Кіріспе
Дәстүрлі жапондық химиялық қосылысы Рокушо (緑青) – декоративті темір емес металдарда, әсіресе мыс қорытпаларында жасанды түрде патинацияны тудыру үшін қолданылатын, нииро процесінде пайдаланылатын дәстүрлі жапондық химиялық қосылыс. Нәтижесінде ироган класына жататын металдар алынады. Бұл "түсті металдар" 19 ғасырдың соңына дейін Жапониядан тыс жерлерде дерлік белгілі болмаған, бірақ содан бері әлемнің басқа аймақтарындағы қолөнер шеберлері арасында танымалдылыққа ие болды.
Rokushō (緑青) is a traditional Japanese chemical compound used in the niiro process for artificially inducing patination in decorative non ferrous metals, especially several copper alloys, with the results being metals of the irogane class. These "colour metals," virtually unknown outside Japan until the late 19th century, have achieved some popularity in craft circles in other parts of the world since then.
Қолданылуы
Рокушо көптеген металдарды өңдеу үшін қолданылады, оның ішінде шикі табиғи мыс (қорытылған қорамсалдармен), тазартылған мыс және екі-бес металл қосылған мыс қорытпаларын ироган металдарын жасауға пайдаланады. Олардың ішінде: шакудо – мыс пен алтын қорытпасы, ол қарадан қою көк-қызғылт түске дейін өзгереді; шибуичи – ұсақ күміс пен мыс қорытпасы (күмістен артық пайызбен), сұрдан көкшіл аквамаринге немесе көк түстің басқа да көлеңкелерінен жасылға дейін айналады; kuromido – қара мыс түсті қараға дейін өзгертеді. Рокушо көбінесе мокуме гане ("ағаш өрнегі металл") металдарының барлық түрлерін патиналау үшін де қолданылған. Бұл металдарға басқа патиналық заттарды қолдануға болады, бірақ кейбір шеберлер нииро процесінде дәстүрлі рокушоның беретін бай түстерін артық көреді. Бұл металдар, әсіресе биметалдарда (күміс сияқты басқа металға біріктірілген қорытпа қабаты) жоғары сапалы көркем әшекейлерде жиі қолданылады. Рокушоның күміске тигізетін әсері, биметалдарда оған біріктірілетін қорытпалардан мүлдем өзгеше болғандықтан, әшекейлер жасауда кең таралған тәсіл – патиналау алдында қорытпа қабатын ою арқылы астыңғы күмісті ашу. Бұл өрнекті көрсететін жарқын түс контрастын қамтамасыз етеді.
Формуляциясы
Рокушо формулалары кеңінен немесе еркін жарияланбайды, бірақ жапон қолөнер дәстүрінде беріліп келеді. Дегенмен, кейбір ғалымдар осы материалдың үлгілерін талдаған. Алдын ала дайындалған рокушоны Жапониядан тыс жерлерде арнайы зергерлік тауарлармен айналысатын жеткізушілерден сатып алуға болады. Сонымен қатар, дәстүрлі өнімді қайта жасауды қалайтындар үшін бірнеше формулалар ұсынылған: шыны, фарфор немесе мыстан жасалған ыдыста 6 г мыс ацетатын, 2 г кальций карбонатын және 2 г натрий гидроксидін 150 мл суға ерітіңіз. Бір аптадан кейін, үстіңгі қабаттан мөлдір сұйықтықты сызып немесе құйып алыңыз; қолданар алдында тағы 2 г мыс сульфатын қосыңыз. 1 литр дистилленген суға 4 г мыс ацетатын, 1 г мыс нитратын, 1 г мыс хлоридін және 4 г мыс сульфатын ерітіңіз. 60 г мыс ацетатын және 60 г мыс сульфатын 2 литрлік ақ сірке сумен 5-12% араласқан ерітіндіде ерітіңіз. Рокушо жеке қолданылмайды, ол бір немесе бірнеше басқа химиялық заттармен қоса қолданылады. Сонымен қатар, өңделетін металл өңдеуден бұрын жеңіл қышқыл ваннасында (көбінесе оксаль немесе күкірт қышқылы қолданылады), дайкон түбімен немесе пемзамен және/немесе беттік абразивпен тазартылады, ал көбінесе патинациядан кейін де өңделеді.
In a container made of glass, porcelain, or copper, dissolve 6g copper acetate, 2g calcium carbonate, and 2g sodium hydroxide in 150ml water. After a week, siphon or decant the clear liquid from the top; just before use, add another 2g copper sulfate. Dissolve 4g copper acetate, 1g copper nitrate, 1g cupric chloride, and 4g copper sulfate in 1 liter of distilled water. Dissolve 60g copper acetate and 60g copper sulfate in a 2 liter solution of white vinegar diluted 5 12% with water. Rokusho is not used alone, but mixed with one or more other chemicals. Further, metal to be processed is cleaned in advance of treatment, using a mild acid bath (oxalic or sulfuric acids are frequently used), scrubbing with daikon radish or pumice, and/or a surface abrasive, and often treated after patination also.