Кіріспе

"Бенгаван Соло" (әдеттегідей (сөзбе-сөз) "Соло өзені") – 1940 жылы Гесанг Мартохартоно жазған индонезиялық ән. Ән Жава аралындағы ең ұзын өзен – Соло өзенін суреттейді. Бұл ән Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Индонезияда кеңінен танымал болды және соғыстан кейін жаңадан тәуелсіздік алған елде ұлттық деңгейде насихатталған әндердің бірі болды. Бұл ән – индонезиялық автордың индонезия тілінде жазып, Индонезияда үлкен сұранысқа ие болған тұңғыш ән. Ол сондай-ақ Жапонияда, Қиыр Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа елдерінде де танымал болды, әннің әртүрлі тілдерде көптеген нұсқалары бар.

Өмірбаян

Әнді 1940 жылы Гесанг Мартохартоно 23 жасында жазған. Гесанг "Бенгаван Соло" әнін жазғанда Суракартадан шыққан, музыкаға формальды білім алмаған музыкант болған. Бұл ән Индонезияда және бүкіл әлемде кең танымал болған, жергілікті композитордың бірінші әні. 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғысы кезінде басталған Голландтік Оңтүстік Азияны жапондықтар басып алған кезде, бұл ән Индонезияда насихаттық ән ретінде кеңінен таралды. Сонымен қатар, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және 1945 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Сукарноның ұлттық деңгейде қолдаған әндерінің бірі болды. 1991 жылы, оған ризашылық білдірген жапон ардагерлерінің тобы Суракартадағы саябақта Мартохартононың ескерткішін орнатуға ұйымдастырды. Ән арқылы ұлттық деңгейде танымал болған Гесанг 2010 жылы қайтыс болды.

Әндер мәтіні

Ән – Индонезияның орталық және шығыс Ява аймақтары арқылы ағатын, Яваның ең ұзын өзені – Соло өзенінің поэтикалық бейнелемесі. Онда судың құрғақ және жаңбырлы маусымдарда қалай өзгеретіні, сондай-ақ таулармен қоршалған Суракарта қаласынан (жергілікті жұртшылық оны Соло деп біледі) басталып, әрі қарай теңізге құятыны суреттеледі. Ән соңында бұл өзенді саудагерлер әрқашан қайықтарымен пайдаланғаны айтылады.

Кавер нұсқалары

Индонезияны жапондықтар басып алған кезде, оның әуендері жапондық жауынгерлерге де, интернация лагерьлеріндегі индонезиялық емес тұтқындарға да (көбінесе голланд азаматтарына) ұнады. Жапон полковнигі Такахаси Корио "Bengawan Solo" әуеніне "Negeri Sekutu" атты әнге индонезия тілінде жаңа мәтін жазды, бұл индонезиялықтар арасында одақтастарға қарсы сезімді таратуға бағытталған әрекет болды. Жапонияның капитуляциялауы кезінде Шығыс Явада тұтқынға алынып, Соло өзені маңындағы түрмеде біраз уақыт өткізген жапон әншісі Ичиро Фудзияма "Bengawan Solo" әнін Жапонияға алып барды (мәтіні жапон тіліне аударылған күйінде). 1947 жылы Мацуда Тоси осы әнді жазғаннан кейін ол үлкен танымалдылыққа ие болды және бестселлерге айналды. Хибари Мисора, Акира Кобаяши және Харуми Мияко сияқты басқа әншілер де осы әнді орындады.

Пайдалану және мәдени сілтемелер

Bengawan Solo – 1949 жылы Индонезияда түсірілген фильмнің атауы. Осы ән 1949 жылы Акира Куросаваның «Stray Dog» фильмінде қолданылды. Bengawan Solo (ブンガワンソロ, Bungawan Soro) – Кон Ичикаваның 1951 жылы түсірген жапон фильмінің атауы, ал «Bengawan Solo» әні оның тақырыптық әні болды. «Bengawan Solo» әні 1962 жылы Ясужиро Одзудың «Күзгі түстен кейін» фильмінде де пайдаланылды. Bengawan Solo – Сингапурдағы танымал торт және кондитерлік дүкендер желісінің атауы.