Ян Риккардссон: Швецияның мотоспорт шебері

Кіріспе

Ян Тони Сорен Рикардссон (17 тамыз 1970 жылы туған) – шведтің бұрынғы кәсіби мотоспорт шебері, спидвеймен айналысқан. Ол 1989 жылдан 2006 жылға дейін спидвей әлем чемпионаттарында бақ сынаған. Рикардссон 15 рет қатысып, 6 рет спидвей әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. 2011 жылы Рикардссон мотоспорттағы жетістіктері үшін FIM Legend құрметті атағымен марапатталды.

Уәде етілген таланттар

Рикардсон Швецияның Даларна округінің Авеста қаласында дүниеге келген. 1989 жылы ол қазір жоқ болған Стокгольм U командасымен Швеция команда чемпионатында жеңіске жетті. Келесі жылы ол Швеция чемпионатында жеңімпаз атанды және одан бері алты рет жеңіп алды, соның ішінде 1997 жылдан 1999 жылға дейін үш рет қатарынан. Сол жылы Львовте өткен жасөспірімдер әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алды. 1991 жылы Гетеборгте өткен әлем чемпионатында тұңғыш рет өнер көрсетіп, көптеген адамдарды таң қалдырды, кішкентай даттық Ян О. Педерсеннен кейін күміс жүлдегер атанды. Рикардсон 1991 жылғы әлем финалға қатысуға мүмкіндік алды, себебі Данияда өткен Скандинавия финалда 10-шы орын алғандықтан іліккенімен, Германияда өткен әлем чемпионатының жартылай финалында жарақат алған ағылшын гонщигі Энди Смит орнына бірінші резерв ретінде шығып, 5-ші орынды алып, финалға өтті. Бұл үміт беруші нәтижеден кейін ол келесі әлем чемпионатында екі рет 14-ші орынды иеленді, содан кейін Данияның үш дүркін әлем чемпионы Ханс Нильсен мен австралиялық Крейг Бойсқа қарсы өткен қосымша плей-офф жарысында соңғы жекелей әлем чемпионатында жеңіске жетті. 1993 жылы ол Пер Йонссон мен Хенрик Густафссонмен бірге спидвей жұптық әлем чемпионатында жеңімпаз атанды. Сондай-ақ, ол 1992 және 1994 жылғы Әлемдік командалық кубокта 1990 жылғы әлем чемпионы Пер Йонссон, Хенрик Густафссон, 1988 жылғы 21 жасқа дейінгі әлем чемпионы Питер Нахлин, Джимми Нильсен және Микаэль Карлссон кіретін күшті швед командасының құрамында жеңіске жетті.

Әлемдік үстемдік

1998 жылы 11 қазанда Абби стадионында өткен Элит Лигасы жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетті. Жаңа Speedway Grand Prix сериясында алты кезеңдік форматта ұйымдастырылған, соңында ұпайлар қосылатын жарыста, Рикардссон келесі үш жылда бірде-бір жеке Grand Prix жарысын жеңе алмады, тек Әлем чемпионатының күміс медалін және Швеция чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Дегенмен, 1998 жылдан бастап ол үстемдік танытты. 1998 жылы алты кезеңнің үшеуінде жеңіске жетті, оның ішінде Линчепингте өзінің төл стадионында жеңіске жетті, және швед Джимми Нильсенді 12 ұпаймен басып өтті. Ханс Нильсенмен бірге, әлем чемпионатын жеке жарыс және Гран-при форматтарында жеңген жалғыз екі жүргізушінің қатарына қосылды. Осы жылы ол Хагфорстың «Вальсарна» командасымен Элитсериені жеңіп алды, сол маусымда ең жоғары орташа көрсеткішті жүргізуші болды, сондай-ақ Ипсвич командасымен Британдық Элит Лигасын жеңіп алды, олар үшін де ең жоғары орташа көрсеткішті көрсетті. 1999 жыл да осыған ұқсас керемет маусым болды, бірақ ол Прагадағы алғашқы жарыста дисквалификацияланып, 11-орынға түскеннен кейін қиын басталды. Үш жарыстан кейін ол үшінші орында болды, Томаш Голобтан 24 ұпайға қалып қойды, ол жеңіске қадам басқандай көрінді. Алайда, Голоб Ковентридегі төртінші жарыста қиындыққа тап болды, жарыс басталғаннан кейін зейнеткерлікке кетуге мәжбүр болды және 8-орынды иеленді, осылайша Рикардссон бір жарыста 15 ұпай қуып жете алды. Войенстегі соңғы жарысқа дейін Голоб әлі де 4 ұпаймен көшбасшы болып тұрды, бірақ Райан Салливаннің шығарылған ширек финалда, жартылай финалға өту үшін алдыңғы екі орынға түсуі керек болғанда, Голоб үшінші орынды иеленді, ал Рикардссонның үстінен қысым алынды, ол ең үздік алтылыққа кірсе жеңіске жететін болды. Бұл қайта оралу оған швед спортының ең бағалы сыйлығы – Svenska Dagbladet Алтын медалін (әдеби аудармасы: «Ең үлкен жетістік медалі») – жылдың ең үздік жетістігі үшін сыйлады.

21 ғасыр

Рикардсон жаңа ғасырда да титулдарды жеңіп алуын жалғастырды, бірақ Марк Лорам бірде-бір жарыста жеңіске жетпесе де 2000 жылғы әлем чемпионатын жеңіп алды. Рикардсон Вроцлавта бір рет жеңіске жетті, бірақ жалпы есеп бойынша жеңу үшін тұрақсыздық танытты. Дегенмен, ол тағы да Elitserien турнирінде жеңіске жетті, бұл жолы Авеста қаласының «Масарна» командасымен, өйткені ол және командаласы Ли Адамс лигадағы ең жоғары орташа көрсеткішті екі мотоциклші болды. 2001 жылы ол әлемдік аренаға оралды, алты Гран-при кезеңінде 121 ұпай жинап, әлем чемпионы атанды, тек Стокгольм стадионындағы соңғы Гран-приге қатыса алмады, бірақ бұл нәтижеге жете алмады, өйткені он үшінші орын ғана оны титулдан айыратын еді. 2002 жылы ол келесі Гран-при сериясында өз жерінде жеңіске жетті, осымен бес әлем чемпионатын жеңіп, үш жеке жеңіске қол жеткізді. 2003 жылы ол жалпы есепте үшінші орын алды. Гетеборгтағы он үшінші орын, сондай-ақ Бидгощ пен Хамардағы нәтижелері титулға үміттерін жоққа шығарды, ал миға соққан жарақат салдарынан Войенсте әлем чемпионатын жеңген швед командасына қатыса алмады (бірақ ол іріктеу кезеңіне қатысқандықтан, сол жылғы әлем чемпионатының медалін алды – оның сол жылғы жалғыз жетістігі). Келесі жылы ол Målilla қаласында Швеция чемпионатында жеңіске жетті, бірақ тұрақтылық жетіспеді, нәтижесінде Джейсон Крамп оны әлем чемпионатында үш ұпаймен басып өтті (соңғы жарысқа дейін 17 ұпайдың артықшылығы болғанына қарамастан). 2005 жылы ол тағы да өте күшті маусым өткізді. Вроцлавта (1-ші кезең), Кршкода (3-ші), Кардиффте (4-ші), Копенгагенде (5-ші), Прагада (6-шы) және Лонигода (9-шы) алты рет бірінші орынға ие болды; Эскилстунадағы (Швеция) екінші орын; Мьиллилладағы скандинавиялық жарыста үшінші орын (7-ші) және Бидгощтағы (Польша) өткен Гран-приде (8-ші кезең) 9-шы орын. Польшадағы нашар нәтижеге қарамастан, ол Джейсон Крамптан бұрын Мьиллилладағы 7-ші Гран-приде чемпионатты дерлік жеңіп алды. Чехияда өткен алтыншы кезеңнен кейін ол Elitserien (шведтік элиталық лигасы) турнирлік кестесінде ұпайлар бойынша бірінші орынға ие болды. Тони 2006 жылғы маусымнан кейін жарыстан бас тартатынын мәлімдесе де, 1 тамызда Стокгольмде өткен баспасөз конференциясында жарыс машиналарын жарыстыруға деген қызығушылығын одан әрі дамыту үшін әлем чемпионаты мен жергілікті спидвейде ерте зейнеткерлікке шыққандығын хабарлады. Рикардсон 2008 жылы TV4 телеарнасындағы «Let's Dance» телешоуына қатысты, онда ол 2-орынды иеленді.

Rickardsson continued to win titles throughout the new century, although Mark Loram won the 2000 World Championship despite not winning a single event. Rickardsson won one at Wrocław, but was too inconsistent to win the overall title. However, he again won the Elitserien, this time with his local team Masarna from Avesta, as he and team mate Leigh Adams were the two highest averaging riders in the entire league. In 2001 he was back on the World stage, winning the World title with a record 121 points from six Grand Prix events, only missing one final the last, at home on Stockholms Stadion, which was really academic as only a thirteenth place could possibly have robbed him of the title. He managed to win at home in the next Grand Prix series in 2002, which gave him three individual wins as he won his fifth World Championship. In 2003, he finished third overall. Thirteenth place finishes in Gothenburg, Bydgoszcz and Hamar ruining his bid for the title, and a concussion kept him out of the Swedish team that won the World Cup at Vojens (though he was part of a qualifier race and hence stands with a World Cup medal his only title that year). The following year he managed to win the Swedish Championship at Målilla, but consistency eluded him as Jason Crump pipped him to the World title by three points (although the lead was 17 points before the final race). He followed this up with another extremely strong season in 2005. With six first positions at Wrocław (1st Event), Krško (3rd), Cardiff (4th), Copenhagen (5th), Prague (6th) and Lonigo (9th); a second in the Swedish event at Eskilstuna (2nd); third in the Scandinavian held in Målilla (7th) and a lowly 9th in the Polish Grand Prix held at Bydgoszcz (8th Event). Even with such a poor finish in Poland, however, he had already virtually sown up the Championship in the 7th Grand Prix in Målilla, ahead of Jason Crump. After the sixth event held in the Czech Republic, he was first in the points per event table of the Elitserien (the Swedish Domestic Elite League). Though Tony stated that he would give up racing after the 2006 season, he announced his early retirement from both World Championship and Domestic Speedway on 1 August 2006 at a press conference in Stockholm, in order to pursue his interest in racing cars instead. Rickardsson was a contestant on the TV4 television show Let's Dance 2008 in which he finished 2nd.

Қызықты деректер

Ол көптеген жылдар бойы ең беделді швед спорттық сыйлықтарына ұсынылып, ақыры 2006 жылы жеңіске жетті. Соңғы төрт жыл бойы швед комедияшысы Роберт Густафсон оны жиі пародиалайтын, жеңімпаздардың сыйлыққа лайықтылығы туралы сарказммен әңгімелейтін, ал ол өзінің ешқашан жеңе алмауына ашуланып жүретін.