Таль Чаппар қорығы: Үндістанның қара бұлан мен құстар мекені
Tal Chhapar Sanctuary
Таль Чхапар қорығы: Раджастхан, Үндістанның қара бұғылары мен түрлі құстарға толы табиғи аймағы. Жаупурдан 210 км қашықтықта орналасқан. Жануарлар әлеміне саяхат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тал Шапар қорығы – Үндістанның Шекхавати аймағындағы Солтүстік-Батыс Раджастханның Чуру ауданында орналасқан қорық. Ол қарақұстарға әйгілі, сонымен қатар түрлі құстардың да мекені. Қорық Ұлы Үндістан шөлінің шетінде, Джайпурдан 210 км қашықтықта, Ратангархтан Сужангархқа қарай созылған жол бойында орналасқан. Тал Шапар қорығы Чуру ауданының Сужангарх ауданында жатады. Ол Ноха-Сужангарх мемлекеттік тас жолында орналасқан, Чуру қаласынан 85 км және Биканерден шамамен 132 км қашықтықта. Ең жақын теміржол станциясы – Шаппар, ол Солтүстік-Батыс теміржолының Дегана-Чуру-Ревари желісінде орналасқан. Ең жақын әуежай – Шаппардан 215 км қашықтықта орналасқан Джайпур. Тал Шапар қарақұстардың панасы болып табылады.
Tal Chhapar Sanctuary is a sanctuary located in the Churu district of Northwestern Rajasthan, in the Shekhawati region of India. It is known for blackbucks and is also home to a variety of birds. The sanctuary is 210 km from Jaipur on the fringe of the Great Indian Desert and situated on road from Ratangarh to Sujangarh. The Tal Chhapar sanctuary lies in the Sujangarh Tehsil of Churu District. It lies on the Nokha Sujangarh state highway and is situated at a distance of 85 km from Churu and about 132 km from Bikaner. The nearest railway station is Chappar which lies on Degana Churu Rewari line of North Western Railways. The nearest airport is Jaipur which is 215 km from Chappar. Tal Chhapar is a refuge of the blackbuck.
География және геология
Қасиетті орын 27° 50' солтүстік және 74° 25' шығыс координаттарында орналасқан Чапар ауылының атымен аталады. Бұл Тар шөлінің төріндегі бірегей экожүйесі бар, жергілікті тұрғындар "таль" деп атап келетін жазық тұзды ойыс. Теңіз деңгейінен 302 метр (990 фут) биіктікте орналасқан. Тал-Чапер қорығы көбінесе жазық далалы жер және арасында шағын, көлемі аз жатқан алаптардан тұрады, ашық шөптік өсімдіктері мен сирек кездесетін акация және прозопис ағаштары саванна сияқты көрініс береді. "Тал" сөзі хинди тілінде "көл" немесе "талаб" деген мағынаны білдіреді. Жаңбыр суы төмен жатқан алаптар арқылы ағып, шағын маусымдық су тоғандарында жиналады. Аймақтың геологиясы желмен келген шөгінділермен жасырылған. Қорықтың батыс жағында шағын төбелер мен шифер және кварциттен жасалған ашық жартастар кездеседі. Төбелер мен қорық арасындағы аумақ қорықтың суайдырғыш аймасын құрайды. Бұрын, қатты жаңбыр кезінде бүкіл қорық суға толып тұратын, бірақ суайдырғышта тұз өндіру жұмыстары жүргізілуіне байланысты, төбелерге жауған жаңбырдың көбі қорыққа жетпейді. Жақын орналасқан ауылдар: Жоғалия, Жайтасар, Бидасар.
The sanctuary is named after Chhapar village which is located at 27° 50' North and 74° 25' East. It is a flat saline depression locally known as a "tal" that has a unique ecosystem in the heart of the Thar Desert. Perched at a height of 302 meters (990 feet) above sea level. Tal Chhaper Sanctuary, with almost flat tract and interspersed shallow low lying areas, has open grassland with scattered Acacia and Prosopis trees which give it an appearance of a typical savanna. The word "tal" means pond or ‘talab’ in Hindi. The rain water flows through shallow low lying areas and collect in the small seasonal water ponds. The geology of the zone is obscured by the wind blown over burden. Some small hillocks and exposed rocks of slate and quartzite are found in the western side of the sanctuary. The area between hillocks and the sanctuary constitutes the watershed area of the sanctuary. The whole sanctuary used to be flooded by water during the heavy rains but with salt mining going on in the watershed, hardly any rain falling on the hillocks reaches the sanctuary. Nearby villages are Jogalia, Jaitasar, Bidasar.
Флора мен фауна
Бұл аймақтың ормандық өсімдіктері Чемпион мен Сеттің индиялық орман классификациясы бойынша "Тропикалық орман" тобына жатады. Қорықтың ормандық өсімдіктері "Тікенді орман" тобының және 6B/C "Шөлді тікенді орман" кіші тобының құрамына кіреді. Қорықтың көп бөлігі шөптесін өсімдіктермен жабылған, ағаштар өте сирек кездеседі. Бұл жерге көптеген көшпенді құстар, мысалы, қасқыр құстар (harriers) тоқталып, жол жүзеді. Бұл құстар қыркүйек айында осы аймақтан өтеді. Қорықта жиі кездесетін құстар: қасқыр құстар, шығыс императорлық бүркіт, қара бүркіт, қысқа саусақты бүркіт, құбылыш, кішкентай жасыл аражегіштер, қара ибис және наурыз айына дейін қалатын демозель журағы. Көкқұйрық, тоқылдақ, сақиналы көгершін және қоңыр көгершін жыл бойы кездеседі. Тал Шаппар қорығы Монтегюдің қасқыр құсы, батпақты қасқыр құсы, ақшыл қасқыр құсы, императорлық бүркіт, қара бүркіт, қысқа саусақты бүркіт, құбылыш, көкқұйрық, тоқылдақ, сақиналы көгершін, қоңыр көгершін, көк қарға, оңтүстік сұр торғай, үнді дақты өрмекші, жасыл аражегіштер, қара ибис және демозель журағы сияқты әртүрлі көшпенді құстардың ән-құйқылдарымен тіріледі. Тал Шаппар қорығында ерекше бір түрінің шөбі өседі. Бұл шөп жергілікті тұрғындарда "Мотия" деп аталады. "Мотия" сөзі "Моти" сөзінен немесе хинди тіліндегі "мұна" сөзінен шыққан. Бұл шөптің тұқымы дөңгелек пішіндес, өте ұсақ, мұна тәрізді болады. Мотияның дәмі өте тәтті. Адамдар оны жеуді ұнатады, бірақ ол өте аз мөлшерде кездеседі. Маусым сайын тек бірнеше килограмм өнім алынады. Мотия қарақұстар мен құстардың да тағамы болып табылады, олар оны жерден қазып алады.
The forest of this region falls under major group "Tropical Forest" as per classifications of Indian forests by Champion & Seth. The forest of sanctuary area again falls under the group "Topical Thorn Forest" and subgroup 6B/C "Desert Thorn Forests". The sanctuary area is mostly covered by grasses with a very few trees. It lies on the passageway of many migratory birds such as harriers. These birds pass through this area during September. Birds commonly seen in the sanctuary are harriers, eastern imperial eagle, tawny eagle, short toed eagle, sparrow, and little green bee eaters, black ibis and demoiselle cranes, which stay till March. Skylarks, crested larks, ring doves, and brown doves are seen throughout the year. Tal Chappar Sanctuary comes alive with the chirping of various migratory birds including Montagu's harrier, marsh harrier, pale harrier, imperial eagle, tawny eagle, short toed eagle, sparrowhawk, skylark, crested lark, ring drove, brown dove, blue jay, southern grey shrike, Indian spotted creeper, green bee eaters, black ibis and demoiselle cranes. In the Tal Chhapar Sanctuary, a special type of grass is found. This grass is called Mothiya locally. The word "Mothiya" comes from the word "Moti" or from the Hindi word for pearl. The shape of the seed of this grass is like very fine round shaped pearls. Mothiya has a very sweet taste. People enjoy eating it, but it is found in very small quantities. Production is only a few kilograms every season. Mothiya is also food for blackbucks and birds, which dig it from the earth with their starks.
Климат
Бұл аймақ ерекше қыс (қазаннан ақпанға дейін), жаз (наурыздан маусымға дейін) және муссон (шілдеден қыркүйекке дейін) маусымдарымен сипатталады. Аймақтың климаты құрғақ, температураның үлкен ауытқулары байқалады. Жазда жел оңтүстік-батыс бағытында соғады. Мамыр және маусым айларында жел өте ыстық болып, "лоо" деп аталады. Маусым айында максималды температура 48 °C (118 °F) дейін жетеді, ал желтоқсан-қаңтар айларында минималды температура 10 °C (50 °F) дейін төмендейді. Тал Шапар аймағы елдің негізгі құрғақ аймағына кіреді. Бұл аймақтағы жауын-шашын мүлдем болжамсыз. Аймақтағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшерінің айырмашылығы зор. Бұл аймақтағы жауын-шашынның орташа мөлшері шамамен 300 мм құрайды.
This region is characterized by a distinct winter (from October to February), summer (March to June) and monsoon (July to September). The zone has a dry climate with a large variation in temperature, wind blows south – west during summer. In May and June winds become very hot and that is called "loo" The maximum temperature reaches up to 48 °C (118 °F) in June and the minimum temperature falls to 10 °C (50 °F) in December – January. The Tal Chhapar Zone comes under the principal arid zone of the country. Rainfall in this region is highly erratic. There is a large variation in mean annual rainfall in this region. The average rainfall in this region is about 300 mm.
Мекемелер
Қорғау аймағында орман шаруашылығы департаменті күтіп ұстап тұрған алты бөлмелі демалыс үйі орналасқан, оның төртеуі кондиционерленген. Ақы төлемақымен қарапайым тамақтану мүмкіндігі де бар. Бұл демалыс үйі орман шаруашылығының орынбасар қорғаушысы, Чурудың бақылауында. Қонақ үйге орналасу үшін кез келген адам Чурудағы орынбасар қорғаушыға (DCF) хабарласа алады. Чхапар – Сужангарх мемлекеттік тас жолы қорғау аймағын екі бөлікке бөледі. Қорғауда қаша жолдар бар, олар инспекциялау, патрульдеу және қорғау аймағының жануарлар дүниесін қарау үшін пайдаланылады.
There is a rest house situated in the sanctuary area and being maintained by the forest department having six rooms of accommodation, four of which are AC rooms. It also has a basic dining facility at a nominal charge. This rest house come under the control of Deputy Conservator of forest, Churu. Anyone can contact for accommodation to DCF, Churu. Chhapar – Sujangarh state highway divides the sanctuary area into two parts. In the sanctuary there are Kacha tracks which are used for inspection, patrolling & viewing the fauna of the sanctuary.
Жаңалықтар
2006 жылдың ақпан айында Тал Чхапер "Мұраны дөңгелекте" пойзының бағытына қосылды. Қазір туристерге аптасына екі рет пойызбен қасиетті орынға бару мүмкіндігі туды. 2006 жылдың наурыз айында құрметті бас министр 2006-07 жылдарға арналған бюджеттік сөйлеуінде Тал Чхапер қасиетті орнын дамыту үшін 2 крор 82 лакх бюджет қарастырылғанын жариялады, ол 2006-07 жылдан 2010-11 жылға дейінгі бес жылдық жоспарды қамтиды. Орман шаруашылығы департаменті топырақ пен суды сақтау жұмыстарын жүргізу арқылы Тал Чхапердің шөлейт экожүйесін жақсартты. Тал Чхапер қасиетті орны Раджастан туризмінің туристік картасына енгізілді. Құрметті бас министр 2006-07 жылдарға арналған бюджеттік сөйлеуінде қасиетті орны экотуризм және жабайы табиғат туризмі орталығы ретінде дамыту жобасын жариялады. Жобаға қасиетті орнының кешенді дамуына бағытталған 2,82 крор теңгелік бес жылдық іс-қимыл жоспары кіреді. Ағымдағы қаржы жылына 1,10 крор теңге бюджеттік қаражат бөлінді. Орман шаруашылығының бас хатшысы, танымал сәулетші Ревати Камат, халықаралық деңгейдегі әйгілі сәнді дизайнер Биби Рассел, туризм комиссары және бас жануарлар күзетшісі кіретін жоғары деңгейлі комиссия қасиетті орнына келіп, кешенді даму жоспарын жасады. Сондай-ақ, Мумбайдағы Раджастан даму кеңесінің президенті Раджендра Дадич та келді. Қасиетті орын қыс мезгілінде көптеген құс бақылаушылардың маңызды бағытына айналды.
In February 2006, Tal Chhaper was included in the itinerary of the "Heritage on Wheel" train. Now tourists have the opportunity to visit the sanctuary twice in a week by train. In March 2006, Rs. 2 crore and 82 lacs budget announced by Hon'ble C. M. in her budget speech 2006 07 for the development of Tal Chhapar Sanctuary, for 2006 07 to 2010 11 (a five year plan). The forest department has improved the grassland ecosystem of Tal Chhapar by undertaking some soil and water conservation works. Tal Chhaper Sanctuary was included in the tourism map of Rajasthan tourism. Hon’ble CM has announced a project in the budget speech 2006 07 for the development of the sanctuary as an ecotourism and wildlife tourism spot. The project includes a five year action plan amounting to Rs.2.82 crores for integrated development of the sanctuary. Budget provision for Rs.1.10 crores in the current financial year has been sanctioned. A high level committee headed by Principal Secretary, Forest and comprising the famous architect Ms. Revathi Kamath, fashion designer of international fame Ms. Bibi Russel, commissioner of Tourism and Chief wildlife warden visited the sanctuary to make a comprehensive and integrated development action plan. Rajendra Dadhich president Rajasthan Vikas Parisad, Mumbai also visited. The sanctuary has become an important destination for the birders, who visit in large numbers during winters.