Моллюскілердің қабықтарындағы мүсіндемелер: пішіні, түрлері (қабырғалы, ойық, дөңгелек) және олардың гастроподтар, екі жапыралы моллюскілерде кездесуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Молюскалардың қабықтарындағы ерекшеліктер
Feature on the shells of mollusks
Молюскалардың көптеген қабықтарында мүсіндеме кездеседі. Бұл қабықтың сыртқы бетіндегі үш өлшемді безендіру, ол қабықтың өзінің негізгі пішінінен немесе болған жағдайда, түс схемасынан өзгешеленеді. Мүсіндеме гастроподтар, екі жақтаулылар және шашаққұйрықтылардың қабықтарында таралған ерекшелік. "Мүсіндеме" сөзі аммониттердің аптикусының беткі ерекшеліктеріне, сондай-ақ кейбір теңіз гастроподтарының, мысалы, трохидтер тұқымдасының кейбір түрлерінің кальцийлі оперкулаларының сыртқы бетіне де қолданылады. Мүсіндеме ойыс немесе дөңгелек болуы мүмкін, бетке ойылып салынған немесе одан көтерілген болуы мүмкін. Кейде мүсіндемеде микроскоптық детальдар кездеседі. "Мүсіндеме" термині қабықтың сыртқы кальцийлі қабатына ғана қатысты, ал кейбір жағдайларда тіпті астыңғы қабық беті тегіс болған кезде де текстуралы болатын ақуызды периостракумға кірмейді. Көптеген таксондарда қабық бетінде мүлдем мүсіндеме жоқ, тек ұсақ өсу сызықтары ғана бар. Мүсіндеме қабықтың диаметрін ұлғайту арқылы механикалық кернеуді (мысалы, жыртқыш жануардың жауырының күші) үлкен ауданға таратып, қорғаныш функциясын атқарады.
Sculpture is a feature of many of the shells of mollusks. It is three dimensional ornamentation on the outer surface of the shell, as distinct from either the basic shape of the shell itself or the pattern of colouration, if any. Sculpture is a feature found in the shells of gastropods, bivalves, and scaphopods. The word "sculpture" is also applied to surface features of the aptychus of ammonites, and to the outer surface of some calcareous opercula of marine gastropods such as some species in the family Trochidae. Sculpture can be concave or convex, incised into the surface or raised from it. Sometimes the sculpture has microscopic detailing. The term "sculpture" refers only to the calcareous outer layer of shell, and does not include the proteinaceous periostracum, which is in some cases textured even when the underlying shell surface is smooth. In many taxa, there is no sculpture on the shell surface at all, apart from the presence of fine growth lines. The sculpture has a protective function because it increases the diameter of the shell, distributing mechanical stress (such as the force of a predator's jaws) across a larger surface area.
Терминдер тізімі
Осілік мүсін – оралу осімен қатар жүретін мүсін, қабықтың оралулары оралатын шыңы арқылы өтетін көзге көрінбейтін сызық. Дән – бұрышқа ұқсас, бірақ одан кіші, жарты шар тәрізді шағын дөңгелек шығыңқылық. Дәнді – дән қатарына немесе тізбегіне ұқсайтын. Өсу сызығы – қабықтың өсуін көрсететін жіңішке көлденең сызық. Лира тәрізді, лира – жіп немесе ойық сияқты нәзік сызықтармен немесе ойыстармен безендірілген. Ұзындық мүсін – қабықтың осі бағытындағы мүсін. Түйін – қабық мүсініндегі дөңгелек пішінді шығыңқылық, дәннен үлкен. Түйінді, түйіршікті, түйірлі – кішкентай дөңгелек пішінді шығыңқылықтар немесе түйіршіктер бар. Бездеме – қабық бетіндегі рельефті мүсінге немесе мүсінге жалпы сипаттама беруге болады. Қатпар – қабықшаның ішкі жағындағы бүктемелер. Пустула – туберкулезден кіші, өте ұсақ түйме тәрізді шығыңқылық. Торлы мүсін – қиылысқан жіпшелер, жіптер немесе ойыстар желісінен тұратын мүсін. Қабырға – қабық бетіндегі берік қырқа. Қабырғашадан кіші, бірақ жіптен жуан. Шығырлы мүсін – қабықтың спиральды өсуін ұстанатын мүсін. Стрия (көпше түрі – стриялар) – бетіне ойылған шағын ойық. Стриялы – стриялармен безендірілген. Жіп – өте жіңішке қабырғаша. Көлденең мүсін – апертураның сыртқы жиегіне параллель мүсін. Түйір – көтеріңкі, сыртқа шығып тұрған түйме тәрізді шығыңқылық, пустуладан үлкен. Варикозды – бір немесе бірнеше варикоз бар.
Axial sculpture Sculpture running parallel to the axis of coiling, an imaginary line through the apex of a shell about which the whorls are coiled. Bead A small hemispherical protuberance resembling a bead, similar to but smaller than a nodule. Beaded resembling rows or strings of beads. Growth line A fine transverse line marking the growth of the shell. Lira, lirate ornamented with fine thread like lines or grooves. Longitudinal sculpture Sculpture following the direction of the axis of the shell. Nodule A rounded protuberance on the shell sculpture; larger than a bead. Nodose, Nodulose, Nodular Bearing small rounded protuberances or tubercules. Ornament Can refer to surface sculpture standing out in relief on shell surface; or simply to sculpture as a whole. Plait Folds on the columella. Pustule A very fine knob like protrusion, smaller than a tubercule. Reticulate Sculpture consisting of a criss crossing network of riblets, threads, or grooves. Rib A strong ridge on the surface of the shell. Riblet Smaller than a rib, but coarser than a thread. Spiral sculpture Sculpture following the spiral growth of the shell. Stria (plural striae) A shallow incised groove. Striate Ornamented with striae. Thread A very fine riblet. Transverse sculpture Sculpture parallel to the edge of the outer lip of the aperture. Tubercle Elevated knob like projections or protrusions; larger than a pustule. Varicose Bearing one or more varices.