Кіріспе

Газдардан қоспаларды алу үшін әртүрлі алкиламиндердің сулы ерітінділерінде тазарту. Аминді газды өңдеу, сондай-ақ аминмен тазалау, газды тәттілендіру және қышқыл газдарды жою – газдардан сулы алкиламиндер ерітінділерін (көбінесе жай ғана аминдер деп аталады) қолданып, күкірттегі (H2S) және көмірқышқыл газын (CO2) шығару процестерінің жиынтығы. Бұл мұнай өңдеу зауыттарында кеңінен қолданылатын стандартты процесс, сонымен қатар мұнай-химия, табиғи газ өңдеу және басқа да салаларда қолданылады. Мұнай өңдеу немесе химиялық өңдеу зауыттарындағы күкірттегіні шығару процестері "тәттілендіру" процестері деп аталады, себебі өңделген өнімдердің иісі "қышқыл" күкірттегінің болмауымен жақсарады. Аминдерге балама ретінде мембраналық технология қолданылады. Дегенмен, мембраналық бөлініс салыстырмалы түрде жоғары капиталдық және пайдалану шығындарымен, сондай-ақ басқа техникалық факторларға байланысты аз тартымды. Газды өңдеуде көптеген әртүрлі аминдер қолданылады:
Диэтаноламин (DEA)
Моноэтаноламин (MEA)
Метилдиэтаноламин (MDEA)
Диизопропаноламин (DIPA)
Аминоэтоксиэтанол (дигликоламин) (DGA)

Өнеркәсіптік қондырғыларда ең көп қолданылатын аминдер – алканоламиндер DEA, MEA және MDEA. Бұл аминдер көптеген мұнай өңдеу зауыттарында сұйық көмірсутектерден, мысалы, сұйытылған мұнай газынан (СЖГ) қышқыл газдарды алу үшін де қолданылады.

Баламалы процестер

Альтернативті stripper конфигурациялары: матрицалық, ішкі алмасу, жылдам қоректендіру және бөлінген қоректендірумен көп қысымды. Бұл конфигурациялардың көпшілігі белгілі бір еріткіштерге немесе жұмыс жағдайларына байланысты энергия тиімділігін арттырады. Вакуумдық жұмыс сіңірудің төмен жылуы бар еріткіштерді пайдалануға қолайлы, ал қалыпты қысыммен жұмыс сіңірудің жоғары жылуы бар еріткіштерді пайдалануға қолайлы. Сіңірудің жоғары жылуы бар еріткіштерді тұрақты сыйымдылықта температуралық ауытқудан ажырату үшін аз энергия қажет. Матрицалық stripper жоғары қысымда 40% қалпына келтіреді және көп қысымды stripper-мен байланысты тиімсіздіктерге ие болмайды. Энергия және шығындар азаяды, өйткені қайнау қазандығының жұмыс циклі қалыпты қысымды stripper-ден сәл аз. Ішкі алмасу stripper-дің жоғарғы ағынындағы су буының қатынасы кішірек болғандықтан, аз бу қажет. Бөлінген қоректендірумен көп қысымды конфигурация төменгі бөлімге ағысты азайтады, бұл да эквивалентті жұмысты азайтады. Жылдам қоректендіруге аз жылу қажет, өйткені ол су буының жасырын жылуын пайдаланып, бағананың төменгі жағындағы stripper-ге кіретін бай ағынның бір бөлігін ажыратуға көмектеседі. Көп қысымды конфигурация сіңірудің жоғары жылуы бар еріткіштер үшін тартымдырақ.

Аминдер

Сулы ерітіндідегі амин концентрациясы аминмен газды өңдеу процесін жобалау және пайдалануда маңызды параметр болып табылады. Қай аминнің төрт түрі қолданылатынына және қандай газдарды жоюға арналғанына байланысты, сулы ерітіндідегі таза аминнің салмақтық пайызы ретінде берілген әдеттегі амин концентрациялары: МЭА және ДЭА регенерация кезінде СО2-ні бөліп алуға көп энергия қажет етеді, бұл жалпы операциялық шығындардың 70%-ына дейін жетеді. Олар басқа аминдерге қарағанда көбірек коррозияға ұшырайды және химиялық тұрақсыз болады. Күкіртті жоюдың тағы бір процесі – WSA процесі, ол күкіртті кез келген түрінде концентрленген күкірт қышқылы ретінде қалпына келтіреді. Кейбір зауыттарда бірнеше амин сіңіру блогы бір регенератор блогымен ортақ болуы мүмкін. Қазіргі уақытта жанар май оттық электр станцияларынан шығарылатын түтін газдарынан СО2-ні жоюға басымдық берілуде, бұл аминдерді СО2-ні жою үшін пайдалануға қызығушылықты арттырды (қараңыз: көміртегіді ұстау және сақтау, сондай-ақ дәстүрлі көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы). Аммиакты өнеркәсіптік синтездеуде, көмірсутектерді бумен реформалау арқылы газ тәрізді сутекті өндіру процесінде, аминмен өңдеу газ тәрізді сутекті соңғы тазарту кезінде артық көмірқышқыл газын жою үшін қолданылатын әдеттегі процестердің бірі болып табылады. Биогаз өндірісінде, кейде оны табиғи газбен салыстыру үшін биогаздан көмірқышқыл газын жою қажет. Биогазды жаққаннан кейін металл бөлшектерінің коррозиясын болдырмау үшін, кейде сутек сульфидінің жоғары мөлшерін жою қажет.