Кіріспе

Үстіңгі күш аппараты (SFA) – екі беттің өзара әсерлесу күшін өлшейтін ғылыми құрал. Ол екі бетті жақындастыру және алыстату арқылы, беттердің арақашықтығын бақылап, тікелей контактілік аймақты өлшеу және контактілік аймақта болатын бет деформацияларын анықтау үшін көп сәулелі интерферометрияны пайдаланады. Бір бет консольді серіппемен бекітіледі, ал серіппенің иілуі қолданылатын күшті есептеу үшін қолданылады. Бұл техниканы Дэвид Табор және Р.Х.С. Винтертон 1960 жылдардың соңында Кембридж университетінде алғаш рет қолданды. 1970 жылдардың ортасында Дж.Н. Исраилаечвили бастапқы құрылымды сұйықтықтарда, әсіресе сулы ерітінділерде жұмыс істеуге бейімдеді. Австралия Ұлттық университетінде жұмыс істеген ол, Калифорния Санта-Барбара университетінде үйкеліс және электрохимиялық беттерді зерттеуге қолдау көрсету үшін бұл техниканы одан әрі жетілдірді.

Операция

Жүстік күш аппараты пьезоэлектрлік орналасу элементтерін (ірі түзетулер үшін дәстүрлі моторлармен қатар) пайдаланады және беттер арасындағы қашықтықты оптикалық интерферометрия арқылы анықтайды.

Резонанстық әдіс

Секіру әдісін орындау қиын, себебі құралға түсетін ескерілмеген дірілдерге байланысты. Бұл қиындықты жеңу үшін зерттеушілер резонанстық әдісті әзірледі, ол 10 нм-ден 130 нм-ге дейінгі қашықтықтағы беттік күштерді өлшейді. Бұл жағдайда төменгі цилиндр белгілі жиілікте қозғалады, ал жоғарғы цилиндрдің жиілігі пьезоэлектрлік биморфты деформация сенсорымен өлшенеді. Қоршаған ортаның әсерін азайту үшін бұл өлшеулер бастапқыда вакуумде жүргізілді. Осылайша, әртүрлі орталардағы өзара әрекеттесулерді мұқият зерттеп, беттер арасындағы кеңістіктің диэлектрлік тұрақтылығын реттеуге болады. Сонымен қатар, суды еріткіш ретінде қолдану биологиялық молекулалардың (мысалы, биологиялық мембраналардағы липидтер немесе ақуыздар) өзара әрекеттесуін олардың табиғи ортасында өлшеуге мүмкіндік береді. Еріткіш ортада SFA еріткіш молекулаларының жеке қабаттарының жиналуынан туындайтын тербелістік еріткіш және құрылымдық күштерді де өлшеуге болады. Бұған қоса, ол электролиттері бар сулы ортада зарядталған беттер арасындағы электростатикалық "қос қабат" күштерін өлшеуге мүмкіндік береді.

Динамикалық режим

SFA соңғы уақыттарда динамикалық өлшемдерді жүргізуге мүмкіндік беру үшін кеңейтілді, осы арқылы сұйықтықтардың тұтқыр және тұтқыр-эластикалық қасиеттерін, беттердің үйкелістік және трибологиялық қасиеттерін, сондай-ақ биологиялық құрылымдардың уақытқа байланысты өзара әрекеттесуін анықтауға болады.