Кіріспе

Жоспарлы карталар ең көп дегенде бес түс қажет етеді.

Бес түсті теорема – график теориясының бір нәтижесі. Оған сәйкес, аймақтарға бөлінген жазықтық, мысалы, әлем елдерінің саяси картасы, екі жанындағы аймақтардың түсі бір-бірінен өзгеше болуын қамтамасыз ететіндей етіп, бес түстен артық емес түспен боялуы мүмкін. Бес түсті теорема төрт түсті теоремадан неғұрлым күшті, бірақ оны дәлелдеу әлдеқайда оңай. Ол 1879 жылы Альфред Кемпенің төрт түсті теореманы дәлелдеуге жасаған сәтсіз тынысының нәтижесінде туындады. Перси Джон Хьювуд 11 жыл өткен соң қателік тапты және Кемпенің жұмысына сүйене отырып, бес түсті теореманы дәлелдеді.

Қайшылық арқылы дәлелдеудің тұжырымдамасы

Ең алдымен, берілген картаға қарапайым жазық граф сәйкестендіріледі, атап айтқанда, картаның әр аймағына төбе қойылады, содан кейін екі төбе шетпен байланыстырылады, егер және тек қана сәйкес аймақтар ортақ шекараны бөлісе алса. Бұл мәселе графты бояу мәселесіне аударылады: графтың төбелерін бояу керек, сондықтан ешбір шеттің соңғы нүктелері бірдей түсте болмауы тиіс. Өйткені бұл қарапайым жазық граф, яғни, ол қиылысатын шеттері жоқ жазықтықта орналасуы мүмкін, және оның екі төбесі бір шетті бөліспейді, және оның циклдары жоқ, онда оның (жазықтықтың Эйлер сипаттамасын пайдалана отырып) ең көп дегенде бес шетпен ортақ төбесі болуы мүмкін екенін көрсетуге болады. (Ескерту: Бұл дәлелдемеде бес түстік талаптың қолданылған жалғыз жері. Егер осы техника төрт түстік теореманы дәлелдеу үшін қолданылса, онда ол осы қадамда сәтсіздікке ұшырайды. Шын мәнінде, икосаэдрлік граф 5-реттік және жазық, сондықтан ең көп дегенде төрт шетпен ортақ төбесі жоқ.) Мұндай төбеді табыңыз және оны деп атаңыз.
Енді -ден жойыңыз. Осылайша алынған графының төбелері -ден бір кем, сондықтан индукция бойынша оны тек бес түспен бояуға болады деп болжауға болады. Егер бояу -ның бес көршілес төбесіндегі бес түстің барлығын қолданбаса, оны көршілері қолданбаған түспен бояуға болады. Енді -мен циклдік ретпен (G қалай жазылғандығына байланысты) жалғасқан , , , , бес төбесіне қараңыз. Содан кейін , , , , төбелері 1, 2, 3, 4, 5 түстерімен боялған деп есептейік. Енді -ның 1 және 3 түстерімен боялған төбелерінен және оларды байланыстыратын шеттерден тұратын -ның ішкі графына қарастырайық. Нақтырақ айтқанда, әр шет 1 түсті төбесін 3 түсті төбесімен байланыстырады (бұл Кемпе тізбегі деп аталады). Егер және -ның әртүрлі байланысқан компоненттерінде жатса, онда құрайтын компонентте 1 және 3 түстерін ауыстыруға болады, қалған бөлігінің бояуына әсер етпейді. Бұл -ді 1 түспен бояуға мүмкіндік береді, тапсырманы орындайды. Керісінше, егер және бір байланысқан компонентте жатса, онда оларды 1 және 3 түстерінен ғана тұратын жолмен байланыстыра аламыз. Енді -ның 2 және 4 түстерімен боялған төбелерінен және оларды байланыстыратын шеттерден тұратын ішкі графына көшіңіз және бұрынғы аргументтерді қолданыңыз. Содан кейін біз құрайтын ішкі графтың 2 және 4 түстерін ауыстыра аламыз және -ді 2 түспен бояй аламыз, немесе және -ні тек 2 және 4 түстерінен тұратын жолмен байланыстыра аламыз. Мұндай жол арқылы циклдік ретпен болғандықтан, бұрын салған 1-3 түсті жолмен қиылысады. Бұл графтың жазықтығына қайшы келеді, сондықтан бұл абсурд. Осылайша, шынымен бес түспен боялуы мүмкін, бастапқы болжамға қайшы.

Қосымша дәлелдеу

Кейнен (1974) бес түсті теореманың қарапайым дәлелін келтіреді, ол K6 (6 төбесі бар толық граф) жазық еместігі мен граф минорларына негізделген. Бұл дәлел 2 қабырғаны жою арқылы жазықтыққа келтірілетін графтарға да қатысты қолданылады.