Томас Мертонның «Жеті қабатты тау» автобиографиясының тарихы

Кіріспе

Томас Мертонның 1948 жылғы автобиографиясы Томас Мертонның өмірбаяны.

Жазу және жариялау

"Жеті қабатты тау" атты еңбегінде Мертон өзінің ерте өмірін және 23 жасында Құдайға деген сенімін іздеу, осы ізденістің нәтижесінде Рим католик дінін қабылдауы туралы ой толғайды. Дініне келгеннен кейін Мертон үміткер болашағы зор әдеби мансабынан бас тартып, Нью-Йорк штатының Олеан қаласындағы Сент-Бонавентура колледжіндегі ағылшын әдебиеті пәнінің оқытушысы лауазымынан кетіп, Кентукки штатының ауылдық аймағындағы Гетсимани Анамыз аббаттығына кірді. Мертон кіруін сипаттап былай дейді: "Мэтью бауырлас есікті артымнан құлыптап, мен жаңа талғамның төрт қабырғасына қамалды". Кейіннен, аббаттықта жаңа келгенді қабылдаған Дом Фредерик Данн, Мертонға өмірбаянын жазуды ұсынды, ол оны тартыншақтықпен бастады, бірақ қолға алған соң, жазу "құйылып" шықты. Көп ұзамай ол күнделіктерін кітапқа айналдырды. "Тайм" журналы кейіннен бұл кітапты "монахтық өмір салтын жаңаша бейнеледі және қасиеттілік ұғымын заманауи адамдарға түсінікті етті" деп сипаттады. Мертонның күнделіктерінде жобаға алғашқы сілтеме 1946 жылдың 1 наурызында жазылған, бірақ көптеген ғалымдар оның одан да ертерек жазуды бастағанын санайды, себебі жобаның (600 беттен астам) тұжырымы 1946 жылдың 21 қазанында оның әгенті Наоми Бертон Стоунға жеткен. 1946 жылдың соңында "Жеті қабатты таудың" ішінара мақұлданған мәтіні оның әгенті Наоми Бертонға, Кертис Браун әдеби агенттігіндегі қызметкерге жіберілді, ол одан кейін оны Харкорт Брейс баспасындағы белгілі кітап редакторы Роберт Жируға жіберді. Жиру оны бір түндік оқып, келесі күні Наомиге қоңырау шалып, ұсыныс жасады, ол монастырь атынан қабылдады. Мертон кедейлік сертіне қол қойғандықтан, барлық гонорар Аббат қауымына берілуге тиіс болды. Бірақ, көп ұзамай, басқа аббатхананың қарт цензоры Мертонның монахқа лайық емес деп тапқан, еркін стильде жазуына қарсылық білдірді. Мертон Франциядағы Бас Аббатқа (француз тілінде) шағымданды, ол автордың стилі жеке мәселе екенін айтты, содан кейін жергілікті цензор да өз пікірін қайтарып алып, кітаптың жариялануына жол ашты. Мертонның досы Эдвард Райс цензура мәселесінің артында басқа оқиға бар екенін айтады. Райс цензорлардың пікірлері кітапқа әсер еткенін санайды. Цензорлардың басты назары Мертонның прозалық стиліне емес, оның өмірбаянындағы ойларының мазмұнына аударылды. Ол "көпшілікке көрсетуге тым еркіндік" болды. Басылған нұсқа түпнұсқа қолжазбаның "қырқылған" нұсқасы болды. Райс өз пікірін жариялаған кезде, ол ешқандай дәлел ұсына алмады; алайда, содан бері автобиографияның алғашқы жобалары табылды және қолжазбаның бөліктері жойылғанын немесе өзгертілгенін дәлелдеді. Автобиографияның 50 жылдығына арналған кіріспесінде Жиру осы өзгерістерді мойындайды және Мертонның автобиографиясының алғашқы абзацын ұсынады. Ол "Адамның табиғаты жеке, нақты, тіршілік ететін нәрсе ретінде пайда болған кезде, өмір, адам ретінде, онда Құдайдың бейнесі әлемге түсіріледі. Еркін, өмірлік, өздігінен қозғалатын тұлға, тәнді ақылға салатын рух, жемісті қозғалысқа дайын энергия кешені махаббатпен жалындай бастайды, олсыз ешқандай рух өмір сүре алмайды" деп басталады. Басылған өмірбаян "1915 жылдың қаңтар айының соңғы күні, Су Тасымалдаушының белгісімен, үлкен соғыстың жылында және Испания шекарасындағы француз тауларының көлеңкесінде мен дүниеге келдім" деп басталады. 1948 жылдың ортасында алдын ала нұсқалары Эвелин Уо, Клэр Бут Люс, Грэм Грин және епископ Фултон Дж. Шинге жіберілді, олар кітаптың мұқабасында және кейбір жарнамаларда қолданылған мақтаулармен және цитаталармен жауап берді. Алғашқы баспа саны 5000-нан 12500-ға дейін өсті. Осылайша, кітап 1948 жылдың қазан айында жарық көрді, ал желтоқсан айына қарай оның 31 028 данасы сатылды және ол "Тайм" журналының бестселлер деп жариялады. Алайда, "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "дін кітабы" деп, апта сайынғы ең көп сатылатын кітаптар тізіміне енгізуден бас тартты. Осыған жауап ретінде Харкорт Брейс газеттің шешіміне назар аудару үшін "The New York Times" газетінде үлкен жарнама жариялады. Келесі аптада "Жеті қабатты тау" бестселлерлер тізіміне кірді, онда ол шамамен бір жыл бойы сақталды.

In The Seven Storey Mountain, Merton reflects on his early life and on the quest for faith in God that led to his conversion to Roman Catholicism at age 23. Upon his conversion, Merton left a promising literary career, resigned his position as a teacher of English literature at St. Bonaventure's College in Olean, New York, and entered the Abbey of Our Lady of Gethsemani in rural Kentucky. Describing his entry, Merton writes, "Brother Matthew locked the gate behind me, and I was enclosed in the four walls of my new freedom." Later, Dom Frederic Dunne, the abbot at the abbey, who had received him as a novice, suggested that Merton write out his life story, which he reluctantly began, but once he did, it started "pouring out". Soon he was filling up his journals with the work that led to the book which Time magazine later described as having "redefined the image of monasticism and made the concept of saintliness accessible to moderns". In Merton's journals, the first entry mentioning the project is dated March 1, 1946, but many scholars think he started writing it earlier than that, because the draft (more than 600 pages) reached his agent Naomi Burton Stone by October 21, 1946. In late 1946, the partly approved text of The Seven Storey Mountain was sent to Naomi Burton, his agent at Curtis Brown literary agency, who then forwarded it to the renowned book editor Robert Giroux at Harcourt Brace publishers. Giroux read it overnight, and the next day phoned Naomi with an offer, who accepted it on the monastery's behalf. With Merton having taken a vow of poverty, all the royalties were to go to the Abbey community. Soon a trouble arose, though, when an elderly censor from another abbey objected to Merton's colloquial prose style, which he found inappropriate for a monk. Merton appealed (in French) to the Abbot General in France, who concluded that an author's style was a personal matter, and subsequently the local censor also reversed his opinion, paving the way for the book's publication. Edward Rice, a friend of Merton, suggests a different story behind the censorship issues. Rice believes the censor's comments did have an effect on the book. The censors were not primarily concerned with Merton's prose style, but rather the content of his thoughts in the autobiography. It was "too frank" for the public to handle. What was published was a "castrated" version of the original manuscript. At the time Rice published his opinion, he was unable to provide any proof; however, since then early drafts of the autobiography have surfaced and prove that parts of the manuscript were either deleted or changed. In the introduction to the 50th anniversary edition of the autobiography, Giroux acknowledges these changes and provides the original first paragraph of Merton's autobiography. Originally, it began "When a man is conceived, when a human nature comes into being as an individual, concrete, subsisting thing, a life, a person, then God's image is minted into the world. A free, vital, self moving entity, a spirit informing flesh, a complex of energies ready to be set into fruitful motion begins to flame with love, without which no spirit can exist " The published autobiography begins with "On the last day of January 1915, under the sign of the Water Bearer, in a year of a great war, and down in the shadow of some French Mountains on the borders of Spain, I came into the world." In the middle of 1948, advance proofs were sent to Evelyn Waugh, Clare Boothe Luce, Graham Greene and Bishop Fulton J. Sheen, who responded with compliments and quotations which were used on the book jacket and in some advertisements. The first printing run was increased from 5,000 to 12,500. Thus, the book was out in October 1948, and by December it had sold 31,028 copies and was declared a bestseller by Time magazine. The New York Times, however, initially refused to put it on the weekly Best Sellers list, on the grounds that it was "a religious book". In response, Harcourt Brace placed a large advertisement in The New York Times calling attention to the newspaper's decision. The following week, The Seven Storey Mountain appeared on the bestsellers list, where it remained for almost a year.

Августинмен салыстыру

Жеті қабатты таудағы Мерттон рухани шақыруға жауап беруге тырысып бағуда көрінеді; оның ерте жылдардағы дүниелік ықпалдары, Августин Гиппонскийдің «Өзімнің мойындауымда» баяндалған дінге келу оқиғасымен салыстырылды. Мертонның алғашқы рецензенттері көптеген тікелей салыстырулар жасады. Мысалы, Фултон Шин оны "Августиннің мойындауының 20 ғасырлық түрі" деп атады.

Қоғамдық реакция

Жеті қабатты тау ұзақ және қанды соғыстан (Екінші дүниежүзілік соғыс) кейін, жаңа жеке мағына мен бағытты іздеген қоғамда жақсы қабылданып, резонанс тудырды делінеді. Осы кезде атом бомбалары мен одан да күшті термоядролық қарулардың жасалуына байланысты әлемнің құрылуына қауіп туды. Кітап діни қызметке, әсіресе монастырлық тәртіптерге қызығушылықты арттыруға күшті ықпал етті. 1950 жылдары Гетсимани абаттығы және басқа траппистік монастырларға келуші жас жігіттердің саны арта түсті. Кітаптың бір басылымының мұқабасында Грэм Гриннің мына сөзі жазылған: "Бізге де қатысты мәні мен құрылымы бар автобиографияны оқу – сирек кездесетін қуаныш. "Жеті қабатты тау" кітабын қарындашпен алып, өзіңнің кітабыңдай етіп жазуға болатын кітап". Эвелин Во да кітапты және оның авторын жоғары бағалады (бірақ сынсыз емес). Ол кітапты осыншалықты жақсы көргендіктен, британдық оқырмандар үшін автобиографияны өңдеп, "Таңдалған үнсіздік" деп басылымға шығарды. "Жеті қабатты тау" Америкада кең танымал болған тұңғыш католик кітабы ретінде танылды, бұл орташа білімді рухани ізденушілердің либералды протестанттық монополиясын бұзды.

Кейінгі өмірі мен сын

Кейін өмірінде Мертонның "Жеті қабатты тау" атты еңбегіне деген көзқарасы өзгерді. 1953 жылы жарық көрген "Джонас белгісі" кітабында Мертон: "Жеті қабатты тау – мен тіпті естімеген адамның туындысы" дейді. Мертон сонымен қатар "Жеті қабатты тау" кітабының 1966 жылғы жапондық басылымына жазған кіріспесінде былай деді: "Мүмкін, егер бүгін осы кітапты жазуға тырыссам, ол басқаша болар еді. Кім біледі? Бірақ ол мен әлі жас болғанда жазылды, және осылай қалды. Бұл оқиға енді маған тиесілі емес."

Мертон 1968 жылы Таиландтың Самут Пракан провинциясында халықаралық монахтық конференциясына қатысып жүргенде қайтыс болды. Оның желдеткіштен соққан тоққа түскеннен қаза тапқаны хабарланды, бірақ кейбір сарапшылар оның соғысқа қарсы риторикасы үшін ЦРУ-мен өлтірілгенін айтты. Әр түрлі жазушылар оның өмірінің трагикалық аяқталуының ирониясын атап өтті, себебі "Жеті қабатты тау" кітабы оқырмандарды "күйіп кеткендердің Мәсіхін тануға үйренуге" шақырып аяқталады (мысалы, "Сикомор ағашындағы адам", 1979 жылғы еңбек).

Ең жақсы кітаптар тізімі

"Жеті қабатты тау" 20 ғасырдың ең жақсы кітаптарының тізімінде кеңінен мақталып келді. Колледждер аралық зерттеулер институты оны ғасырдың 50 үздік кітабының тізіміне қосты, ал National Review журналы оны ғасырдың 100 үздік ғылыми-танымдық кітабының тізімінде 75-ші орынға орналастырды.