Тарихтан бір күн: Оқиғалар мен деректер шолуы

1600 жылға дейінгі

1096 жылы Папа Урбан II Арбриссельдік Роберт басшылығымен Ла Роэ аббаттығының тұрақты канондық қауым ретінде құрылуын бекітті. 1404 жылы итальян профессоры Галеаццо ди Санта-Софи Венадағы Heiligen-Geist ауруханасында оқыту және көрсету мақсатында алғашқы мәйіттегі автопсияны жасады. 1429 жылы Сэр Джон Фастолф басқаратын ағылшын әскерлері Орлеанды қоршаған армияға азық-түлік жеткізген керуенді қорғады – бұл шайқас «Шадыр балықтарының шайқасы» деп аталды. 1502 жылы Изабелла I Кастилия тажында Ислам дінін тыйымдап, барлық мұсылман халқын христиан дініне өтуге мәжбүрледі. 1502 жылы Васко да Гама 15 кемемен және 800 адаммен Португалияның Лиссабон қаласынан Үндістанға екінші сапарына аттанды. 1541 жылы Педро де Вальдивия Чилиде Сантьяго қаласын құрды. 1593 жылы Жапон Кореяға шабуыл жасады: Генерал Квон Юл басқаратын 3000-ға жуық Жосон қорғаушылары Хаэнджу қамалында 30 000-нан астам жапон әскерін сәтті кері қайтарды.

1901 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1909 жылы Түсті адамдардың дамуы үшін ұлттық қауымдастық (NAACP) құрылды. 1909 жылы Жаңа Зеландияда ХХ ғасырдағы ең ірі теңіз апаты орын алды, аралдар арасындағы паром Wellington Harbour кіреберісінде батып, жарылысқа ұшырады. 1912 жылы Қытайдың соңғы императоры Сюаньтун тақтан бас тарды. 1919 жылы Махновщина Хуляйполеде шаруалар, жұмысшылар және көтерілісшілердің екінші аймақтық съезін өткізді. 1921 жылы большевиктер Грузияда Қызыл Армияның Грузияға басып кіруіне дейін көтеріліс ұйымдастырды. 1935 жылы ең үлкен екі гелиймен толтырылған дирижабльдің бірі – "Мэкон" Калифорния жағалауындағы Тынық мұхитына құлап, суға батып кетті. 1945 жылы Миссисипи және Алабама штаттарындағы апатты торнадо 45 адамды өлтіріп, 427 адамды жарақаттады. 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс: "Deadlight" операциясы 154 тұтқынға алынған U- қайығының 121-ін батырып жібергеннен кейін аяқталды. 1946 жылы афроамерикалық АҚШ армиясының ардагері Айзек Вудардты Оңтүстік Каролина полициясы қатты ұрып-соқты, оның нәтижесінде ол екі көзінің көру қабілетін жоғалтты. Бұл оқиға азаматтық құқық қозғалысын күшейте түсті және Орсон Уэллстің "Зұлымдықтың тигізуі" фильміне шабыттандырды. 1947 жылы сол кезге дейін байқалған ең үлкен темір метеориті Кеңес Одағындағы Сихоте-Алинде кратер жасады. 1947 жылы Кристиан Диор "Жаңа стильді" таныстырып, Париже сән әлемінің астанасы ретіндегі беделін қайтаруға көмектесті. 1961 жылы КСРО Венера-1 ғарыш кемесін Венераға жолдады. 1963 жылы Миссури штатының Сент-Луис қаласында Gateway Arch құрылысы басталды. 1963 жылы Northwest Orient Airlines 705 рейсі Майами халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін Эверглейдсқа құлап, борттағы 45 адамның барлығы қаза тапты. 1966 жылы Мичиган штатының Саутфилд қаласында Шаареи Зедек қауымының наразы мүшесі рабби Морис Адлерді өлтірді. 1965 жылы Малкольм Х 1964 жылғы Ұлыбританиядағы сайлаудан кейін нәсілдік шиеленіс болған Сметвикке сапар жасады. 1968 жылы Пхонг Нхи және Пхонг Нхет қырғыны болды. 1974 жылы 1970 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегері Александр Солженицын Кеңес Одағынан қуылды. 1983 жылы Лахорда жүздей әйел Зия әл-Хақ диктаторының ұсынған Дәлелдеу заңына қарсы наразылық білдірді. Әйелдерге көзден жас шығаратын газ таратты, соққыға жықты және қамауға алды. Әйелдер заңды күштен шығаруға қол жеткізді. 1988 жылы: "Қыш соғысы": 1988 жылғы Қара теңіздегі соқтығысу оқиғасы: АҚШ зымырандық крейсері "Йорктаунды" кеңес фрегаты "Беццаветный" совет аумақтық суларында қасақана соқтығысты, ал "Йорктаун" бейкүнә өтуді мәлімдеді. 1990 жылы Кармен Лоуренс Батыс Австралияның премьер-министрі болып, Австралия тарихындағы бірінші әйел премьер-министр атанды. 1992 жылы Монғолияның қазіргі Конституциясы күшіне енді. 1993 жылы екі жасар Джеймс Булгерді Нью-Странд сауда орталығынан екі он жасар бала ұрлап, кейіннен азаптап өлтірді. 1994 жылы төрт ұры Норвегияның Ұлттық галереясына кіріп, Эдвард Мунктің "Шығуы" атты суретін ұрлады. 1999 жылы АҚШ президенті Билл Клинтонды импичмент бойынша сотта АҚШ Сенаты ақтады. 2001 жылы NEAR Shoemaker ғарыш кемесі 433 Эрос астероидінің "садалы" бөлігіне қонды, астероидке қонған алғашқы ғарыш кемесі болды. 2002 жылы Югославия Федеративтік Республикасының бұрынғы президенті Слободан Милошевичтің соты Гаагадағы (Нидерланды) БҰҰ-ның бұрынғы Югославияға арналған халықаралық қылмыстық трибуналында басталды. Ол төрт жылдан кейін, сот аяқталғанға дейін қайтыс болды. 2002 жылы Иранның Хоррамабад қаласына ұшатын Туполев Ту 154 ұшағы Хоррамабад әуежайына қонуға түсетін кезінде тауларда апатқа ұшырап, 119 адам қаза тапты. 2004 жылы Сан-Франциско қаласы мэрі Гэвин Ньюсомның тапсырмасымен бір жынысты жұптарға некеге тұруға лицензия беруді бастады. 2009 жылы Colgan Air 3407 рейсі Буффало Ниагара халықаралық әуежайына жақындағанда Нью-Йорктің Кларенс-центріндегі үйге құлап, борттағы барлық адам мен жердегі біреу қаза тапты. 2016 жылы Папа Франциск пен Патриарх Кирилл 1054 жылы бөлініп кеткеннен бері католик және орыс православие шіркеулерінің басшыларының алғашқы кездесуінде Экуменикалық декларацияға қол қойды. 2019 жылы Македония Республикасы деп аталған ел Преспа келісіміне сәйкес өзін Солтүстік Македония Республикасы деп атады, бұл Грекиямен ұзақ жылдар бойы дауласқан атау мәселесін шешті.

1909 – The National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) is founded. 1909 – New Zealand's worst maritime disaster of the 20th century happens when the , an inter island ferry, sinks and explodes at the entrance to Wellington Harbour. 1912 – The Xuantong Emperor, the last Emperor of China, abdicates. 1919 – The Second Regional Congress of Peasants, Workers and Insurgents is held by the Makhnovshchina at Huliaipole. 1921 – Bolsheviks launch a revolt in Georgia as a preliminary to the Red Army invasion of Georgia. 1935 – Macon, one of the two largest helium filled airships ever created, crashes into the Pacific Ocean off the coast of California and sinks. 1945 – A devastating tornado outbreak in Mississippi and Alabama kills 45 people and injures 427 others. 1946 – World War II: Operation Deadlight ends after scuttling 121 of 154 captured U boats. 1946 – African American United States Army veteran Isaac Woodard is severely beaten by a South Carolina police officer to the point where he loses his vision in both eyes. The incident later galvanizes the civil rights movement and partially inspires Orson Welles' film Touch of Evil. 1947 – The largest observed iron meteorite until that time creates an impact crater in Sikhote Alin, in the Soviet Union. 1947 – Christian Dior unveils a "New Look", helping Paris regain its position as the capital of the fashion world. 1961 – The Soviet Union launches Venera 1 towards Venus. 1963 – Construction begins on the Gateway Arch in St. Louis, Missouri. 1963 – Northwest Orient Airlines Flight 705 crashes into the Everglades shortly after takeoff from Miami International Airport, killing all 45 people on board. 1966 – Rabbi Morris Adler is fatally shot by a disgruntled congregant at Congregation Shaarey Zedek in Southfield, Michigan. 1965 – Malcolm X visits Smethwick near Birmingham following the racially charged 1964 United Kingdom general election. 1968 – Phong Nhị and Phong Nhất massacre. 1974 – Aleksandr Solzhenitsyn, winner of the Nobel Prize in Literature in 1970, is exiled from the Soviet Union. 1983 – One hundred women protest in Lahore, Pakistan against military dictator Zia ul Haq's proposed Law of Evidence. The women were tear gassed, baton charged and thrown into lock up. The women were successful in repealing the law. 1988 – Cold War: The 1988 Black Sea bumping incident: The U. S. missile cruiser Yorktown is intentionally rammed by the Soviet frigate Bezzavetnyy in the Soviet territorial waters, while Yorktown claims innocent passage. 1990 – Carmen Lawrence becomes the first female Premier in Australian history when she becomes Premier of Western Australia. 1992 – The current Constitution of Mongolia comes into effect. 1993 – Two year old James Bulger is abducted from New Strand Shopping Centre by two ten year old boys, who later torture and murder him. 1994 – Four thieves break into the National Gallery of Norway and steal Edvard Munch's iconic painting The Scream. 1999 – United States President Bill Clinton is acquitted by the United States Senate in his impeachment trial. 2001 – NEAR Shoemaker spacecraft touches down in the "saddle" region of 433 Eros, becoming the first spacecraft to land on an asteroid. 2002 – The trial of Slobodan Milošević, the former President of the Federal Republic of Yugoslavia, begins at the United Nations International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia in The Hague, Netherlands. He dies four years later before its conclusion. 2002 – An Iran Airtour Tupolev Tu 154 crashes in the mountains outside Khorramabad, Iran while descending for a landing at Khorramabad Airport, killing 119. 2004 – The city of San Francisco begins issuing marriage licenses to same sex couples in response to a directive from Mayor Gavin Newsom. 2009 – Colgan Air Flight 3407 crashes into a house in Clarence Center, New York while on approach to Buffalo Niagara International Airport, killing all on board and one on the ground. 2016 – Pope Francis and Patriarch Kirill sign an Ecumenical Declaration in the first such meeting between leaders of the Catholic and Russian Orthodox Churches since their split in 1054. 2019 – The country known as the Republic of Macedonia renames itself the Republic of North Macedonia in accordance with the Prespa agreement, settling a long standing naming dispute with Greece.

1601 1900

1606 – Джон Уинтроп Младший, английский американский юрист и политик, губернатор Коннектикута (ум. 1676)
1608 – Даниэлло Бартоли, итальянский иезуитский священник (ум. 1685)
1637 – Ян Сваммердам, голландский биолог и зоолог (ум. 1680)
1663 – Коттон Мэтер, английский американский священник и писатель (ум. 1728)
1665 – Рудольф Якоб Камерариус, немецкий ботаник и врач (ум. 1721)
1704 – Шарль Пино Дюкло, французский писатель (ум. 1772)
1706 – Иоганн Иосиф Кристиан, немецкий скульптор и резчик по дереву в стиле барокко (ум. 1777)
1728 – Этьен Луи Булле, французский архитектор (ум. 1799)
1753 – Франсуа Поль Брюэ д’Эгалье, французский адмирал (ум. 1798)
1761 – Ян Ладислав Дусек, чешский пианист и композитор (ум. 1812)
1768 – Франц II, император Священной Римской империи (ум. 1835)
1775 – Луиза Адамс, 6-я первая леди США (ум. 1852)
1777 – Бернар Куртуа, французский химик и ученый (ум. 1838)
1777 – Фридрих де ла Мотт Фуке, немецкий писатель и поэт (ум. 1843)
1785 – Пьер Луи Дюлон, французский физик и химик (ум. 1838)
1787 – Норбер Прованшер, канадский епископ и миссионер (ум. 1853)
1788 – Карл Рейхенбах, немецкий химик и философ (ум. 1869)
1791 – Питер Купер, американский бизнесмен и филантроп, основатель Купер Юнион (ум. 1883)
1794 – Александр Петров, русский шахматист и композитор (ум. 1867)
1794 – Валентин Каналехо, мексиканский генерал и политик (ум. 1850)
1804 – Генрих Ленц, немецко-итальянский физик и ученый (ум. 1865)
1809 – Чарльз Дарвин, английский геолог и теоретик (ум. 1882)
1809 – Авраам Линкольн, американский юрист и государственный деятель, 16-й президент США (ум. 1865)
1819 – Уильям Уэтмор Стори, американский скульптор, архитектор, поэт и редактор (ум. 1895)
1824 – Даянанда Сарасвати, индийский монах и философ, основатель Арья Самадж (ум. 1883)
1828 – Джордж Мередит, английский романист и поэт (ум. 1909)
1837 – Томас Моран, британско-американский художник и гравер школы реки Гудзон (ум. 1926)
1857 – Эжен Атже, французский фотограф (ум. 1927)
1857 – Бобби Пил, английский крикетист и тренер (ум. 1943)
1861 – Лу Андреас Саломе, русско-немецкий психоаналитик и писатель (ум. 1937)
1866 – Лев Шестов, русский философ (ум. 1938)
1869 – Киен Фук, вьетнамский император (ум. 1884)
1870 – Мари Ллойд, английская актриса и певица (ум. 1922)
1876 – 13-й Далай-лама (ум. 1933)
1877 – Луи Рено, французский инженер и бизнесмен, сооснователь Renault (ум. 1944)
1880 – Джордж Прека, мальтийский священник и святой (ум. 1962)
1880 – Джон Л. Льюис, американский шахтер и лидер профсоюза (ум. 1969)
1881 – Анна Павлова, русская английская балерина и актриса (ум. 1931)
1882 – Уолтер Нэш, английский новозеландский юрист и политик, 27-й премьер-министр Новой Зеландии (ум. 1968)
1884 – Макс Бекманн, немецкий художник и скульптор (ум. 1950)
1884 – Йохан Лайдонер, эстонский русский генерал (ум. 1953)
1884 – Элис Рузвельт Лонгворт, американская писательница (ум. 1980)
1884 – Мари Васильева, русская французская художница (ум. 1957)
1885 – Джеймс Скотт, американский композитор (ум. 1938)
1885 – Юлиус Штрайхер, немецкий издатель, основатель Der Stürmer (ум. 1946)
1889 – Бханте Дхармавара, камбоджийский монах, юрист и судья (ум. 1999)
1893 – Омар Брэдли, американский генерал (ум. 1981)
1895 – Кристиан Дьюрхус, фарерский юрист и политик, 2-й премьер-министр Фарерских островов (ум. 1984)
1897 – Чарльз Гроувс Райт Андерсон, южноафриканский австралийский полковник и политик (ум. 1988)
1897 – Линкольн ЛаПаз, американский астроном и ученый (ум. 1985)
1898 – Уоллес Форд, английский американский актер и певец (ум. 1966)
1900 – Роджер Дж. Трейнор, американский юрист и юрист, 23-й главный судья Калифорнии (ум. 1983)

1606 – John Winthrop the Younger, English American lawyer and politician, Governor of Connecticut (d. 1676)
1608 – Daniello Bartoli, Italian Jesuit priest (d. 1685)
1637 – Jan Swammerdam, Dutch biologist and zoologist (d. 1680)
1663 – Cotton Mather, English American minister and author (d. 1728)
1665 – Rudolf Jakob Camerarius, German botanist and physician (d. 1721)
1704 – Charles Pinot Duclos, French author (d. 1772)
1706 – Johann Joseph Christian, German Baroque sculptor and woodcarver (d. 1777)
1728 – Étienne Louis Boullée, French architect (d. 1799)
1753 – François Paul Brueys d'Aigalliers, French admiral (d. 1798)
1761 – Jan Ladislav Dussek, Czech pianist and composer (d. 1812)
1768 – Francis II, Holy Roman Emperor (d. 1835)
1775 – Louisa Adams, 6th First Lady of the United States (d. 1852)
1777 – Bernard Courtois, French chemist and academic (d. 1838)
1777 – Friedrich de la Motte Fouqué, German author and poet (d. 1843)
1785 – Pierre Louis Dulong, French physicist and chemist (d. 1838)
1787 – Norbert Provencher, Canadian bishop and missionary (d. 1853)
1788 – Carl Reichenbach, German chemist and philosopher (d. 1869)
1791 – Peter Cooper, American businessman and philanthropist, founded Cooper Union (d. 1883)
1794 – Alexander Petrov, Russian chess player and composer (d. 1867)
1794 – Valentín Canalizo, Mexican general and politician (d. 1850)
1804 – Heinrich Lenz, German Italian physicist and academic (d. 1865)
1809 – Charles Darwin, English geologist and theorist (d. 1882)
1809 – Abraham Lincoln, American lawyer and statesman, 16th President of the United States (d. 1865)
1819 – William Wetmore Story, American sculptor, architect, poet and editor (d. 1895)
1824 – Dayananda Saraswati, Indian monk and philosopher, founded Arya Samaj (d. 1883)
1828 – George Meredith, English novelist and poet (d. 1909)
1837 – Thomas Moran, British American painter and printmaker of the Hudson River School (d. 1926)
1857 – Eugène Atget, French photographer (d. 1927)
1857 – Bobby Peel, English cricketer and coach (d. 1943)
1861 – Lou Andreas Salomé, Russian German psychoanalyst and author (d. 1937)
1866 – Lev Shestov, Russian philosopher (d. 1938)
1869 – Kiến Phúc, Vietnamese emperor (d. 1884)
1870 – Marie Lloyd, English actress and singer (d. 1922)
1876 – 13th Dalai Lama (d. 1933)
1877 – Louis Renault, French engineer and businessman, co founded Renault (d. 1944)
1880 – George Preca, Maltese priest and saint (d. 1962)
1880 – John L. Lewis, American miner and union leader (d. 1969)
1881 – Anna Pavlova, Russian English ballerina and actress (d. 1931)
1882 – Walter Nash, English New Zealand lawyer and politician, 27th Prime Minister of New Zealand (d. 1968)
1884 – Max Beckmann, German painter and sculptor (d. 1950)
1884 – Johan Laidoner, Estonian Russian general (d. 1953)
1884 – Alice Roosevelt Longworth, American author (d. 1980)
1884 – Marie Vassilieff, Russian French painter (d. 1957)
1885 – James Scott, American composer (d. 1938)
1885 – Julius Streicher, German publisher, founded Der Stürmer (d. 1946)
1889 – Bhante Dharmawara, Cambodian monk, lawyer, and judge (d. 1999)
1893 – Omar Bradley, American general (d. 1981)
1895 – Kristian Djurhuus, Faroese lawyer and politician, 2nd Prime Minister of the Faroe Islands (d. 1984)
1897 – Charles Groves Wright Anderson, South African Australian colonel and politician (d. 1988)
1897 – Lincoln LaPaz, American astronomer and academic (d. 1985)
1898 – Wallace Ford, English American actor and singer (d. 1966)
1900 – Roger J. Traynor, American lawyer and jurist, 23rd Chief Justice of California (d. 1983)