Кіріспе

Көп транзисторлы электроника конфигурациясы

Электроникада, Дарлингтон конфигурациясы деп аталатын көп транзисторлы конфигурация (көбінесе Дарлингтон жұбы деп аталады) – екі биполярлық транзистордан тұратын тізбек, бірінші транзистордың эмиттері екінші транзистордың базасына қосылған, нәтижесінде бірінші транзистор күшейткен ток екінші транзистормен одан әрі күшейтіледі. Екі транзистордың коллекторлары біріктірілген. Бұл конфигурация жеке алынған әр транзисторға қарағанда әлдеқайда жоғары ток күшейтуге ие. Ол бір транзистор сияқты жұмыс істейді және көбінесе бір транзистор ретінде жинақталады. Оны 1953 жылы Сидни Дарлингтон ойлап тапқан.

Артықшылықтар

Типтік Дарлингтон транзисторының ток күшейту коэффициенті 1000 немесе одан да көп болады, сондықтан жұпты әлдеқайда үлкен токтарды қосу үшін кішкентай базалық ток жеткілікті. Тағы бір артықшылығы – схемаға өте жоғары кіріс кедергісін қамтамасыз ету, бұл шығыс кедергісінің де солғұрлым төмендеуіне әкеледі. Осы схеманы құрудың қарапайымдығы да бір артықшылық. Оны екі жеке NPN (немесе PNP) транзисторынан оңай жасауға болады, сонымен қатар ол әртүрлі біріктірілген корпустарда да қолжетімді.

Кемшіліктер

Бір кемшілігі – негіз-эмиттер кернеуінің шамамен екі есеге артуы. Дарлингтон транзисторының негізі мен эмиттері арасында екі қосылыс болғандықтан, эквивалентті негіз-эмиттер кернеуі екі негіз-эмиттер кернеуінің қосындысына тең:

Кремний негізді технология үшін, әрбір VBEi құрылмы белсенді немесе қаныққан режимде жұмыс істегенде шамамен 0,65 В болса, жұптың қажетті негіз-эмиттер кернеуі 1,3 В құрайды.

Дарлингтон жұбының тағы бір кемшілігі – оның жоғарылаған «қанығу» кернеуі. Шығыс транзисторының қанығуына рұқсат етілмейді (яғни, оның негіз-коллектор қосылысы кері бұрылыста қалған тиіс), себебі бірінші транзистор қаныққанда коллектор мен екінші транзистордың негізі арасында толық (100%) параллель теріс кері байланыс орнатады. Коллектор-эмиттер кернеуі өзінің негіз-эмиттер кернеуінің және бірінші транзистордың коллектор-эмиттер кернеуінің қосындысына тең болғандықтан, ол қалыпты жұмыс жағдайында әрқашан негіз-эмиттер кернеуінен жоғары болады. (Символдармен белгіленгенде, әрқашан.) Осылайша, Дарлингтон транзисторының «қанығу» кернеуі бір VBE (кремнийде шамамен 0,65 В) бір транзистордың қанығу кернеуінен жоғары, ол кремнийде әдетте 0,1–0,2 В құрайды. Тең коллектор тогы үшін бұл кемшілік Дарлингтон транзисторы үшін бір транзисторға қарағанда жоғарырақ қуатты ысырап етуге әкеледі. ТТЛ логикалық тізбектерін қосу кезінде төменгі деңгейдің жоғарылауы қиындықтар тудыруы мүмкін. Тағы бір мәселе – коммутация жылдамдығының немесе жауап беру жылдамдығының төмендеуі, себебі бірінші транзистор екіншісінің негізгі тогын белсенді түрде шектеуге қабілетсіз, бұл құрылғының өшірілуін баяулатады. Бұл мәселені азайту үшін екінші транзистордың негізі мен эмиттері арасына бірнеше жүз Омдық кедергі қосылады. Басқа жоғары ток қолданыстарына моторларды немесе релелерді компьютерлік басқару кіретін жағдайлар жатады, онда ток компьютерлік шығыс желісінің қауіпсіз төмен деңгейінен қосылған құрылғыға қажетті деңгейге дейін күшейтіледі.