Мономой аралы: құмды мүйіс пен тарихы

Кіріспе

Массачусетс материгінен тыс, Кейп-Кодтың Чатэм қаласынан оңтүстік-батысқа қарай созылған 13 шақырымдық құм түкірігі – Мономой аралы. Құмның жылжуы мен су деңгейінің өзгеруіне байланысты, ол кейде материкке жалғасып, кейде одан бөлініп жатады. Аралда Мономой ұлттық жануарлар қоры орналасқан. 1691 жылғы Массачусетс жарғысында бұл арал Малабар мүйісі деп аталады, сондай-ақ Малабар деп те жазылған.

Тарих

Мономой 1710 жылы өзінің қауымдастығына ие болды. Қазіргі ауруханалық тоған орнында теңізшілерге арналған мейрамхана ашылды. 19 ғасырдың басында Мономойдың ішкі жағалауындағы Powder Hole деп аталатын терең табиғи порты едәуір балықшылар елді мекенін тартты. Өркендеген шағында Уайтвош ауылы шамамен 200 тұрғынға, Мономойт Хаус аталған мейрамханаға және бір уақытта 16 оқушы оқыған №13 мемлекеттік мектепке ие болды. Мономой портына әкелінген балық пен скумбрия кептіріліп, Бостон мен Нью-Йорк қалаларындағы базарларға жөнелтілді. Ауыл тұрғындары оларды құрлыққа барғандарға бір данасынан екі центтен сататын, бұл оларға тамақ пен кіріс әкелді. 1860 жылы портын дауыл шайып кеткеннен кейін ауыл тасталып қалды. 1863 жылға дейін ол құмсыз болып қалды, содан кейін қайта жаңартылып, 1876 жылға дейін қайта қоныстанды. 1958 жылғы көктемдегі дауыл Моррис аралы мен Мономой арасында кең, терең емес арна жасап, оны құрлықтан бөліп тастады. 1978 жылғы қар буылы аралды Солтүстік Мономой және Оңтүстік Мономойға бөлді. 2006-2007 жылдардың қысындағы дауыл Оңтүстік Мономойды қайтадан құрлыққа қосты, бірақ Солтүстік Мономой арал болып қала береді. 1970 жылы арал федералдық жабайы табиғат резерваты болып жарияланды, ол 285 түрдің құстары үшін көші-қон жолындағы маңызды тоқтау орны қызметін атқарады. 1972 жылы федералдық қорғауға алынғаннан бері сұр иінтәс Мономой мен жақын орналасқан Чатэмнің Оңтүстік жағалауындағы аралда жиі кездеседі. Резерваттың бір бөлігі – Мономой даласы. Мономойда тұрғын адамдар жоқ, электр қуаты да, асфальтталған жолдар да жоқ. Мономойда адамдардың қоныстанғанын еске салатын жалғыз нәрсе – 1828-1923 жылдар аралығында кемелерге бағыт көрсеткен Мономой нүктесі. Ағаштан жасалған шамшырақтың үйі, құйма темірден жасалған шамшырақ мұнарасы және кірпіштен салынған генератор үйі Оңтүстік Мономойдың нүктесінде орналасқан. Аралды АҚШ үкіметі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін басып алды. 1944 жылы аралда негізінен АҚШ Әуе күштері мен басқа да әскерлердің бомбалау және әуеден оқ ату жаттығулары үшін пайдаланылатын Мономой аралының оқ ату полигоны орналасқан, сонымен қатар сол жылы Мономой ұлттық жабайы табиғат резерваты құрылды. Оқ ату полигоны 1951 жылы тасталды, ал жабайы табиғат резерваты әлі де бар. Бұрынғы оқ ату және бомбалау полигоны 1995 жылы АҚШ Армиясының Инженерлер корпусының Бұрын пайдаланылған қорғаныс орындары (FUDS) бағдарламасы бойынша жарылмаған оқ-дәрілерді іздеу үшін тексерілді. Оқ-дәрі табылған жоқ, бірақ тексеру барысында 1950 және 1951 жылдары ұқсас іздеулер жүргізілгені, ал шамамен 1965 жылы сол кездегі жабайы табиғат резерватының басқарушысы бірнеше жаттығу бомбаларын тапқаны белгілі болды. 1995 жылы аралдың жылжуына байланысты бұрынғы бомбалау нысанасы су астында қалды. 2013 жылдан бері аралдардың жағалауында Атлантикалық үлкен ақ акулаларды көру жиіледі. "Эзидузит" балық аулау кемесінің экипажы кейбір акулаларды таңбалады.

Despite its remoteness, Monomoy was home to its own community as early as 1710. A tavern for sailors was opened up in the location of today's Hospital Pond, known then as Wreck Cove. During the early 19th century, a deep natural harbor at Monomoy's inner shore known as the Powder Hole attracted a sizeable fishing settlement. In its prime, Whitewash Village housed about 200 residents, a tavern inn called Monomoit House, and Public School #13, which boasted 16 students at one time. Cod and mackerel brought in to the Monomoy port were dried and packed for markets in Boston and New York City. Lobsters were also plentiful, providing both food and income for the villagers, who peddled them to mainlanders at about two cents apiece. The village was abandoned after its harbor was washed away by a hurricane around 1860. It remained uninhabited until 1863 when it was reconstructed and reinhabited until 1876. A storm in the spring of 1958 carved a wide, shallow channel between Morris Island and Monomoy, separating it from the mainland. The Blizzard of 1978 further divided the island into North Monomoy and South Monomoy. A storm during the winter of 2006 2007 once again reconnected South Monomoy to the mainland, although North Monomoy remains an island. The island was designated a Federal Wildlife Refuge in 1970, serving as an important stop on the migratory routes of 285 species of birds. Since gaining federal protection in 1972, gray seals have become a common sight on Monomoy and nearby Chatham's South Beach island. Part of the refuge is the Monomoy Wilderness. Monomoy has no human residents, no electricity, and no paved roads. The only extant reminder of Monomoy's habitation is the Monomoy Point Light, which guided ships from 1828 to 1923. The wooden lightkeeper's quarters, the cast iron light tower, and the brick generator house are on the point of South Monomoy. The island was taken over by the US government just before World War II. In 1944, the island was home to the Monomoy Island Gunnery Range, mainly used by the US Army Air Forces and other services for bombing and aerial gunnery practice, with the Monomoy National Wildlife Refuge established the same year. The gunnery range was abandoned by 1951, while the wildlife refuge still exists. The former gunnery and bombing range was surveyed under the United States Army Corps of Engineers Formerly Used Defense Sites (FUDS) program for possible unexploded ordnance in 1995. None was found, though the survey noted that similar searches took place in 1950 and 1951, and circa 1965 the wildlife refuge manager at the time found some practice bombs. By 1995 the former bombing target was under water due to shifting of the island. Since 2013, there has been a surge of Atlantic great white shark sightings off the coast of the islands. Some of the sharks have been tagged by the crew of the F/V Ezyduzit.