Кіріспе
Хорватиялық футболшы (1984 жылы туған)
Нико Кранжчар (; 1984 жылдың 13 тамызында туған) – Хорватияның бұрынғы кәсіби футболшысы. Ол негізінен шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде ойнаған, бірақ қанат шегінде немесе екінші шабуылшы ретінде де тамаша өнер көрсетуге қабілетті болды. 2021 жылдың 5 мамырынан бастап Хорватияның 19 жасқа дейінгі құрамасында Йосип Шимуничтің ассистенті ретінде жұмыс істейді. 2005 жылдың қаңтарында өзінің ұзақ жылдар бойы қарсыласы болған "Хайдук Сплит" клубына ауысып, қызу пікір тудырды. 2006 жылдың тамызында Англияның "Портсмут" клубына өтті. Бірнеше жыл бойы команданың негізгі ойыншыларын сақтап бағуға тырысқаннан кейін, "Портсмут" 2009-2010 маусымның басында оны сатуға шешім қабылдады, бұл 2009 жылдың қыркүйегінде "Тоттенхэм" клубына өтуіне мүмкіндік берді, онда ол бұрынғы бапкері Гарри Реднаппен қайта қауышты. 2012 жылы Украинаның "Динамо" клубына ауысты, содан кейін екі жыл бойы "Квинс Парк Рейнджерс" клубында арендада ойнап, үшінші рет Реднапппен бірге жұмыс істеді. Ол карьерасын АҚШ-тағы "Нью-Йорк Космос" және Шотландиядағы "Рейнджерс" клубтарында қысқа ғана кезеңдерде аяқтады, ал 2018 жылы футболдан кетуге бел буды. "Жаңа Роберт Просинечки" деп аталатын Кранжчарға 2004 жылдың тамызында әкесі Златко ұлттық құрама сапындағы алғашқы ойынын өткізуге мүмкіндік берді. Ол 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында, УЕФА Еуро-2008 және УЕФА Еуро-2012 турнирлерінде ел намысын қорғады. Барлығында Хорватия ұлттық құрамасы сапында 81 матч өткізіп, 16 гол соқты. Ұлттық құрама сапындағы соңғы ойынын 2013 жылдың 15 қазанында өткізді, аяқ жарақатының салдарынан 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында қатыса алмады.
Ерте өмір
Кранжчар – бұрынғы «Динамо Загреб» және «Рапид Вена» командаларының шабуылшысы Златконың ұлы. Ол балалық шағын Австрияда өткізді, себебі оның әкесі сол жерде ойнаған. Сондықтан ол австриялық паспортқа ие және 2013 жылы Еуроодақтың кеңеюінен және Хорватияның қабылдануынан бұрын ол Еуроодақ ойыншысы ретінде қарастырылды.
Динамо Загреб
Кранжчар жастық шағының көп бөлігін «Динамо» (Загреб) клубында ойнап өткізді, ал кейін 17 жасында алғаш рет команданың ең жас капитаны атанды. Ол «Prva HNL» чемпионатының ең жас гол соққан ойыншыларының біріне де айналды, себебі 16 жасында «Динамо» сапындағы тұңғыш ойынында гол соқты. 2003 жылы команда Хорватия кубогы мен чемпионатын жеңіп, «дубль» жасады, ал келесі маусымда тағы да Хорватия кубогын ұтты. Осындай қабілеттері мен ойынға қосқан үлесі оны жанкүйерлердің сүйіктісіне айналдырды, оны француз футбол легендасы Зинедин Зиданмен салыстыра бастады.
Хаджук Сплит
2005 жылдың қаңтар айында Кранжчар Динамо Загреб басшылығымен келіспеушілікке ұшырады, нәтижесінде Динамоның басты қарсыласы – Хайдук Сплитке күтпеген трансфер жасады. Бұл трансфер Хайдуктың спорт директоры Игорь Штимактың арқасында 1,88 миллион еуроға жүзеге асты. Оның ресми тұсаукесеріне 10 мыңнан астам жанкүйер келді. Кранжчар 2005 жылдың 26 ақпанында Осиекке қарсы өткен 2:2 есебімен аяқталған ойында Хайдук сапындағы алғашқы матчын өткізді. 2005 жылдың 23 сәуірінде "Польджуд" стадионында "НК Интер" клубына қарсы өткен матчта 5:1 есебімен жеңіске жеткен кезде алғашқы голын соқты. 2005 жылдың 28 мамырында "Вартекске" қарсы өткен шешуші ойында 6:0 есебімен жеңіске жеткен кезде екінші голын енгізді. Кранжчар Хайдуктың 2004–05 жылғы Prva HNL турнирін жеңіп алуына көмектесті, бұл олардың қатарынан екінші лигалық жүлдесі болды. Тамаша ойындары мен спорттық қасиеттерінің арқасында Кранжчар бірден жанкүйерлердің сүйікті ойыншысына айналды. Шетелден көптеген ұсыныстар түскеніне қарамастан, ол келесі маусымда Хайдукта қалуды жөн көрді. 2005–06 жылғы Prva HNL турнирінде ол 10 голмен Хайдуктың үздік гол соққан ойыншысы атанды. 2006 жылғы әлем чемпионатыннан кейін әлемдік баспасөз Кранжчардың талантын жоғары бағалады, соның салдарынан бірнеше клуб жас жұлдызға қызығушылық танытты. Аталған клубтардың ішінде "Стад Ренне" және испандық "Сельта Виго" клубтары бар еді. 2006 жылдың тамызында "Ренн" клубы Кранжчар үшін 4,5 миллион еуро ұсынды, бірақ Хайдук бұл ұсынысты қабылдамады, ойыншы үшін одан да көп ақша алуға ниеттенгендерін мәлімдеді. Алайда, сол күні Кранжчар 2006 жылдың 31 тамызында 3,5 миллион фунт стерлингке (5,2 миллион еуро) "Портсмут" клубына өтті.
Портсмут
Кранжчар 2006 жылғы 1 қазанда «Портсмут» сапында Премьер-лигада дебют жасады. Ол «Тоттенхэм Хотспер» клубына қарсы өткен сыртқы ойында 90 минут бойы ойнады, нәтижесі 2:1 есебімен жеңіліс болды. Өзінің алғашқы Премьер-лига голын 2007 жылғы 31 наурызда «Фулхэм» клубына қарсы ойында соқты, бұл гол «Портсмутқа» ерте 1:0 есебімен көшбасшылықты әкелді, алайда матч 1:1 есебімен тең аяқталды. Алғашқы Премьер-лига маусымында ол барлығы 24 ойынға қатысып, екі гол соқты. Келесі маусымда ол «Портсмуттың» ФА кубогын жеңуіне зор үлес қосты. 2008-09 маусымының басында «Монако» клубы Кранжчарға 12 миллион фунт стерлинг көлемінде ұсыныс жасады, бірақ ол қабылданбады, алайда «Монако» бұл туралы мәлімдеме жасаған жоқ. 2009 жылғы 12 ақпанда, «Портсмут» клубты құлдыраудан құтқаруға тырысып жатқанда, Кранжчар «Портсмуттан» кету және ірі клубқа өту ниетін ашық білдірді. «Арсенал» және «Монако» клубтары бұрын-соңда хорват футболшысымен келісімге келуге тырысқан. Тамыз айында Кранжчар: «Қазіргі уақытта мен қаламын, бірақ мен қалағандай жаңа ойыншылар келмеді. Сондықтан мен жаңа келісімшартқа қол қоймаймын. Мен үшін бұл тағы бір маусым, содан кейін мен кетемін» деді.
"Тоттенхэм Хотспур"
2009 жылдың 1 қыркүйегінде Кранжчар «Портсмуттан» «Тоттенхэм Хотспурға» қосылды, екі клуб шамамен 2,5 миллион фунт стерлингтік трансферлік сомаға келісім жасағаннан кейін. Нақты бағасы жарияланбады. Трансферлік терезенің жабылуына аз уақыт қалғанда келісім шартқа қол қойылды, ол төрт жылдық келісімшартқа отырды. «Эвертон» соңғы сәтте Кранжчарға ұсыныс жасағаны хабарланды, бірақ ойыншы «шпорларға» қосылуды жөн көрді, ол былай деді: «Эвертон да үлкен клуб, бірақ соңында «Тоттенхэмнің» дәстүрі мен мәртебесі шешімді қабылдауыма себеп болды. Мен менеджер Гарри Реднапты, сондай-ақ Лука Модрич пен Ведран Ćорлуканы білдім, олар маған клуб туралы жақсы нәрселер айтты». Кранжчар «Тоттенхэм» сапындағы дебютін өз алаңында «Манчестер Юнайтедке» 3:1 есебімен жеңілген кезде қосалқы ойыншы ретінде өткізді. 2009 жылдың 26 қыркүйегінде Кранжчар «Тоттенхэм» сапындағы Премьер-лигадағы алғашқы ойынын өткізді. 2009 жылдың 4 қазанында «Болтон Уондерерстің» сапындағы Премьер-лига матчында алғашқы голын соқты. 2009 жылдың 22 қарашасында Кранжчар «Уиган Атлетикке» қарсы өткен ойында 9:1 есебімен жеңіске жеткенде гол соқты, ал Джермен Дефое рекордтық бес гол соқты. 2009 жылдың 16 желтоқсанында Кранжчар «Манчестер Ситиге» қарсы өткен ойында 3:0 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. 2010 жылдың 20 наурызында Кранжчар «Сток Ситиге» қарсы өткен сыртқы ойында 1:2 есебімен жеңіске жетіп, шешуші голды соқты. Гарет Бейлдің оның позициясындағы өркендеуіне байланысты Кранжчардың негізгі құрамға ілігуі қиын болды. Алайда, Кранжчар маусымға маңызды үлес қосып, екі ойынның қатарынан соңғы минутта жеңіске жеткізді, «Уайт Харт Лейнде» «Болтон Уондерерстің» қақпасына 2:1 есебімен гол соқты, сондай-ақ «Сандерлендке» қарсы өткен сыртқы ойында да 2:1 есебімен жеңіске жетті. 2011–12 маусымының басында Кранжчар маусым алдындағы жолдастық матчта 35 ярдтық гол соқты, бұл «Милтон Кинс Донс» клубына қарсы 5:3 есебімен жеңіске жеткен кезде болды.
Динамо Киев
2012 жылдың 6 маусымында Украинаның "Динамо" клубы Нико Кранжчардың төрт жылдық келісімшартқа қол қоюын растады. Трансферлік құны шамамен 5,5 миллион фунт стерлингке бағаланды. "Динамо" Киевке ауысқаннан кейін Нико Кранжчар клубқа қосылғанына "қуанышты" және "қанағаттанған" екенін айтты, сондай-ақ "Тоттенхэмде" өткізген уақытының "көкнәр" болғанын мойындады. Кранжчар "Динамо" Киевтің 2003 жылы "Динамо" Загребте ойнаған кезінде онымен қызығушылық танытқанын атап өтті. Ол 5-ші турда "Волын Луцк" клубына қарсы екі гол соқты. 2012 жылдың 14 қыркүйегінде "Карпаты Львов" клубына қарсы тағы екі гол енгізді. Маусымды жақсы бастағаннан кейін, қараша айында Кранжчар бұрынғы білезік жарақатын сезінді, ол оны жыл соңына дейін алаңнан шығарды. Қысқы үзілістен кейін маусымның екінші жартысына қайта оралды, бірақ 2013 жылдың наурыз айында Хорватия құрамасының ойынында жарақат алғаннан кейін тек екі матчқа қатысты. Осы жолы ол маусым соңына дейін алаңнан тыс қалды. 2013-2015 жылдары "Квинс Парк Рейнджерс" клубында 2 жыл қарызға ойнағаннан кейін, Кранжчар "Динамо" Киевтің негізгі құрамына оралды.
Квинс Парк Рейнджерс (салым)
2 қыркүйек 2013 жылы Кранжчар бұрынғы бас жаттықтырушысы Гарри Реднаппен қайта қосылу үшін "Квинс Парк Рейнджерс" клубына маусымдық негізде жалға берілді. Реднапп бұрынғы клубы "Тоттенхэм Хотспурдан" тағы екі ойыншыны шартқа алған болатын. Бұл Реднапптың Кранжчармен үшінші рет келісім жасауы еді, олар бұрын "Портсмут" және "Тоттенхэм" клубтарында бірге жұмыс істеген. Жамбас жарақаты салдарынан дебюті кешіккеннен кейін, Кранжчар жаңа клубы үшін алғашқы ойынын "Йеовил Таунға" қарсы екінші таймда қосымша ойыншы ретінде өткізді. 2013 жылдың қыркүйек айының соңында "Миддлсбро" клубына қарсы "Лофтс-Роуд" стадионында толыққанды дебют жасады. Кранжчар маусымдағы алғашқы голын "Миллуоллға" қарсы матчта соқты, сонымен қатар маусымның алғашқы нәтижелі пасын берді және "Ойынның үздік ойыншысы" деп танылды. 2014 жылдың қаңтарында ол тағы да гол соғып, "Квинс Парк Рейнджерс" клубына "Ипсуич Таунға" қарсы матчта 1:0 есебімен жеңіс сыйлады. Ол 2014 жылдың 1 шілдесінде жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін клубтан кетті, бірақ 2014 жылдың 1 қыркүйегінде жазғы трансферлік терезенің соңғы күні тағы бір маусымға жалға берілді.
Нью-Йорк Космосы
Киевтің "Динамо" клубынан босатылғаннан кейін, ол АҚШ-қа барып, "Космос" клубымен жаттықты. Бірақ, шетелдік ойыншылар қатысына байланысты, ол команда құрамына іліге алмады. 2016 жылдың наурыз айының ортасында шетелдік ойыншылардың бірі американдық азаматтық алған соң, Kranjčar ақыры "Космос" клубымен келісім шарт жасасты.
Рейнджерлер
2016 жылдың 23 маусымында Кранжчар Шотландия Премьер-лигасының «Рейнджерс» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды, бұл оның үшін «үлкен құрмет және артықшылық» және осындай ірі клубқа қосылудың «үлкен жауапкершілік» екенін айтты. Ол 16 шілдеде «Матервелл» клубына қарсы Лига кубогы матчында клуб сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Ал үш күннен кейін «Анан Атлетик» клубына қарсы алғашқы ойынын өткізді. Кранжчар 25 шілдеде клуб үшін алғашқы голын соқты, «Странраер» клубымен 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде үшінші голды енгізді. 1 қазан күні ол «Партик Тисл» клубымен 2:0 есебімен өткен ойында алғашқы лигалық голын соқты. Кранжчар қазан айының басында тізе буынының жарақатын алды, бұл оны маусымның қалған бөлігіне алаңнан шығарды. 2017 жылдың қаңтар айында Кранжчар өзінің қалпына келу процесі туралы айтып, алты айдың ішінде қайта оралуы мүмкін екенін болжады, бірақ жарақаттың ауырлығы оны зейнетке шығуға мәжбүр етуі мүмкін екенін мойындады. 2017 жылдың 29 маусымында Еуропа лигасы аясында «Прогрес Нидеркорн» клубына қарсы өткен матчта сегіз айдан кейін бәсекелестікке қайта оралды. Кранжчар 2018 жылдың 23 наурызында Глазгодағы кездесу кезеңінде жарақаттармен күрескеннен кейін клубтан босатылды.
Халықаралық мансап
Кранжчар бұған дейін Хорватияның 16 жасқа дейінгі, 17 жасқа дейінгі, 19 жасқа дейінгі және 21 жасқа дейінгі құрамаларында өнер көрсетті, содан кейін негізгі құрамаға жол ашты. Хорватия құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2004 жылғы 18 тамызда Израильға қарсы өткізген жолдастық кездесуде өткізді. 2006 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Хорватия үшін тұрақты ойыншы болды, тоғыз матчта алаңға шығып, екі гол соқты, оның ішінде Болгарияға қарсы керемет жеке тәжірибемен гол енгізді. Содан кейін Нико eurosport.com сайтындағы "Әлем чемпионаты даңқы үшін шабуылдаған жас ойыншылар" тізіміне енді, оған Лионель Месси, Лукас Подольски және болашақ "Помпей" командаласы Салли Мунтари сияқты әлемнің ең талантты ойыншылары да кірді. Ол финалдық турнирде Хорватияның топтық кезеңіндегі үш ойынының барлығында ойнады, өзінің керемет өнер көрсетуімен көзге түсті. Әкесі ұлттық құраманы басқарудан кеткен соң, Кранжчар 2008 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу турнирінде Хорватия үшін тұрақты ойыншыға айналды, барлық 12 матчта қатысып, екі гол соқты. Оның ең әйгілі голы – Англияға қарсы өткен соңғы матчта алыс қашықтықтан соққан голы. Хорватия бұл ойынды 3:2 есебімен жеңіп, Англияның финалдық турнирге қатысу мүмкіндігінен айырды. Ол Шотландияға қарсы өткен жолдастық матчта да көзге түсті, алаңның жақын тұсынан керемет соққан голымен есепті теңестірді (1:1), ал гол авторы Кенни Миллер болды. Кранжчар 2008 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан Хорватия құрамасының құрамында болды, екі топтық матчта және Түркияға қарсы ширек финалда негізгі құрамда ойнады. 2010 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Қазақстанға қарсы гол соқты. Ол 2012 жылғы Еуропа чемпионатына Хорватияның 23 ойыншыдан тұратын тізіміне енді және үш топтық матчтың екеуінде ойнады, тек Испанияға қарсы соңғы матчты өткізіп алды. 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатына тізе жарақатының салдарынан қатыса алмады және содан бері ұлттық құраманың болашақ матчтарына шақырылмады. Оның соңғы халықаралық матчы 2013 жылғы 15 қазанда өтті.
Жеке өмір
Кранжчар - хорват футболшысы және жаттықтырушы Златко Кранжчардың ұлы. Ол Симона Фистричке үйленген еді және олар Гертфордширдегі Куфли қаласында тұрды. 2011 жылдың 7 наурызында Симона Лори есімді қыз бала тауып алды. Бірақ Кранжчар мен Фистрич Лори туғаннан кейін бір жыл ішінде ажырасып кетті. Қазір ол актриса Зринка Цвитешичпен кездесіп жүр.