Кіріспе

Индонезияның дангдут әншісі (туған 1946)

Раден Хаджи Ома Ирама, көбінесе Рома Ирама (туған 11 желтоқсан 1946) деп танылатын, индонезиялық дангдут әншісі, ән жазушы және сунд ата тегінен шыққан гитарист. 1960 жылдардың соңынан бастап, ол Orkes Melayu Purnama поп-тобының құрамында Рома Ирама ретінде музыкалық мансабын бастады, дангдут музыкасының бірнеше элементтерін дамытуға үлес қосты. Кейін ол Soneta Group тобын құрып, батыс, малай және Болливуд үлгілерін қамтитын жаңашыл дангдут стилімен көптеген музыкалық жетістіктерге қол жеткізді. 1970 жылдардың аяғынан бастап ол ислами бағыттағы стильге көшті, дінге берілген халық музыкасы мәдениетіне жетекшілік етті. 1970 жылдары Soneta Group тобымен бірге ол "Raja Dangdut" ("Дангдут патшасы") атанды. Ол сонымен қатар киноиндустриясында мансап құрды. Жаңа тәртіп дәуірінде Ислам Біріккен Даму партиясының (ПБДП) науқандарына қатысып, саяси аренада да белсенді болды. 2015 жылы Ирама Бейбітшілік және қауіпсіздік ислами партиясын құрып, 2018 жылға дейін партия төрағасы болып қызмет етті, содан кейін партияны Ұлттық мандат партиясына қосу туралы шешім қабылдады.

Ерте өмір

Ираманың ата-анасы оған туған кезде, оның сунд атасы Раден Бурда Анггавирья мен анасы Р. Хж. Тути Жуарияны еске алу үшін Раден атағын берді.

1960 жылдар: Сонетаға дейінгі

Ома Ираманың алғашқы топтары "Торнадо" және "Гейхэнд" деп аталды, олар Пол Анка, Энди Уильямс және "The Beatles" әншілерінің Батыс рок-н-ролл музыкасын орындады. 1960 жылдардың соңында Ома Ирама яван және кейбір индонезиялық поп музыкасын айтты. 1968 жылы ол "Orkes Melayu Purnama" тобына қосылды. Бұл топ "Orkes Melayu" музыкасында дангдут стилінің элементтерін алғаш рет енгізді – барабан қос барабанға ауыстырылды, электр гитарасының рөлі кеңейтілді, ал сулинг, яғни бамбук сырнайы, Боливуд музыкасын еске түсіретін стильге ие болды. Ол осы кезеңде "Zaenal Combo" және "Galaksi" тобымен индонезиялық поп музыкасын да жазды, ал 1969 жылы "Orkes Melayu Chandraleka" тобымен "Ingkar Janji" альбомын жазды.

1970-жылдардың басында: Soneta Group

Ома Purnama Group-пен жазбадан бас тартып, ол 1970 жылы алғашқы дангдут тобы болған Orkes Melayu Soneta-ны (индонезиялық «сонет» сөзінен алынған) құрды. 1973 жылы «Мұсылмандардың үні» деген қосымша тақырып қосылды. Топта Ома Ирама мен Эльви Сукаеси әншілер ретінде болды, олар жеке және дуэт ретінде өнер көрсетті. Олардың алғашқы альбомы Volume 01, Begadang («Түн бойы ояу қалу»), 1973 жылы шықты, онда Ома Ираманың төрт әні, Эльвидің үш әні және үш дуэт болды. Әннің бейнесінде жоғарғы жағы ашық, тар шалбар киген, электр гитара ұстаған Ома Ирама бейнеленген. Оның бұл киім таңдауы оның музыкасына батыстық топтардың ықпалын көрсетті, және бұл ықпал оның музыкасына да енді. Оның пікірінше, Orkes Melayu тым жұмсақ, тым акустикалық, тым сыпайы болды және рок-музыканың күші мен қарқынына бәсекелесе алмады. Сондықтан музыка электр аспаптармен, клавиатурамен, екі электр гитарамен, электр бас-гитарамен, сондай-ақ дәстүрлі сулинг пен гендангпен толықтырылды. Ол гитара стилін Deep Purple тобының Ричи Блэкмордан алғанын айтты. Батыс және малай ықпалынан басқа, кейбір әндері үшін хинди композиторларының есімдері көрсетілген. «Begadang» альбомы Rolling Stone Indonesia журналының «Барлық уақыттың 150 үздік индонезиялық альбомы» тізімінде 11-орынды иеленді. Сонымен қатар, басты сингл «Begadang» осы журналдың «Барлық уақыттың 150 үздік индонезиялық әні» тізімінде 24-орынға ие болды. Оның 1973 жылы шыққан «Terajana» хиті, барлық уақыттағы ең танымал дангдут әндерінің бірі, жаңа ғана пайда болған және сәл кемсітетін «дангдут» терминін алғаш рет қолданды. Бұл термин жавандық Orkes Melayu музыкасын, үнділік Болливуд жазбаларының күшті ықпалында болған музыканы, енді «дангдут» деп атауға мүмкіндік берді, және оны Солтүстік Суматра малайларымен байланысты орнатылған Orkes Melayu-дан ажыратты. 1970 жылдардың басында «Сонета» тобы құрылғаннан кейін Ома өзінің атын Рома деп өзгертті және он жыл бойы сәтті хит-дискілер мен фильмдер шығарды. Олардың барлығында Рома өзін-өзі сомдап, барлық хиттерін орындады. Ол «Kereta Malam» (түнгі пойыз) және «Kuda Lumping» классикалық әндерін жазды, оларды Эльви Сукаеси орындады. Концерттерде ол стадиондық рок элементтерін көп қолданды, мысалы, үлкен көрермендер, қуатты дыбыс жүйелері, күрделі декорациялар, салют, жылтылдаған жарықтар және түтін машиналары. Ол сондай-ақ әртүрлі Steinberger гитаралары сияқты ерекше музыкалық аспаптарды қолдануымен де ерекшеленеді. Бұл гитара оның плакаттарында, жарнама парақшаларында, фильмдерінде және суреттерінде жиі көрсетілді.

1970-жылдардың соңынан бастап: исламның дінге бағышталған музыкасы

1975 жылы қажылық сапарынан кейін ол «Раден хажи Ома Ирама» (Раден – яван және сунд мәдениеттеріндегі аристократиялық атақ) деген сөздің аббревиатурасы болып табылатын Рома Ирама деген есімді қабылдады. Осы қажылық сапарынан соң ол ислами моральдық үлгіні қабылдап, ислами киім киді, шашын қысқа қылып түсті және арақ ішетін немесе некесіз қатынас жасаған топ мүшелерін жұмыстан шығарды. Сондай-ақ ол өзінің музыкасы тек ойын-сауық емес, білім беруге, музыка арқылы құлшылық етуге бағытталған болуы керек деп шешті. Оның музыкасында некеден тыс жыныстық қатынас, мемлекеттік жемқорлық, есірткі және құмар ойындары сияқты тақырыптар көтерілді. 2013 жылдың желтоқсанына қарай Рома Ирама Партай Кебанкитан Банга (ПКБ) партиясынан президенттікке кандидат ретінде Жүсіп Калла мен Махфуд МД-мен бірге ұсынылды.

Бейбітшілік және қауіпсіздік ислам партиясы

2015 жылдың 14 қазанында Рома "Идаман" деп қысқартылған "Бейбіт және қауіпсіз ислам партиясын" жариялады. Идаман партиясының 2019 жылғы Индонезияның жалпы сайлауына қатысуға жасаған әрекеті, Бас сайлау комиссиясының (KPU) тіркеуден бас тартуынан кейін және Бас сайлауды қадағалау агенттігіне (Bawaslu) алғашқы шағымы жеңіліске ұшырады. Партия мемлекеттік әкімшілік сотына екінші рет шағымданды, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Идаман партиясы барлық шағымдану жолдарын тауысып, бас тартуды күштен шығара алмағаннан кейін, Рома 2018 жылдың 12 мамырында партияның Ұлттық мандат партиясына (ПАН) қосылғанын жариялады.

Діни мәселелер бойынша

2000 жылдары Рома моральдық бұзылыстарды өткір сынға алған. Оның сын-ескертпелері көбінесе dangdut әншісі Инуль Даратистаның би өнеріне бағытталған. 2003 жылы көршілер, сосын журналистер Рома Ирама мен актриса Ангел Лелганы түн ортасында Ангелдің пәтерінде ұстап алды. Рома мен Ангел бастапқыда дін тақырыбын талқылап отырғанын мәлімдеді. Бірнеше түзетуден кейін, соның ішінде Романың кино сценарийлерін алып кеткеннен кейін, Ангел Романың оны "сири" некесімен (заңды түрде тіркелмеген, бірақ Шариғат бойынша рұқсат етілген) үйлендіргенін және кейіннен сол күні ажырасқандарын растады.

Расизм мен фанатизм туралы айып

2012 жылы Джакартада өткен губернатор сайлауы кезінде Рома Ираманың Батыс Джакартадағы мешітте саяси сөз сөйлегені бейнеге түсірілді. Рома Ирама өз тыңдаушыларын Жоко Видодо мен Басуки Кахая Пурнамаға дауыс бермеуге шақырды, себебі оның сөзіне қарағанда, біріншісінің ата-анасы христиан дінінде, ал екіншісі – қытай және христиан. Оның айтқандарының арасында: мұсылмандар мұсылмандар емес адамдарды сайласа, олардың беделі түсіп кетеді, pribumi халқының мүддесін қорғағанда адамдарды SARA (этностық, діни, нәсілдік) белгілерімен атау дұрыс, Жоко Видодо – Басуки мен қытайлардың билікке келуіне жасалған қадам ғана. Соңғы сөзінде ол «Басукиге билік берілсе, этникалық малайлар Джакартада Сингапурдың Малайзиядан тәуелсіздік алған кездегідей қытайлардың бағындыруына ұшырайды» деді (Шындығында Сингапур Малайзиядан тәуелсіздік алмай, Малайзия Федерациясынан шығарылды). Индонезияда саяси науқан кезінде адамның нәсіліне немесе дініне шабуыл жасау қылмыс болып есептеліп, айыппұл мен түрме жазасы көзделеді. Бұған қоса, діни орында науқан жүргізу заңға қайшы келеді, бұл мәселе дау тудырды. 6 тамызда Сайлауды бақылау комиссиясы (Panwaslu) Рамдансияның төрағалығымен оны тергеуді бастау үшін шақырды. Алғашқы тергеу Рома Ираманың журналистердің алдында «Жоко Видодо мен Басуки Пурнаманы жақсы көремін» деп жылап, ешқандай қателік жасағанын мойындамауымен аяқталды. Келесі тергеу кезінде Рома Ирама мен Фаузи Бово (қазіргі губернатор) Романың науқанда қатысқанын немесе Фаузи Бовоның науқаны үшін жұмыс істегенін жоққа шығарды. Бірақ Романың 2012 жылғы маусымдағы мәлімдемесіне сәйкес, ол және оның отбасы Фаузи Бовоны қолдаған және Романың Фаузи Бовоның ресми науқандық бейнесінде пайда болғаны белгілі болды. Ақырында Panwaslu Рома Ираманы барлық айыптан босатты. Алайда, Рамдансияның бейтараптығын тексеру кезінде ол Фаузи Бовоның сайлау штабының жағында болғаны анықталғаннан кейін қызметтен алынды. Кейін Рома Жоко Видодомен «Индонезия заңгерлері клубы» телешоуында телеконференция арқылы кездесті. Ол Жоконың ата-анасының діні туралы жалған мәлімдеме жасағаны үшін Жокодан кешірім сұраудан бас тартты.