Кіріспе
1972 жылғы желтоқсан
1972 жылғы желтоқсанда келесі оқиғалар болды:
1972 жылдың 4 желтоқсаны (дүшәмбе)
1971 жылы Гондурас президенті болып сайланған Рамон Эрнесто Круз армия жасаған төңкеріс салдарынан құлатылды. Сайлаудан кейін билікті Крузға өткізген генерал Освальдо Лопес Ареллано президенттік лауазымға қайта оралды. 7 жасар Стивен Стайнер Калифорния штатының Мерседе қаласында мектептен үйге бара жатқанда ұрланды. Стивен жеті жылдан астам уақыт бойы ұрлаушысы Кеннет Парнеллмен бірге "Дэннис Парнелл" деген атпен өмір сүрді, бірақ Парнелл тағы бір баланы, Тимми Уайтты ұрлады. Стайнер және Уайт Калифорния штатының Укиа қаласында полицияға жүгінгеннен кейін 14 жасында отбасымен қайта табысты. Оқиға "Менің атым Стивен екенін білемін" деген атаумен кітапқа және 1988 жылғы телефильмге айналды.
1972 жылдың 5 желтоқсаны (сексенбі)
1973 жылдың 5 қаңтарына дейін АҚШ-тың барлық әуежайларында барлық жолаушылар мен қол жүгі тексеруден өтуге міндетті болады, бұл туралы АҚШ Көлік министрлігі төтенше жағдай ережелері арқылы жариялады. Жабдықтарды федералдық қаражат есебінен төлеуге болады, ал қосымша персоналды әуе компаниялары мен әуежай операторлары төлейді. 1972 жылы АҚШ-та 29 ұшақ қағылу оқиғасы тіркелді. 1973 жылы – екі оқиға. АҚШ апелляциялық соты 1975 жылдың 15 тамызынан бастап жасалған автокөліктерде ауа қаптамаларын міндетті түрде орнатуды талап ететін ережені күштен шығарды. Аты-жөнін жария етпеуді сұраған АҚШ үкіметінің өкілі, АҚШ тарихында тұңғыш рет, халықтың өсуінің тоқтау деңгейінен (ZPG) төмен – әрбір әйелге 2,11 бала туатын деңгейге түсіп қалғанын хабарлады, бұл көрсеткіш 1971 жылы 2,28 болса, 1972 жылы 2,04-ке төмендеді.
1972 жылдың 8 желтоқсаны (жұма)
United Airlines 553 рейсі, Вашингтоннан Чикагоға бағытталған Боинг 737, мұзды ауа-райы кезінде Чикагоның Мидуэй әуежайына қонуға тырысқанда сағат 14:29-да апатқа ұшырады. Борттағы 61 адамның 43-і, сондай-ақ 3722 W. 70th Place мекенжайындағы үйдің ішіндегі екі адам қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында Уотергейт ісіне қатысқан Э. Говард Ханттың әйелі Дороти Хант, CBS News тілшісі Мишель Кларк және Иллинойс штатының конгрессмені Джордж У. Коллинс болды. Бұл Боинг 737 ұшағының тұңғыш қазалы апаты еді. Флорида штаты АҚШ Жоғарғы Сотының 29 маусымдағы Фурман Грузияға қарсы іс бойынша шешімінен кейін өлім жазасын қайта енгізген алғашқы штат атанды. Губернатор Реубин Аскеу заңға екі палатада мақұлдағаннан кейін бір аптадан соң қол қойды. Франциядағы Палестина Азат Ұйымының (ПАҰ) өкілі доктор Махмуд Хамшари, 1972 жылғы Мюнхендегі трагедияға қатысы бар деген күдікпен, Израильдің Моссад агенттері оның телефонына орналастырған бомбадан қаза тапты. Хамшаридің болмаған уақытында жарылғыш зат орнатылып, кейін агент оған қоңырау шалып, оның кім екенін анықтау үшін бірнеше сұрақ қойды. Содан кейін бомба қашықтан басқару арқылы, мүмкін телефон желісі арқылы берілген сигналмен жарылды.
1972 жылдың 14 желтоқсаны (сенбі)
Шығыс стандартты уақыты бойынша түн ортасынан кейін америкалық астронавт Юджин Сернан Харрисон Шмиттің соңынан Ай модуліне көтерілді, ол кем дегенде 50 жыл бойы Айға аяқ басқан соңғы адам болды; Аполлон 17 Айға аяқ басуының жоспарланған аяқталуы 0433 GMT (13 желтоқсанның 23:33 EST) болған еді. 2255 GMT (17:55 EST) сағатында Challenger Ай модулі кабинасы Сернан мен Шмиттпен бірге Ай бетінен көтеріліп, Ай орбитасына қайта оралды. 53 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет Айға астронавттар тобын қондыруға арналған NASA-ның Artemis 3 миссиясы 2026 жылдың қыркүйегінен бұрын өткізілмейді деп жоспарланған. Вилли Брандт 493 мүшелі Бундестагта 247 дауысқа ие болып, Батыс Германия канцлері болып қайта сайланды, ол 269 дауыс алды. Туған: Миранда Харт, ағылшын комедия актері және актрисасы; Девон штатының Торквей қаласында.
1972 жылдың 16 желтоқсаны (сенбі)
300-ден астам бейбіт тұрғын – еркектер, әйелдер және балалар – Мозамбиктегі, сол кезде Португалияның колониясы болған Шығыс Африкадағы Вириаму ауылында португал әскерлері тарапынан жаппай қырғынға ұшырады. Бұл қырғын күні бұрын португал әскерінің патрульдік тобына жасалған шабуылға жауап ретінде жасалды. Кейіннен кем дегенде 328 адамның денесі жерленді, бірақ куәгерлер құрбандардың саны 400-ден асып кеткенін мәлімдеді. Лидице сияқты, Вириаму да толығымен қиратылды. Лидицеден өзгеше, Вириаму ешқашан қайтадан тұрғызылған жоқ. "Аполлон-17" ғарыш кемесі Жерге қайтып оралды, осымен Америка Ай орбитасына ұшқан соңғы экипаждық ғарыш кемесі болды. Нью-Йорк штатының Чиктовага қаласындағы ұшақ апатынан алты адам қаза тапты. Екі қозғалтқышты Cessna 421 ұшағының пилоты Буффало Ниагара халықаралық әуежайына қайта орала алмады және екі үйге шағылысып, өзімен бірге екі жолаушысын және Чиктовагадағы Дайан Драйв көшесіндегі екі үйде болған үш адамды қаза қылды.
1972 жылдың 17 желтоқсаны (жексенбі)
Дэйв Хэмптон Атланта Фалконс командасының бір маусымда 1000 ярдқа жүгірген алғашқы ойыншысы болды, осылайша Атланта Канзас-Сити Шефтерге қарсы маусымын аяқтады. Келесі мүмкіндігінде Хэмптон бес ярдтық шығынға ұшырады және 1972 жылды 995 ярд жүгіріспен аяқтады. Қайтыс болды: Родольфо Кадена, 30 жаста, Калифорниядағы ерлер институтында Мексика мафиясының түрмелік тобын құрған, қарсы топ мүшелерінің 70 рет пышақтап өлтіруінен кейін.
1972 жылдың 18 желтоқсаны (дүшәмбе)
Linebacker II операциясы, көбінесе Рождестволық бомбалау деп аталады және кейде "Он бір күндік соғыс" деп те айтылады, сағат 14:51-де майор Билл Стокер басқарған 87 B-52 бомбалаушысының біріншісі Гуамдағы Андерсен әуе базасынан ұшып қозғалды. Оларға Таиландтан келген тағы 42 B-52 ұшағы, сондай-ақ 400 истребитель мен жанармай құю танкерлері қосылды. Ханой уақыты бойынша сағат 19:40-та 35 000 фут (10 668 метр) биіктіктен бомбалаушылар Солтүстік Вьетнамдағы нысандарға бомбаларын төгуді бастады, оларға жүздеген SAM зымырандары және бірнеше МиГ-21 истребительдері қарсы шықты. Алғашқы 24 сағатта 121 бомбалау шабуылы жасалды. АҚШ сенаторы сайланған (әрі болашақ АҚШ вице-президенті және президенті) Джо Байденнің әйелі Нейлия Хантер Байден, олардың 13 айлық қызы Наомимен бірге жол апатында қаза тапты. Байден ханымның машинасы сағат 14:30-да Хоксессин, Делавэр қаласының жанындағы қиылысқа кіргенде трактор тіркемесімен соқтығысты. Байдендердің үш және төрт жастағы екі ұлы жарақат алды.
1972 жылдың 20 желтоқсаны (сәрсенбі)
Вьетнам соғысына қатысқан соңғы австралиялық әскерилер елге қайтарылды. Нейл Саймонның "The Sunshine Boys" пьесасы алғаш рет Бродвейдегі Броадхерст театрында қойылды. "Қанаты жоқ ұшақ" аталған Northrop M2 F3 соңғы рет ұшып, 21793 метр биіктікке көтерілді. North Central Airlines компаниясының 575 рейсіндегі он жолаушы Чикагоның О’Хар әуежайында қаза тапты. DC-9 ұшағы Мадисон, Висконсин штатына 27L ұшу жолағынан ұшып кетуге рұқсат алғанда, Tampa қаласынан келген Delta Air Lines 954 рейсі, CV 880 ұшағы, әуе қозғалысын басқарушының қателігі салдарынан 27L ұшу жолағымен жүріп өткен кезде соқтығысқа ұшырады. 575 рейсі кешкі сағат алтыдан сегіз секунд кейін, О’Хардың 27L ұшу жолағынан ұшып кету үшін жылдамдық алғаннан кейін 44 секунд өткен соң Delta 954 рейсімен соқтығысты. Тергеу агенттігінің қорытындысы бойынша, жер бақылаушысы Delta CV 880 ұшағы 32R тұрақ алаңынан немесе ұшу-қону жолағының екінші жағындағы 32L тұрақ алаңынан өтіп кеткенін нақтыламастан, "отыз екі тұрақ алаңына дейін тоқтаңыз" деген бұйрық берген.
1972 жылдың 26 желтоқсаны (сексенбі)
"Солтүстік Вьетнамдағы әуе соғысын шешкен" әуе шабуылы деп сипатталған Linebacker II операциясында 220 американдық ұшақ он бес минут ішінде нысаналарға шабуыл жасап, зымыран құрастыру орналысын жойды, радар станциялары мен әуе базаларын қиратты. Солтүстік Вьетнам үш күннен кейін бейбіт келіссөздерді қайта бастауға келісті. Рождестводан кейінгі күні Ханойдағы Хам Тьен көшесіндегі тұрғын үйлер мен іскерлік ғимараттар да қирап, 215 бейбіт тұрғын қаза тапты. Чилидің Сантьяго қаласындағы El Mercurio газеті Анд тауларындағы ұшақ апатынан аман қалған 16 адам аштықтан қаушау үшін каннибализмге жүгінгенін хабарлады. Кеңес Одағының Президиумы 1860 жылы Ресей империясы Қытайдан тартып алған Сібірдегі тоғыз қаланың "қытай тілінде жаңғырығы бар" аттарын өзгерту туралы жарлықты бекітті. 48 мың халқы бар Сучан қаласы Партизанск, Тетьюхи – Дальнегорск, ал тау-кен және кеме қатынасы бар Тейухе Пристан – Рудная Пристан (орыс тілінде "Кен порты" деген мағынаны білдіреді) болып өзгертілді. Иман – Дальнереченск ("Алыс өзен"), ал Манзовка – Сибирцево деп қайта аталды. Қайтыс болды: 88 жастағы Гарри С. Трумэн, 1945-1953 жылдар аралығында АҚШ-тың 33-ші президенті, Канзас-Ситиде таңғы сағат 7:50-де қайтыс болды.