Кіріспе
Эллендейл – АҚШ-тың Делавэр штатындағы Сассекс округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 487 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы санақпен салыстырғанда 27,8%-ға, ал 2000 жылдан бері 48,9%-ға өсті. Бұл қала Солсбери (Мэриленд) – Делавэр метрополиялық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Эллендейл "Делавэрдің курорттық жағалауларына апаратын қақпа" деп аталады, себебі ол АҚШ 113-ші тас жолында орналасқан, бұл курорттық аймақтың батыс шекарасы, ал Делавэр 16-шы бағыты – курорттық аймақтың солтүстік шекарасы. Аймақтың шығыс шекарасын Делавэр шығанағы мен Атлант мұхиты, ал оңтүстік шекарасын Мэриленд штатымен шекара құрайды.
Ерте тарих
Элендейл Чесапик шығанағы мен Делавэр шығанағының арасындағы орман және батпақ ретінде пайда болды. Батпақ Нантикок тайпасының аң ауру жері болған, бірақ олар Ленэп тайпасымен Элендейлдің солтүстік жағындағы Каштановый қырқасының жанындағы Battle Green шайқасында қуып шығарылды. Ленап жолы, басты саяхат жолы, Мэриленд штатының Покомок қаласынан Пенсильвания штатының Маркус Хук қаласына дейінгі үндістердің сауда жолы ретінде Элендейлден өтті. Еуропалықтар келгеннен кейін Элендейл аймағы тері саудагерлері мен аңшылардың иелігіне айналды. 18 ғасырдың басында егіншілік және орман шаруашылығы бұл аймақты бұрын жапқан батпақты ығыстырды. Кейін қала салынған жер 1740 жылы "Беннеттің қуанышы" деп тіркелді.
Қара лагерьдің көтерілісі
"Нантикок батпағы", сол кезде Эллендейл батпағы деп аталатын, бүлікшілер айыптаушылардан жасырынған жер ретінде сипатталған, 1759 жылғы кісі өлтіру ісі бойынша алынған (күмәнді?) куәліктерде көрсетілген. Басты себептердің бірі – юрисдикция мәселесі болды, себебі Мэриленд пен Делавэр штаттары шекара дауында болып, бұл аймаққа құқық таластырып жүрген. Эллендейл батпағы 1780 жылы Америка революциясы кезінде болған Қара лагерь көтерілісінде лоялистерге пана берді. Харольд Хэнкок өзінің "Сассекс округінің тарихы" еңбегінде осы көтерілісті былай сипаттаған: "1778 жылдың көктемінде британдықтар Филадельфиядан кетуімен Делавэр шығанағындағы жау кемелерінің саны азайды, сонымен қатар Сассекс округінің торилерінің әрекеттері де баяулады. Суссекс округінде тағы бір ғана көтеріліс болды – 1780 жылғы танымал Қара лагерь көтерілісі. Көтерілісшілердің көп бөлігі Седар-Крик және Слэутер-Нек-Хундредтен келген, ал олардың штаб-пәтері Джорджтауннан солтүстікке қарай шамамен 10 шақырым жердегі батпақта орналасқан. Олардың басшылары Бартоломей Бэннинум (Банум) және Уильям Даттон болды, олардың басқаруындағы "бірлестіктер" немесе әскери жасақтарға біріккен 400-ге жуық адам болды. Бір тергеуші осы көтерілістің себептерін былай баяндады: ‘Кейбір білімсіз адамдар барлық заңдарға қарсы болды, ал кейбіреулері «патша заңдарын» орнатуды қалады, тағы басқалары салық төлеуге қарсылық көрсетті. Бірақ көптері Чесапик шығанағының оңтүстігіндегі барлық адамдар қаруларын тастап, патша заңдарына бағынып бергенін және Сассекс округін де солай етуге мәжбүр ете алатынына сенеді.’ Көтерілісшілердің бір бөлігі Континенталдық армияға жіберілді, ал отыз жеті адам мемлекеттік Жоғарғы сотта мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды. Сегізін мойнынан асып өлтіруге бұйрық берілді, бірақ тек өлгеннен кейін ғана, олардың ішектерін алып, көздерінің алдында өртеп жіберу керек, содан кейін басын денесінен бөліп, денесін төрт бөлікке бөлу керек, ал осы бөліктер мемлекеттік биліктің қарамағында болуы тиіс. Ақырда, мемлекетке опасыздық жасағаны үшін қарастырылған бұл жаза орындалмады, ал 1780 жылдың 4 қарашасында Бас Ассамблея барлық қатысушыларды кешірді.’ 1790 жылға қарай Эллендейлдің қазіргі орналасқан жеріне жақын екі шағын ауыл болды. Олар Флитаун (немесе Федеральсбург) солтүстікке қарай және Нью-Маркет шығысқа қарай орналасқан, екеуі де кейіннен Эллендейлдің құрылуымен аянбалы қалаларға айналды.
Militia from Kent County dispersed the insurrectionists. Some were sent off to serve in the Continental Army, and thirty seven were indicted for treason in the State Supreme Court. Eight were ordered to be hanged ‘by the neck but not till you be dead, for then your bowels must be taken out and burnt before your face, then your head must be severed from your body, and your body divided into four Quarters, and these must be at the disposal of the Supreme Authority in the State. Fortunately this sentence which was customary for treason was not carried out, and all the participants were pardoned by the General Assembly on November 4, 1780." There were two small villages in the area of Ellendale's current location by 1790. They were Fleatown (or Federalsburg) to the north, and New Market to the east, both of which later became ghost towns with the establishment of Ellendale.
19 ғасыр
Федералды дәуірде Ескі мемлекеттік жол, жаңадан құрылған Джорджтаун қаласын штаттың астанасы Довермен байланыстыру мақсатында салынды. Құлдықтан азат етілгеннен кейін афроамерикалықтар осы аймақта еркін өмір сүре бастады, ал теміржолдар Америка Азамат соғысынан соң келді. Элендейл 19-шы ғасырдың басында негізделді және 1866-1867 жылдары жоспарланды. Элендейл алғаш рет қазіргі Олд Стейт Роуд және Мейн-стрит көшелерінің қиылысына жақын, Моррис Таверн қиылысы маңында, бірнеше отбасымен қоныстанды. Қаланың аты Уиг-республикалық Альфред Шорттың қызына, штат заң шығарушысы, қаланы жоспарлаған доктор Джон С. Претименнің әйеліне немесе теміржол зерттеу тобының бас инженері Томас Уильям Дейлдің қызына берілген деген әңгіме бар. Элендейлдің қазіргі орны 1866 жылы отбасылар шығысқа қарай көшіп, Джункшн және Брейквотер теміржол депосының маңына қоныстанғанда белгіленді. 1873 жылдың 16 шілдесінде Элендейл методистік епископ шіркеуі шіркеу, пасторлық үй және мектеп салу үшін жер сатып алды. Элендейлдің экономикасы RJ Clendaniel арақзауыты, Jester & Reed консервілеу компаниясы, кірпіш зауыты, бірнеше шаңқу және консервілеу компаниялары, себет фабрикасы, Phillip J Ritter Ketchup Company, Ellendale Excelsior Company және түйме фабрикасы қалада ашылғанда жылдам дамыды. 1905 жылы теміржол Пенсильвания теміржолына сатылды және сол жылы қала ресми түрде тіркелді. 1895 жылдың ақпан айында Делавэр заң шығарушы органы Queen Anne's Railroad компаниясына штат бойынша теміржол желілерін Льюеске дейін кеңейтуге рұқсат берді. Компанияның мақсаты Балтимор мен Делавэрдің жағажай курорттары арасында тікелей байланыс орнату еді. Бұл қосымша теміржол желісі Элендейлден өтіп, жолаушылар, жүк және пошта тасымалдау қызметтерін Мэриленд штатының Куинстаун қаласына дейін (Балтиморға кемемен) және шығысқа қарай Рехобот-Бичке (Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй қаласына кемемен) дейін ұсынды, ал алғашқы жолаушылар пойыздары 1897 жылы өтті. Қазіргі қала әкімдігі орналасқан жерде, қалаға құрылған Қызыл ерлердің жақсартылған орденінен бөлініп шыққан Қызыл ерлердің тәуелсіз ордені пайдаланған үлкен екінші қабаттағы бөлмесі бар пошта кеңсесі салынды.
ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін
1918 жылы Дупонт тас жолы (қазіргі Дупонт бульвары және АҚШ 113 тас жолы) аяқталды. Бұл қала үшін үлкен пайда болғанымен, ақырында темір жолдың және қала экономикасының құлдырауына алып келді, нәтижесінде қаладағы барлық зауыттар жабылды. 1920 жылдың мамыр айында қалада бірнеше өрт болғаннан кейін, қалалық кеңес Еллендейл және айналасындағы аймақтардың азаматтары мен бизнесін қорғау үшін өрт сөндіру қызметін құру үшін жиналды. Жаңа құрылған өрт сөндіру қызметі Пенсильвания штатының Маркус-Хук қаласындағы Вискоз-Силк компаниясынан 1400 долларға Ford Model T өрт сөндіру машинасы сатып алды. Одан кейін полиция бөлімі құрылды, 1921 жылдың маусымында Эллендейл қаласы алғашқы полиция қызметкері Уильям Беннетті жұмысқа алды. 1920 жылдары жаңа мектептер салынды. 1920 жылы Эллендейл 125 мектебі қаланың батыс жағындағы Мейн-стритте халықаралық стильде салынды, ал Эллендейл 195C түсті мектебі 1922 және 1925 жылдар аралығында Солтүстік Ескі штаттық жолда, Дупонт отбасы қаржылай көмек көрсеткеннен кейін салынды. 1920 жылдардың ортасына қарай табыс төмендеп, басқа бағыттарда бәсекелестік күшейгендіктен, Пенсильвания темір жолы темір жолдың үлкен бөлігін тастап кетуге шешім қабылдады. Дентон (Мэриленд) – Льюс (Lewes) бөлігін Мэриленд және Делавэр жағалау темір жолы сатып алды, бірақ көлік қозғалысының өсуімен және локомотивтердің маңыздылығының төмендеуімен, 1931 жылы бұл желіні де тастау жоспарланды. Делавэр штаты ақырында жүк тасымалын сақтап қалу үшін Эллендейлден Милтонға дейінгі желінің бөлігін сатып алды, бұл бөлік бір кезде 100 мильден (161 км) астам болған желінің соңғы жұмыс істейтін бөлігіне айналды. Эллендейлдің алпыстан астам тұрғыны Бірінші дүниежүзілік соғыста, Екінші дүниежүзілік соғыста, Корея соғысында және Вьетнам соғысында қызмет етті. 1927 жылы Линкольн және Эллендейл электр компаниясы құрылды, ол алғаш рет қала тұрғындарына электр қуатын жеткізді. Сондай-ақ 1927 жылы Эллендейл мемлекеттік орманы Мемлекеттік тас жол департаментімен құрылды. 1932 жылы ол Мемлекеттік орман шаруашылығы департаментіне берілген кезде, оның жалпы ауданы 500 мың акрды құрады, бүгін ол кеңейтіліп, Редден мемлекеттік орманымен біріктірілді. Эллендейлдегі Appenzeller учаскесі, шағын бөлік, Дупонт отбасының штатқа жасаған сыйы болды. 1930 жылы Эллендейл, Джорджтаун және Милтон арасындағы үлкен орман өрті болды, ол Бас Ассамблеяны өртке қарсы жүйе құруға арналған орманды қорғау заңдарын қабылдауға мәжбүр етті, соның ішінде Эллендейлдің сыртында 120 фут (37 м) биіктіктегі өрт мұнарасын салуды қамтыды. 1950 жылдары Кент және Сассекс округтеріндегі көптеген мектептер, соның ішінде Эллендейл, Браун мен Білім беру кеңесінің шешімінен кейін сегрегацияны жоюға қарсы күресті жалғастырды. Мильфорд мектеп округінде басталған наразылықтар ақырында Делавэр Жоғарғы Сотына дейін жеткен сотқа әкелді, ол сегрегация конституцияға қайшы екенін, бірақ оны дереу жоюды талап етпейтінін шешті. Бұл Гриффинге қарсы Принс-Эдвард округінің Округтік мектептер кеңесінің шешімдерімен нығайтылды. Брайант Боулз, Ақ нәсілділерді ілгерілету қауымдастығының президенті, аймақтағы бірнеше сегрегацияға қарсы митингілер мен бойкоттарды ұйымдастырды, соның ішінде Эллендейлде, бұл мектептерге қатысудың төмендеуіне әкелді. Эллендейл 125 мектебі мен Эллендейл 195C түсті мектебі бірігу туралы келісімге келді, бірақ адвокат Луис Л. Реддинг Қоғамдық білім беру департаментіне қара мұғалімдер ақ әріптестеріне қарағанда тексеріске ұшырап жатқанын шағымдады. Сегрегациядан кейін барлық оқушылар 125-ші Эллендейл мектебінде білім алды. Эллендейл қалалық кеңесі 1970 жылдары полиция бөлімін қайта ұйымдастырды. Қаржылық қиындықтарға байланысты бөлім 1980 жылдары қайтадан жабылды. 1990 жылдары қайта іске қосылғаннан кейін, тұрғын үй дағдарысынан басталған экономикалық құлдырау Конгрессті қоғамдық полиция гранттарына қаржы бөлуді қысқартуға мәжбүр етті және қала өз бөлімін бір жартылай штатты қызметкерге дейін қысқартуға мәжбүр болды. 2008 жылдың 27 қыркүйегінде Эллендейл қаласы 1905 жылы қала болып құрылғаннан бері 69 дауысқа 37 қарсы дауыспен алғашқы қосылу туралы шешім қабылдады. Мейн-стрит пен Саут-Олд-Стейт-роуд бұрышындағы учаске коммерциялық мақсаттар үшін пайдаланылады. Эллендейл мемлекеттік орман пикник алаңы және Теддидің тавернасы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген.
География
Еллендейл орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 0,2 шаршы миль (0,6 км²) және толығымен құрлықтан тұрады.
According to the United States Census Bureau, the town has a total area of 0.2 square mile (0.6 km2), all land.
Қалалық үкімет
Еллендейл қаласының басқару жүйесі бес адамнан тұратын қалалық кеңес болып табылады, мұнда әрбір мүше екі жылдық мерзімге сайланады және мерзімі шектеусіз. Қалалық кеңес әр айдың бірінші сейсенбісінде отырыс өткізеді. 2022 жылы Эллендейл қалалық кеңесіне президент Аарон Мур, вице-президент Тамара М. Скис, қазынашы Лиза Уоркман, хатшы Ким Кукарас және салық жинаушы Кимберли Хьюз жетекшілік етеді. Қала жоспарлау және жер участақтарын бөлумен бес адамнан тұратын жоспарлау комиссиясы айналысады, ал комиссияның шешімдеріне шағымдар мен ерекше жағдайлар бойынша өтініштер үш адамнан тұратын Түзету кеңесінің қарауына жіберіледі. Қаланың тәртіп сақтау жөніндегі инспекторы да бар.
Қоғамдық қауіпсіздік
Элендейл полиция бөлімі – полиция бастығы Брюс фон Геррес басқаратын, қала шегінде құқық тәртібін сақтауға жауапты шағын полиция күші. Ellendale Fire Co. – өрт сөндіруші Энди Гамильтон басқаратын, 40-тан астам мүшеден тұратын ерікті өрт сөндіру, құтқару және жедел жәрдем агенттігі. Өрт сөндіру компаниясы Элендейл қаласы мен оның төңірегіндегі аудандарға осы қызметтердің негізгі провайдері болып табылады, қызмет көрсету ауданы шамамен 60 шаршы мильді (155 км²) құрайды.
Қылмыс
Еллендейл – Федералдық тергеу бюросының 2014 жылғы Бірыңғай қылмыс есептеріне сәйкес, Делавэр штатындағы ең қауіпсіз муниципалитеттердің бірі. Қала аумағында барлығы төрт қылмыс тіркелді, ФБР-ге есеп берген 35 Делавэр муниципалитеті арасында бұл көрсеткіш ең төмен.
Экономика
Эллендейл, 19 ғасырдың ортасында құрылған көптеген қалалар сияқты, теміржол экономикасына негізделген болатын. Эллендейл екі теміржол желісінің тоғысқан жерінде орналасқан. Солтүстік-оңтүстік теміржол желісі бүгінде жүк тасымалы үшін пайдаланыла береді, оны Delmarva Central Railroad басқарады және Indian River Subdivision деп аталады, алайда жолаушылар тасымалы тоқтатылған. Бұл желі Делавэр штатының Харрингтон қаласынан NRG Energy электр стансасына дейінгі аймақ ретінде белгіленген. Бұл жолмен тасымалданатын негізгі жүк – Миллсборо қаласының жанында орналасқан NRG электр стансасына арналған көмір. Басқа жүктердің ішінде тыңайтқыштар, астық, қағаз, азық-түлік өнімдері, химиялық заттар және тас бар. Delmarva Central Railroad Эллендейлде тағы бір теміржол желісін де басқарады – бұрынғы Queen Anne's Railroad теміржолының Милтон тармағы, ол Willow Street көшесінде Indian River Subdivision желісінен бөлініп, Милтон қаласына (Делавэр штаты) қарай бағыт алады. Бұл желі Милтон индустриалдық тарам жолы деп аталады, тораптан соңғы нүктеге дейінгі қашықтығы 11 шақырымды (6.8 миль) құрайды және қазіргі уақытта Perdue және басқа теміржол компанияларына тиесілі жабық вагон-хопперлерді сақтау үшін пайдаланылады. Аталған желіні қайта ашу және Милтон қаласында салынып жатқан пропан газ резервуарларына жүк тасымалын ұйымдастыру жоспарлануда. Эллендейлдегі ең ірі жұмыс беруші – психикалық денсаулық немесе есірткіге тәуелділік мәселелерімен күресіп жатқан ересектерге арналған Ellendale Recovery Response Center денсаулық сақтау орталығы. Бұл орталық бұрынғы Эллендейл мемлекеттік мектебінің ғимаратында орналасқан және бұрын Delaware Health and Social Services департаменті басқарған Kent/Sussex детоксикация орталығының орнын басты. Басқа да кәсіпорындарға машина жасау шеберханасы, коммерциялық емес психикалық денсаулық медициналық орталығы, Филадельфия Библия колледжі және Perdue Farms зерттеу зертханасы кіреді.
Көлік
Делавэрдің 16-шы бағдарламалық жолы – Еллендейл қаласына тікелей қызмет көрсететін жалғыз магистраль, ол қаланың Майн-стрит көшесімен шығыстан батысқа қарай өтеді. «Жағажай шоссесі» деп те аталатын DE 16 – Делавэрдің курорттық жағалауларына барудың маңызды артериясы, ол Эллендейлді шығыста Милтонмен, ал батыста Гринвудпен байланыстырады. АҚШ-тың 113-ші бағдарламалық жолы Эллендейлді батыстан айналып өтеді, қаланы DE 16 арқылы солтүстікте Милфордпен және оңтүстікте Джорджтаунмен байланыстырады. «Дюпон бульвары» деп белгілі US 113 ашылуы қалаға қол жеткізуді жеңілдетті. Көне «Санди Стар» газетінің анонимді авторы Эллендейл аймағы туралы былай деп жазды: «Бұл аймақ бұрын штаттың ең қиын жерлерінің бірі болған, қыс айларында жылқылар, адамдар мен автомобильдер лайға батып, оларды үнемі құтқару қажет болатын». Автор аймақтың АҚШ-тың Шығыс жағалауындағы ең әдемі орындардың біріне айналғанын, туристердің оны Йеллоустоун Ұлттық паркінің бір бөлігімен салыстырғанын айтты. DART First State Эллендейлге 303-ші облысаралық маршруты арқылы қызмет көрсетеді, ол оны Довер және Джорджтаунмен байланыстырады. 303-ші маршрут DART-тың Кент округі автобус маршруттарымен және Уилмингтонға 301-ші маршрутпен, ал Дуверде Ньюаркқа 302-ші маршрутпен, сондай-ақ Джорджтаундағы DART-тың Суссекс округі автобус маршруттарымен, олар Лорэл, Миллсборо және Рехобот Бич қалаларына қосылады.
Коммуналдық қызметтер
Delmarva Power компаниясы, Exelon компаниясының еншілес кәсіпорны, Ellendale қаласына электр энергиясын жеткізеді. Chesapeake Utilities компаниясы қалаға табиғи газбен қамтамасыз етеді. Ellendale қаласындағы су көзі жеке құдықтар, бірақ Ingram Village тұрғын үй кешені Артезиан Ресурстарының еншілес компаниясы – Артезиан Су Компаниясынан су алады. Ellendale қаласындағы қоқыс пен қайта өңдеу материалдарын жинауды жеке тасымалдаушылар жүзеге асырады.
Білім
Элендейл Милфорд мектеп округінің құрамында.
Қызықты орындар
Элендейл қаласында келушілерді қызықтыратын бірнеше орын бар. Cedar Bugs Pub, бұрынғы Teddy's Tavern, Элендейлдегі Мейн-стриттен солтүстікке қарай 0,6 миль (1 км) жерде орналасқан және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген. Элендейлдегі Мейн-стриттен оңтүстікке қарай 0,5 миль (1 км) жерде орналасқан Элендейл мемлекеттік орман пикник аймағы да Ұлттық тарихи орындар тізімінде және осы түрінің соңғы қалдығы болып табылады. 1936 жылы Азаматтық консервациялық корпус құрған, ол 1933 жылғы наурыз айында президент Франклин Д. Рузвельттің билікке келген алғашқы жүз күнінде жас ерлерге жұмыспен қамтамасыз ету бағдарламасы ретінде құрылған және «Жаңа келісімнің» бір бөлігі болған. Элендейл мемлекеттік орманы жақында Редден мемлекеттік орманымен біріктіріліп, Делавэр штатындағы ең ірі мемлекеттік орманды құрады. Бұл мемлекеттік орманға 44 миль (71 км) ұзындықтағы жолдар кіреді, олар жиі жаяу серуендеуге, атпен жүруге, велосипед тебуге және құстарды бақылауға пайдаланылады. Үлкен орманды жыл сайын елікке және ұсақ аңдарға аң аулау үшін де қолданады. Шығыс Редден жолындағы бас кеңсе аумағында шектеулі сандағы қарапайым кемпингтер, балық аулау және қайта жіберу тоғаны, сондай-ақ табиғи ресурстарды оқыту орталығы бар, бұл бұрын 2000 жылы ашылған тарихи кареттер үйі, және 1996 жылы қайта жаңартылған Redden Lodge тарихи үйі, ол кемпінг үшін шағын төлеммен ашық. Редден/Элендейл ормандық мұра аймағы – Делавэр штатындағы төрт мұра аймағының бірі. 1998 жылы бекітілген, ол штаттағы орманның ең көп шоғырланған аймақтарының бірі болып табылады. Элендейл қаласының қарулы күштерінде қызмет етіп қаза болған әскерлеріне арналған соғыс ескерткіші Маккоули даңғылында, Short's Alley мен Willow Street арасында, қалалық әкімшілік/полиция бөлімі мен қалалық саябақтың жанында және Мейн-стрит пен Маккоули даңғылында орналасқан Элендейл қалалық алаңнан бір блок қашықтықта орналасқан. Элендейлде бірнеше тарихи белгілер бар. Cedar Creek жүздігінің тарихи белгісі және Джорджтаун жүздігінің тарихи белгілері Элендейл мемлекеттік орманының қарсы жағындағы ДуПонт бульварында орналасқан. Ellendale Railroad Square тарихи белгісі Мейн-стрит және Ист Рейлроуд авенюсінің қиылысында орналасқан. Элендейл қаласының 100 жылдығына арналған мерекелік шараларда ашылған қалалық тарихи белгісі Мейн-стрит пен Маккоули даңғылындағы қалалық алаңда орналасқан.