиллингке алуды қалады» деді. Салливанның бұл сөзі Twitter желісінде пікір алмасуға себеп болды. «Бұл жақсы ұсыныс болды, жақсы қаржымен және жақсы адамдарды әкелді», – деді Фернандес. «Голд пен Салливан қалағанын айта береді. Мен өмір бойы жанкүйерімін және жақсы қаржы, жақсы идеялар, жаңа адамдар мен жаңа сенімді әкелген болар едім. Ал пиарлық әрекеттерге келсек… Уау. Олар үнемі баспасөзде үлкен мәлімдемелер жасап тұрады. Біз Еуропада болуымыз керек еді. Енді біз құлдырадық. Екі менеджер жұмыстан босатылды. Барлық жақсы ойыншылар сатылады. Жаңа жаттығу алаңы жоқ, менің ойымша, бұл ең маңыздысы. Біздің қанша жарақат алғанымызға қараңыз. Академияға көбірек инвестиция салу қажет». 2011 жылдың 18 тамызында, «Куинс Парк Рейнджерс» 15 жылдық үзілістен кейін Премьер-лигаға оралғаннан кейін үш ай өткен соң, Фернандес Берни Экклстоунның 66 пайызын сатып алып, клубтың көпшілік акционері атанды. Ол сондай-ақ QPR Holdings Ltd. компаниясының төрағасы болып тағайындалды. «Мен өмір бойы «Вест Хэмді» ұстанғанымды барша біледі, бірақ «QPR»-ге де әлсіздікпен қарадым. «Рейнджерс» – мен бала кезімде «Лофтс Роудта» көрген алғашқы командалардың бірі. Мен әрқашан футболға қатысуға тырыстым және «QPR» сияқты лондондық клубтың ұсынысын қабылдамау мүмкін емес еді». Жаңа менеджер тағайындалғаннан кейін де «QPR»-дің нашар формасы жалғасты, бұл оларды 2011–2012 маусымының соңғы күні Премьер-лигада сақтап қалу үшін күрестіруге мәжбүр етті. «Болтон Уондерерске» аман қалу үшін жеңіске жеткені қажет еді, бірақ «Сток Ситимен» тең түсті, яғни «QPR» қауіпсіздікке қол жеткізді, тіпті «Манчестер Ситиге» 3:2 есебімен жеңілгеніне қарамастан. Жеңіс голын Серхио Агуэро соңғы минутта соқты, бұл гол гол айырмасы бойынша «Манчестер Юнайтедтен» Премьер-лига титулын ұрлап алды. Марк Хьюз 2012–2013 маусымында клубты басқарды, бірақ 12 ойында тек төрт ұпай жинап, бірде-бір жеңіске жетпегеннен кейін – Премьер-лига тарихындағы ең нашар бастамалардың бірі – Фернандес Хьюзді жұмыстан босатты. Фернандес 2012 жылдың 24 қарашасында бұрынғы «Тоттенхэм» менеджері Гарри Реднаппты жалдады, бірақ ол да «QPR»-дің проблемаларын шеше алмады. 2013 жылдың 28 сәуірінде құлдыраудан қашқан «Редингпен» тең ойнағаннан кейін екі команда да Чемпиондық лигаға түсті. «Рейнджерс» Чемпиондық лигаға қайта түскеннен кейін бір апта өткен соң, Фернандес БАҚ-қа берген сұхбатында «Лофтс Роудта» жұмыс істегеннен бері өзін пайдаланғанын айтты. Клубқа шамамен 50 миллион фунт стерлинг инвестиция салғаннан кейін ол былай деді: «Мен енді мені пайдаланбайды деп ойлаймын. Мен өзімді пайдаланып қалуға рұқсат бердім, бірақ бұл менің таңдауым. Агенттер ең жақсы келісімшарттарды алуға тырысады және бұл туралы екі жол жоқ, маған сыйлықақы төлеуге тура келді. Мен футболды әдепсіз ететін барлық бөліктерді көрдім, мүмкін бұл күшті сөз, бірақ олар әжелерін бірдеңе жасауға сатпақ. Бұл – футбол экожүйесінің бір бөлігі». 2013 жылы Фернандес сұхбатында клубтың проблемаларын «шеше алмаса», клубтан кететінін айтты. 2017 жылғы сұхбатында 2014 жылы Премьер-лигада бір жыл және 2015 жылдан 2018 жылға дейін Чемпиондық лигада үш жыл өткеннен кейін Фернандес бірнеше қателік жасағандығын мойындады, бірақ көптеген жетістіктерге қол жеткізгенін атап өтті. Ол бұрынғы «QPR» белгісі мен түстерін қалпына келтірді және «Лофтс Роудтың» маңындағы қауыммен көбірек араласты. 2018 жылдың тамызында Фернандес өзінің өкілеттігі «тезірек аяқталып бара жатқанын» айтты. Ол орнынан түсуді және төрағалық етуші лауазымын төрағаның орынбасары Амит Бхатияға тапсыруды жоспарлады. 2023 жылдың 10 шілдесінде Фернандестің «QPR» холдингтік компаниясы «QPR Holdings Limited-те» ешқандай акциясы жоқ екендігі және клубқа қатысы жоқ екендігі мәлім болды.
Quote box| quote =Everyone knows I've followed West Ham all my life but I've always had a soft spot for QPR. Rangers were one of the first teams I watched as a child at Loftus Road. I've always wanted to be involved in football and the appeal of a London club, like QPR, was too good an opportunity to turn down.|quoted=yes|align=right|width=30%|source=Tony Fernandes, August 2011 Mark Hughes was quickly named as his replacement, signing a two and a half year deal in the process. Despite their new manager, QPR's poor run of form continued, which left them fighting for Premier League survival on the final day of the 2011–2012 season. Relegation rivals Bolton Wanderers needed a win to have any chance of survival, but could only muster a draw with Stoke City, meaning QPR were safe, despite losing 3–2 to Manchester City after Sergio Agüero's injury time winner – a goal which stole the Premier League title from arch rivals Manchester United on goal difference. Mark Hughes led the club into the 2012–2013 season, but after just four points from 12 games and without a single win – one of the worst starts in Premier League history – Fernandes dismissed Hughes. Fernandes hired former Tottenham Hotspur manager Harry Redknapp on 24 November 2012, but he was also unable to solve QPR's problems. Following a goalless draw with relegation rivals Reading on 28 April 2013, both teams were relegated to the Championship. Speaking to the media just one week after Rangers' relegation back to the Championship, Fernandes said he had been exploited since he took over at Loftus Road. After investing an estimated £50 million into the club, he said: "I don't think I will be exploited any more. I think I allowed myself to be exploited but that's my choice. Agents are trying to get the best contracts and there are no two ways about it, I had to pay premiums. I've seen all of the parts that make football quite maybe immoral is a strong word but they would sell their grandmother to do something. It's all part of the football ecosystem." In 2013 Fernandes said in an interview that he would leave the club if he was unable to “fix” their problems. In a 2017 interview, after a year in the Premier league in 2014 15 and three years relegated to the Championship league from 2015 to 2018, Fernandes admitted having made several mistakes, but also noted that much had been achieved. He restored the former QPR badge and colours and engaged more with the community near Loftus Road. In August 2018, Fernandes said that his tenure was “fast coming to a close”. He planned to step down and hand over the position of co chairman to vice chairman Amit Bhatia,
On 10 July 2023, it was announced that Fernandes no longer held any shares in QPR's holding company, QPR Holdings Limited, and would no longer have involvement in the club.
Жеке өмір
Фернандес бұған дейін 1994 жылдың 1 маусымында Дебора Ли Бергстромға үйленген және 2004 жылы ажырасқан. Олардың Стефани және Стивен есімді екі баласы болды. 2017 жылдың 14 қазанында Фернандес екі жылдан астам уақыт кездескеннен кейін оңтүстік кореялық актриса Хлоя Кимге француз Ривьерасындағы Эзе қаласындағы Кап Эстель қонақ үйінде үйленді. 2021 жылдың 3 қазанында ол LinkedIn желісінде үшінші баласы Әлия Ена Фернандестің 2021 жылдың 14 тамызында дүниеге келгенін жариялады. Ол сондай-ақ, жартылай үнді тегіне байланысты Үндістанның шетелдік азаматы болып табылады. Фернандес 2009 жылдың қарашасында The Nut Graph және 2016 жылдың қыркүйек айында Free Malaysia Today газеттеріне берген сұхбатында малай тілін білмейтінін, оны түсіне білгенімен, жақсы сөйлей алмайтынын айтты. 2020 жылы Forbes Фернандестің таза байлығын 335 миллион АҚШ доллары деп бағалады, бұл 2014 жылдың ақпан айында Forbes тізімінде Малайзияның ең бай 28 адамының қатарында болған 650 миллион АҚШ долларынан төмендеді. 2020 жылдың қараша айында ол Шотландиядағы Айрширдегі мүлігін 2,5 миллион фунт стерлингке (4,45 миллион АҚШ долларына) сатты, себебі COVID-19 пандемиясы әлемдегі әуе компанияларына қиындық туғызды.