Кіріспе

Компьютерлік техникада уақытша папка немесе уақытша каталог – уақытша файлдарды сақтауға арналған каталог. Көптеген операциялық жүйелер және кейбір бағдарламалық құралдар осы каталогтың ішіндегі файлдарды жүйе қосылғанда немесе белгілі бір уақыт аралығында автоматты түрде жойып жібереді, ал каталогтың өзін өзгеріссіз қалдырады. Қауіпсіздік тұрғысынан, әр пайдаланушының жеке уақытша папкасы болғаны жөн, себебі бағдарламалардың қате файлдық рұқсаттары немесе жарыс жағдайларынан туындаған уақытша файлдармен байланысты қауіпсіздік көйлектері болған. Жүйелік әкімшілдіктің стандартты процедурасы – уақытша файлдарды жою арқылы қолданылатын жад көлемін азайту (әдетте, дискіде). Көп пайдаланушылы жүйелерде бұл белсенді файлдарды жойып, пайдаланушылардың жұмысын тоқтата алады. Мұны болдырмау үшін, кейбір жадты босату процедуралары тек белсенді емес немесе "ескі" файлдарды – бірнеше күн бойы оқылмаған немесе өңделмеген файлдарды ғана жояды.

Практикалық мәселелер

Unix жүйелерінде /tmp каталогы көбінесе жеке дискілік бөлім болып келеді. Магниттік дискілі жүйелерде, егер дискінің басының қозғалысы тұрақты дискілік I/O операцияларынан уақытша каталогқа қол жеткізуден бөлінген болса, жалпы жүйе IOPS өнімділігі артады. Уақытша каталог немесе қалта үшін жадқа негізделген шешімдер жиі қолданылады, мысалы, кездейсоқ кіру жадында (RAM) орналасқан "RAM дискілері" немесе Linux-тағы ортақ жад құрылғысы. Флэш-жадқа негізделген қатты күйдегі дискілер оқу және жазу операцияларының асимметриясы және тозуы себепті уақытша сақтау құрылғысы ретінде кем пайдалы. (Тозуды теңестіру туралы қараңыз.)

Дәстүрлі орындары

MS DOS және Microsoft Windows жүйелерінде уақытша каталог қоршаған ортаның айнымалысымен немесе Window API арқылы орнатылады. Функцияны пайдаланып уақытша каталогқа жол табуға болады, немесе функция арқылы бірегей атаулы уақытша файлға жол алуға болады. Бастапқыда, әдепкісі , содан кейін Windows XP дәуірінде уақытша каталог пайдаланушыға , дегенмен әлі де пайдаланушыны өзгертуге болады. Windows Vista, 7, 8 және 10 үшін уақытша орналасқан жер қайтадан пайдаланушы профилінің AppData бөліміне көшірілді, әдетте «Пайдаланушы аты». Windows-тың барлық нұсқаларында уақытша орналасқан жерге, мысалы, Explorer, «Run» тақташаларында және қосымшаның ішкі кодында немесе арқылы қол жеткізуге болады. Unix және Linux жүйелерінде жаһандық уақытша каталогтар болып табылады және веб-браузерлер tmp каталогына беттерді қарау және жүктеу кезінде деректерді уақыт-уақыт жазады. Әдетте, тұрақты файлдар үшін (қайта жүктеу кезінде сақталуы мүмкін), ал уақытша файлдар үшін қолданылады. Файл жүйесінің иерархиялық стандартын қараңыз. Сонымен қатар, пайдаланушы TMPDIR ортасының айнымалысын қалаулы каталогқа (файлдарды құруға және өзгертуге рұқсат етілген) бағыттауға орната алады. macOS жүйесінде құмдық қораптағы қосымша стандартты Unix орындарын пайдалана алмайды, бірақ пайдаланушыға тән каталогты пайдалана алады, оның жолы функциясымен беріледі. OpenVMS жүйесінде және AmigaDOS жүйесінде қолданылады.