Кіріспе

АҚШ-тың бірнеше телешоуларының ойдан шығарылған кейіпкері Джон Мунк – актер Ричард Белзер сомдаған кейіпкер. Мунк алғаш рет америкалық қылмыстық драмалық телесериал «Homicide: Life on the Street» (Қиянат: Өмір және көше) NBC арнасында пайда болды. 1993 жылдан 1999 жылға дейін сериалдың барлық маусымдарында тұрақты болған Мунк Балтимор полициясының кісі өлтіру бөліміндегі циник детектив және қастандық теорияларына берілген адам. Ол бастапқыда детектив Стэнли Боландермен (Нед Битти) жұптасқан. Мунк – Дэвид Саймонның 1991 жылғы «Homicide: A Year on the Killing Streets» (Қиянат: Көшедегі бір жыл) атты деректі қылмыстық кітабындағы басты кейіпкер Джей Лэндсманның прототипі. 1999 жылы «Homicide» сериалы жабылғаннан кейін Белзерге «Заң мен тәртіп» сериалының «Арнайы құрбандар бөлімі» (Special Victims Unit) атты спин-оффында Мунк рөлін ойнау ұсынылды. Ол 1999 жылдан 2014 жылға дейін осы сериалдың алғашқы он бес маусымында, ал кейін қонақ ретінде пайда болды. «SVU» сериалында Мунк Нью-Йорк полициясының Арнайы құрбандар бөлімінің аға детективі болады және алдымен Брайан Кэссидимен (Дин Винтерс), содан кейін Моник Джеффрис (Мишель Хёрд) және Фин Тутуоламен (Айс Ти) жұптасады. Тоғызыншы маусымның премьерасында Мунк сержант шеніне көтеріледі және кейде бөлімде басшылық қызметтерді атқарады. 14-ші маусымда Мунк «Manhattan Vigil» (Манхэттен сергегі) атты эпизодта он жылдық бала ұрлау ісін шешкеннен кейін уақытша «Суық істер» (Cold Case Unit) бөліміне ауыстырылады. Ол «Secrets Exhumed» (Секреттер эксгумацияланды) эпизодында қайта оралады, онда 1980-ші жылдардағы зорлау және кісі өлтіру ісін тергеуге алып келеді. 15-ші маусымдағы «Internal Affairs» (Ішкі істер) эпизодында «SVU» капитаны Дональд Креген (Данн Флорек) детектив Оливия Бенсонға (Мариска Харгитай) Мунктің зейнеткерлікке өтініш бергенін, соңғы істің («American Tragedy» (Американдық трагедия) эпизодында көрсетілген) оған ауыр тигенін хабарлайды. Келесі эпизодта, «Wonderland Story» (Көшпенділер әңгімесі), Креген мен отряд Мункке зейнетке шығу тойын ұйымдастырады, онда бұрынғы және қазіргі әріптестері мен отбасы мүшелері оның мансабын құттықтайды. Эпизодтың соңында Мунк өзінің заттарын жинауға полиция бөліміне оралады, онда ол Крегенмен қолымен сәлемдеседі, ал Креген: «Сержант Мунк, сіз өте жарқын мансапқа ие болдыңыз». Мунк зейнетке шыққаннан кейін 15-ші маусымның финалында «Spring Awakening» (Көктемгі ояну) және 17-ші маусымның «Fashionable Crimes» (Модалық қылмыстар) эпизодында әріптестеріне көмектесу үшін оралды. Мунк кейіпкері 1993 жылы дебюттен бері бес арнадағы он сериалда пайда болды. Алайда, «Homicide» және «SVU» сериалдарынан басқа, Белзердің Мунк рөліндегі өнерлері тұрақты немесе қайталанатын рөлдерден гөрі қонақ ретінде немесе кроссоверлер болды. Мунктің теледидардағы кейіпкердің 22-ші маусымында зейнеткерлікке шығуымен, ол АҚШ теледидарында Маршал Мэтт Диллоннан («Gunsmoke») және Фрейзер Крейннен («Cheers» және «Frasier») ұзақ тұрақты кейіпкер болды, олардың екеуі де 20 маусым бойы теледидарда болды; ол тек Мариска Харгитайдың Оливия Бенсон және Айс Тидің Фин Тутуола кейіптерінен қана кем. Мунктің «Fashionable Crimes» эпизодында «SVU» сериалының он жетінші маусымында достарына көмектесу үшін оралуы кейіпкердің теледидарда кез келген деңгейде пайда болған 23-ші маусымын белгілейді.

Қасиеттің дамуы

Мунк алғаш рет 1993 жылғы 31 қаңтарда дебют жасаған "Қылмыс және өмір: көшедегі өмір" телесериалында Балтимор полициясының ойдан шығарылған қылмыстық бөлімінде кісі өлтіру детективі ретінде басты кейіпкер ретінде пайда болды. Персонаж негізінен Джей Лэндсманға негізделген, ол Дэвид Саймонның 1991 жылғы "Қиянат: өлтіру көшелеріндегі бір жыл" атты кітабындағы маңызды тұлға, бұл кісі өлтіру бөлімінің бір жылдық жұмысын көрсететін деректі еңбек. Алайда, Мунктің сюжеті кітаптағы Дональд Уорден мен Дэвид Браун арасындағы қарым-қатынастың суреттелуіне де қатысты, онда Уорден жас детективті тәрбиелеуге/қысым көрсетуге тырысты, бірақ оның сәттілікке жетуін шын жүректен қалады және жас полицей жақсы жұмыс істегенде әсерлі болды. Браунның өте қиын жағдайдағы қашып кеткен кісі өлтірушіні ұстауы туралы кітаптан алынған эпизод сериалдың пилоттық бөліміне сөзбе-сөз енгізілді. "Қылмыс және өмір" сериалының қоса автор және атқарушы продюсері Барри Левинсон Белзердің "Жоғалған жақсылық үшін" атты сериалдың бірінші бөліміне арналған сценарийден алғаш оқыған кезде "нашар актер" болғанын айтты. Левинсон Белзерге материалды қайта оқып, жаттығу үшін уақыт беруді, содан кейін қайта оқуды сұрады. Екінші оқылымда Левинсон Белзердің "әлі де нашар" екенін, бірақ актер ақырында өзінің өнеріне сенімділік тапқанын айтты. Мунк "Қылмыс және өмір" сериалының барлық маусымдарында және дерлік барлық эпизодтарында тұрақты кейіпкер ретінде пайда болды. "Қылмыс және өмір: көшедегі өмір" сериалы 1999 жылдың мамыр айында жетінші маусымын аяқтағаннан кейін, кейіпкер "Заң мен тәртіп" әлеміне "Заң мен тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалында тұрақты кейіпкер ретінде көшті ("Қылмыс және өмір" және "Заң мен тәртіп" бұрын да бірнеше рет қиылысқан, ал Мунк әр қиылыста орталық рөлде болды). Мунк Балтимор полициясынан зейнеткерлікке шығып, Мэриленд штатының қызметкері ретінде зейнетақысын алып, Нью-Йоркке жыныстық қылмыстарды тергеу бөліміне қосылды, онда ол ақырында сержант шеніне көтерілді. Мунк 1983 жылы Балтимор полициясының қылмыстық бөліміне қосылды. "Қылмыс және өмір: көшедегі өмір" сериалының төртінші маусымының премьерасында ол сержант болу ниетімен емтиханға тіркеледі, бірақ "қателіктер комедиясы" оның қатысуына кедергі келтіреді. "Заң мен тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі" сериалының тоғызыншы маусымының бірінші эпизодында ол NYPD сержанты емтиханын бардағы ставкаға байланысты тапсырып, шен алуға лайық екені белгілі болды. Ол Крейгеннің уақытша қызметтен алынуынан кейін Арнайы құрбандар бөлімінің басқарушы офицері болып уақытша тағайындалды, бірақ Крейгеннің оралуымен қуанып бақылауды қайтарды, "Бұл жұмыс қорқынышты" деді. Алайда ол шенін сақтап қалды, өйткені ол кейінгі эпизодтарда сержант ретінде таныстырылды. Детективтер істі дұрыс жүргізбегендіктен Крейген жұмыстан босатылғаннан кейін ол қайтадан уақытша жауапкершілікке ие болды. Мунк "The Wire" сериалының бесінші маусымындағы эпизодта камео ретінде пайда болды. Мункті Кавано барда барменмен оның есебі туралы пікірталасқанда көруге болады, бар иесі болған тәжірибесін еске түсіреді (ол "Қылмыс және өмір" сериалында "The Waterfront Bar" атты бар ашты). Ол "The X Files" сериалының бесінші маусымының үшінші эпизоды "Күдіктілер" сериясында пайда болады, бұл эпизод 1989 жылы, Мунк әлі Балтимор полициясында болған кезде орын алады.

Кейіпкердің өмірбаяны

Оның жасы тікелей айтылмаса да, бірнеше деректер оған нұсқау береді. "Каддиш" эпизодында Мунк жоғары мектептегі жылдары туралы айтады және 1961 жылғы жылнаманы қарастырады. "Full Court Press" эпизодында Мунк: "50-ші жылдары жасөспірім еврей үшін жоғары мектепке бару демалыс емес еді" дейді. Бірінші сынып алты жасында басталып, Мэриленд штатында орта мектеп 12-сыныпта аяқтағандықтан, Мунк 1944 жылы, Белзермен бірдей жылы туған болуы мүмкін. Дегенмен, 2000 жылғы SVU-ның "Чат-бөлме" эпизодында Мунк 48 жаста екені айтылады. Эпизод премьера кезінде орын алған болса, ол 1951 жылы туған болуы мүмкін. Сонымен қатар, "Қиянат" сериалының жетінші маусымында Мунк пен детектив Стюарт Гарти (Питер Герети) арасындағы жанжал жетеді. Уотерфронт барында болған қақтығыстан кейін Гарти Мунктің 1970 жылы, Вьетнам соғысы кезінде қанша жаста болғанын сұрайды, оған Мунк "Он сегіз" деп жауап береді, яғни ол 1951 жылы туған. SVU және "Қиянат" Мунктің әртүрлі жерлерде өскенін көрсетеді. "Қиянат" сериалында ол Мэриленд штатының тумасы және Пиксвиллдегі жоғары мектепті бітірген, онда үлкен еврей қауымы бар. Мунк бала кезінде Форт-МакГенриге көп сапар шеккенін айтады, бұл тек сол аймақта тұрған жағдайда ғана мүмкін болар еді. Алайда, SVU-да Мунк детектив Оливия Бенсонға (Мариска Харгитай) "Lower East Side" қаласында өскенін айтады. Мунк детектив Фин Тутуолаға (Ice T) төртінші некесі ажырасқаннан кейін "Балтимордан оралғанын" да айтады. "Қиянат" сериалында ол Пайксвилл орта мектебінде төрт жыл оқығанын айтады. Мунктің балалық шағы бақытты болмады. Ол және оның ағалары Берни мен Дэвид биполярлық бұзылысқа ұшыраған әкесінен физикалық зорлық көрді. Бір күні түнде "әдепсіздік еткені үшін" ұрып-соғылғаннан кейін Мунк әкесіне өзін жек көретінін айтты. Бұл оның әкесіне өзі өлгенге дейін айтқан соңғы сөзі болды; жылдар бойы ол әкесінің өліміне өзі кінәлі деп сенді. Мунктің Эндрю (Джерри Льюис) есімді әкесінің інісі депрессивті псевдодеменциядан зардап шегеді. Эндрюді Эллиот Стейблер (Кристофер Мелони) Манхэттенде көшпенді өмір сүріп, кейіннен жүрегін ауыртып, інісімен қайта қосылған кезде кездестіреді. Алайда Эндрюдің антидепрессант дәрілеріне жағымсыз әсері тиеді, бұл маниялық эпизодты тудырады, нәтижесінде ол SVU тергеп жатқан күдікті зорлаушы/кісі өлтірушіге жеке кек алуға тырысады, соңында оны метроның алдына итеріп өлтіреді. Эндрю ақылсыздықты мойындаудан бас тартады және қосымша дәрі-дәрмектер қабылдаудан бас тартады, түрмеге жіберілмес бұрын інісімен соңғы рет қоштасады. "Қиянат" сериалының үшінші маусымындағы өшірілген сахнада Мунк Мелдрик Льюиске (Кларк Джонсон) және Тим Бейлисске (Кайл Секор) солтүстікте тұрған, бірақ оған не болғанын білмейтін ағасы бар екенін айтады – бұл Эндрю болуы мүмкін. Мунк жасөспірім кезінде жанында тұрған жас қыздың өліміне ұшырайды; ол мектептен үйге келген сайын қызды көргеніне қарамастан, оны анасының қорлық-зомбылығынан байқамағаны үшін өзін кінәлі сезінеді, соңында анасы оны өлтіреді. 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында ол "The Paper" альтернативті журналының кейде репортері және музыка сыншысы болды. Ол өзін солшыл көзқарастары, заговор теориялары және Вьетнам соғысына қарсы наразылықтарға қатысы бар "қауіпті радикал" деп санаса да, ФБР оны дилетант деп санайды және ешқандай қауіп төндірмейді деп санайды. Мунктің "Қиянат" бөлімінде серіктесі Стэнли Боландер (Нед Бити) - тәжірибелі полиция детективы. Екеуі Боландер алдымен тоқтатылғанға дейін, содан кейін зейнеткерлікке шыққанға дейін шоудың алғашқы үш маусымында серіктес болды. Екі адам бір-біріне қаншама қайғы-қасірет келтірсе де, Мунк оны құрметтейді және жақын дос ретінде санайды. SVU-да Мунк алғаш рет Брайан Кэссидимен (Дин Винтерс) серіктес болады, оны ол балама кіші інісі ретінде қабылдайды, ауыспалы түрде оны мазақтайды және өмір мен әйелдер туралы күмәнді кеңестер береді. Кассиди 2000 жылы полициядан кеткенде, Мунк қысқа уақытқа Моник Джеффриспен (Мишель Хёрд) серіктес болады. Алайда, ол полиция бөлімшесінен кетуге мәжбүр болғаннан кейін, ол оның орнындағы Фин Тутуоламен (Ice T) серіктес болады. Ол Финмен қиын бастамаға түседі, бірақ бір-бірін жақсы көріп, құрметтей бастайды. Сот барысында Мункті неонацист атып өлтіргеннен кейін, ол Финмен ауруханада сөйлескенде кейіпкерлердің бір-біріне деген жылы сезімін көрсетеді. Финнің потенциалды куәгерге героинді қайтадан қабылдауынан куәлік бере алмағанынан көңілі қалады, Мунк бұрынғы серіктесін - Стив Кроссеттиді - атап өтеді, ол мұндай істерді жеке қабылдап, соңында өзіне қол жұмсаған. "Қиянат" сериалында, Тим Бейлисс (Кайл Секор) және Мелдрик Льюис (Кларк Джонсон)пен бірге Мунк "The Waterfront" барының тең иесі, олар Балтимор полиция бөлімшесінің қарсысында орналасқан. Бұл "The Wire" сериалының 5-маусымында, 7-эпизодта, "Took" деп аталатын эпизодта айтылады. Мунк Каванагх барында барменмен сөйлесіп тұрғанда, журналист Август Хейнс (Кларк Джонсон) кіреді. Ол сөйлейтін кезде камера оның үстінен өтеді: "Родни, тұрақты клиенттен толық төлемді талап ете алмайсың. Бұл жараспайды. Мен бұрын бар басқарғанмын, мұндай нәрселерді қалай істеу керегін білемін, есіңде болсын?" 2000 жылдардың соңындағы ауыр экономикалық дағдарыс кезінде де Мунк Нью-Йоркте қайтадан бар сатып алуды қалайтынын айтады. SVU-да Мунк сержанттық емтиханды бардағы тікелей тілдесу нәтижесінде тапсырып, сол шенге көтеріледі. Мунк "Wonderland Story" эпизодында ресми түрде зейнеткерлікке шығады, ал отряд оған той береді. Крэген Мунктің прокуратура кеңсесінде арнайы тергеуші болады деп хабарлайды, ал Фин оған Балтимор мен Нью-Йоркте полиция қызметінде тасыған барлық төсбелгілері бар көлеңкелік қорапты сыйлайды. Эпизод аяқталғанда Мунк отряд бөлмесіндегі үстелінде отырып, жеке заттарын қорапқа салады. Ол "Gone for Goode" эпизодына, "Қиянат" сериалының премьералық көрсетіліміне қысқаша ойға шолады, онда ол суреттер жинағын қарап отырды. Телефон қоңырау шалады, ол "Қиянат, яғни SVU" деп жауап береді; содан кейін ол қоңырау шалушыны күтуге қойып, қорабымен кетеді. Мунк кейінірек Амароны түрмеден босату үшін SVU-ға оралады, соңғысы педофилді ұрып өлтіргеннен кейін. Мунк соңғы рет SVU-ға бірнеше әйел модельдерді зорлаған фотографты тергеуге көмектесу үшін оралады. Іс жабылғаннан кейін ол Бенсонның ұлы Ноаға қарауға кетеді. Кету алдында Мунк пен Бенсон өмірде SVU-да жұмыс істеуден гөрі маңызды көптеген нәрселер бар екенін айтады. Кейінірек бір эпизодта Фин Мунктің бесінші рет үйленгенін, оның жаңа әйелі раввин екенін және ол Балтиморға оралып, Waterfront иелігіне қайта келгенін айтады. "Tunnel Blind" эпизодында, шоудың 25-маусымының премьералық көрсетілімінде Мунктің қайтыс болғаны белгілі болады. Роллинстің және Доминик Карисидің ұлының тойын тойлағаннан кейін Фин, Кариси және Бенсон оның естелігіне көтеріледі.

Кеміген рөл

2007 жылғы жаңалықтарда Мунктің кейіпкері "[SVU] сюжеттерінен бірте-бірте жоғалып бара жатыр" делінген. Белзер "[Мен үшін бұл түсініксіз" деп, "біршама көңілі қалғанын" мойындады. Тоғызыншы маусымда Мунк эпизодтардың жартысынан астамда пайда болғаннан кейін, Белзер осы өзгеріске деген таңғалуын қайталады, бірақ оны жұмсартуға тырысты: "Егер мен тым көп шағымдансам, бұл сыйлық жылқының таңдайынан мидалын алу сияқты. Мен жылдар бойына бақытты болдым, өмір осы, мен аштықтан өлмеймін."

Жалғастығы

"Қиындық: Көшедегі өмір" және "Заң мен тәртіп: ЖЖБ" телесериалдары ресми түрде бір-бірімен байланысты болғанымен, Мунктің балалық шағы туралы әртүрлі нұсқаларды ұсынады және "ЖЖБ" Мунктің Балтимордағы қылмыскерлерді анықтау бөліміндегі қызметінен жиі еске алмайды. "Қиындық" сериалында Мункпен үнемі қарым-қатынаста болған төрт негізгі актер (Питер Герети, Калли Торн, Майкл Мишель, Андре Браугер) және екі эпизодтық актер (Клейтон ЛеБуф, Желжико Иванек) "ЖЖБ" сериалында Мункпен бірге түскен, бірақ басқа рөлдерде көрінеді. Андре Браугердің "ЖЖБ" сериалында Баярд Эллис адвокаты рөлінде алғашқы рет пайда болуында, Мунк оның кейіпкерін танығандай қарсы алып, екі шоудың байланысты екенін білдіреді. Браугер бұл кездесуді: "Бір шағылыс [танысу сезімі] болды" деп сипаттады. Екі шоудың тұрақты байланысын көрсететін үш нақты мысал бар, олардың барлығы Мунктің жеке өмірімен байланысты. Біріншісі – Мунктің Гвенмен ажырысуы, Гвен "Қиындық" және "ЖЖБ" сериалдарында пайда болған. "Қиындық: Фильм" Мунктің досы және бұрынғы бастығы – BPD лейтенанты Ал Гиарделлоға шабуыл жасалған кезде Балтимордағы қылмыскерлерді анықтау бөліміне уақытша көмектесу үшін оралуын көрсетеді, бұл оның қазір Манхэттеннің арнайы құрбандар бөлімінде қызмет ететінін көрсетеді. Екі шоу Мунктің зейнетке шығуына байланысты бірігеді, оның "ЖЖБ" кешінде "Қиындық" бөлімінің полиция детективы Мелдрик Льюис (Кларк Джонсон) және оның бірінші және төртінші бұрынғы әйелдері Гвен мен Билли Лу қатысады, олар екеуі де "Қиындық" сериалында таныстырылған.