Кіріспе

"Жартылай лайықты ұсыныс" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының он үшінші маусымының оныншы бөлімі. Ол алғаш рет 2002 жылдың 10 ақпанында АҚШ-тағы Fox телеарнасында көрсетілді. Эпизодта Гомердің құрқауы Мардждың ұйқысын бұзады. Гомердің құрқауын емдеу үшін ақша табу мақсатында Мардж Арти Зиффпен демалыс күндерін өткізуге келіседі, егер ол оны жоғары мектептегі кеште ("Біздің жолымыз") сияқты, қолмен ұстамауға уәде берсе. Мардж мен Артиді тыңдап жүріп, Гомер олардың сүйісіп жатыр деп жаңылысады, сондықтан ол Леннимен бірге мұнай платформасында жұмыс істеуге кетеді. Эпизодтың авторы – Тим Лонг, бірақ идеясын сериалдың тең авторы және атқарушы продюсері Джеймс Л. Брукс ұсынған. Эпизодты Лорен МакМуллан режиссерлік етті, ол аниматорлардан бірнеше күрделі сахналарды жасауды сұрады, бұл "Симпсондар" командасы арасында керішілікке әкелді. Эпизодтың сюжеті мен атауы 1993 жылғы "Indecent Proposal" фильміне негізделген, сонымен қатар эпизодта "M*A*S*H", "Midnight Cowboy" және "Five Easy Pieces" фильмдеріне сілтемелер бар. Эпизодта Арти Зифф рөлін Джон Ловиц сомдайды, ол Зиффті 2-ші маусымның "Біздің жолымыз" эпизодынан бері алғаш рет бейнелейді. Алғашқы көрсетілімде эпизодты шамамен 7,5 миллион көрермен тамашалады және ол эфирден өткен аптада рейтингте 36-шы орынды иеленді. Бастапқы көрсетілімінен бері "Жартылай лайықты ұсыныс" сыншылардың басым көпшілігінен оң пікірлер алды, олардың кейбіреулері оны маусымның ең жақсы эпизодтарының бірі деп санайды. Дегенмен, эпизод шығарылғаннан кейін тоғыз жыл өткен соң "Indecent Proposal" фильмін пародизациялағаны үшін де сынға ұшырады, бұл туралы эпизодтың шоураннері Аль Джин эпизодтың DVD-дегі түсіндірмесінде жауап берді.

Сюжет

Мардж Гомердің қатты ұрқауынан түнде ұйықтамай қалуынан қысылады. Доктор Хибберт проблеманы түзету үшін қымбат операция жасауды ұсынады, бірақ Гомер оны тегін жасауды сұрағанда, қарсылық білдіреді. Түнді Патти мен Сельмамен бірге ұйықтап жатқанда, Мардж өзінің мектептегі жігіті Арти Зиффтің АҚШ-тағы ең байлардың бестен бірі болғанын естіп алады. Ол Артиге сәттілігі үшін құттықтау үшін мас күйінде электрондық хат жазады, бірақ Пэтти мен Сельма оны Мардждің қорқынышына қарай жыныстық тұрғыдан қозғайтын хабарламаға айналдырады. Арти, ол мектептен бері Марджге қатты қызығады, Спрингфилдке ұшып барып, Симпсондарға ұсыныс жасайды: Марджбен демалыс күндерін өткізу үшін 1 миллион доллар, егер олар үйленсе, өмір қандай болатынын көрсету үшін. Ақырында Мардж Гомердің ұрқауын емдеу ұсынысын қабылдайды. Алғашында ол Артидің компаниясын ұнатады, бірақ мектеп балының қайта қойылымы кезінде ол оны еріксіз сүйісуге көндіреді. Гомер балабақшаға жасырын кіруге тырысқанда, оларды өбесіп жатқанын көріп, күйреген, нақты мән-жайды білмейтін. Ашулы Мардж Артиден кетіп, үйіне оралады, бірақ Гомердің жоғалып кеткенін және Леннимен Спрингфилдтен кетіп қалғанын айтқан хабарды табады. Батыс Спрингфилдтегі мұнай бұрғылау платформасында жұмыс істеп жатқанда, Гомер мен Ленни кездейсоқ құмырсқаға от қойды. Өрт тезірек таралып, бүкіл кемеге от жағып, екі адамның өміріне қауіп төндірді. Барт Гомердің орнын тауып алады, бұл бүкіл отбасын уайымға салады, өйткені Батыс Спрингфилд - өлім тұзағы. Мардж Артиге деген ашуын бір жағына қойып, оны көмекке шақырады. Ол оны жеке тікұшағымен алып, Гомер мен Ленниді құтқару үшін Батыс Спрингфилдке ұшып кетеді. Басында олар оның көмегін қабылдауға қарсылық білдіреді, бірақ Арти жеңілгенін мойындайды және Хомерге өзінің байлығымен де Мардждің махаббатын ешқашан жеңе алмайтынын айтады. Ленни Карлдың да тікұшақта болғанын көріп таңғалады. Ол және Гомер платформа құлау алдында құтқарылды. Арти Симпсондарға 1 миллион доллар төлемей, Гомерге оның ұрқыуын тыныс беретін музыкаға айналдыратын құрылғы береді. Сонымен қатар, Арти Марджды жасырын камера арқылы бақылап, оны Гомерді тастап кетуіне көндіру үшін жасырын хабарлар жібере алады.

Өндіріс

"Жартылай лайықты ұсыныс" атты эпизодты консалтингтік продюсер Тим Лонг жазды, ал режиссерлігін Лорен МакМуллан жасады. МакМулланның режиссердің көмекшісі ретінде Реймонд Перси жұмыс істеді, кейіннен қазіргі шоу-режиссер Ал Джиннің айтуынша, ол сериалдың "ең жақсы тұрақты режиссерлерінің" біріне айналды. Эпизод алғаш рет 2002 жылдың 10 ақпанында АҚШ-тағы Fox телеарнасында көрсетілді. Эпизод идеясын сериалдың құрушыларының бірі және атқарушы продюсер Джеймс Л. Брукс ұсынды. Ол Арти Зифф қайтып оралып, Гомерге Маржбен бір демалыс күні өткізгені үшін миллион доллар ұсынып, оны Гомерден ажырасуға көндіруге тырысатын эпизодты ұсынды. Сондай-ақ, ол эпизодтың "Әдепсіз ұсыныс" фильмін пародизациялауын қалады. "Жартылай лайықты ұсыныс" эпизодында Гомердің ұрқауы Маржді түні бойы оятып жүрген көрініс Лонгтың бұрынғы қарындасы ұсынған. Бастапқыда эпизодтың бір сәтінде Гомер реактивті ұшақтың доңғалақ қуысында Кремнийлік аңғарға саяхат жасайтын эпизод болды. Бұл көрініс Симпсон жазушыларының "керемет қызығушылық танытқан" жаңалықтарға негізделген. Эпизод Ленни мен Карлдың жақын қарым-қатынаста екенін көрсететін алғашқы эпизодтардың бірі болды. Бұл ашылу сериалдың жанкүйерлерінен сынға ұшырады, Джиннің айтуынша, олар бұл жайтқа "қатты ашуланды". Кастелланета мұнай мұнарасында өртеліп жатқан құмырсқалардың да дауысын сомдады. Симпсон командасы құмырсқалар сөйлей ме, әлде ешқандай дыбыс шығармай ма деп талқылады, ал сериалдың құрушыларының бірі Мэтт Гронинг олардың дауысталуына ерекше қарсы болды.

Мәдени сілтемелер

Атауы, сондай-ақ эпизодтың идеясы 1993 жылғы драмалық фильм «Жаман ұсынысқа» (Indecent Proposal) негізделген және фильмнің оқиғасын шамалы өзгертіп жалғастырады. Таңғы астан кейін, Мардж ұйықтамаған түнінен соң, Лизаға панкейктерден үйіліп тұрған тарелканы ұсынады, ал Лиза осы үйіліп тұрған панкейктердің арасынан Time журналының сиропқа малған көшірмесін табады, мұның бетінде «AOL Rules» деп жазылған. Мардж әпкелерімен бірге көретін «Нью-Йорктегі Ноуки» телешоуы «Секс және қала» (Sex and the City) сериалының пародиясын ұсынады. Мардж Артимен бірге кеткенде, Гомердің «Киімдеріңді киіп жүр» деген сөздерді «Қош бол, сау бол және Амин» (Goodbye, Farewell and Amen) сериясының финалына тікелей сілтеме жасай отырып жазғанын көреді. Гомер Мардж үшін түсірген видеода екі ойыншықты ұстап тұр. Сол қолындағысы – 11-ші маусымның «Магиялардың сыйы» (Grift of the Magi) эпизодында алғаш пайда болған «Фунзо» деп аталатын ойдан шығарылған ойыншық. «Батыс Спрингфилд» деп аталатын ойдан шығарылған аймақ американдық Техас штатының үлгісімен жасалған (Спрингфилд қай жерде орналасқандығы туралы тағы бір жаңылыстыру, Техасқа жақын орналасқандай көрінеді, бірақ Лиза Батыс Спрингфилд «Техастан үш есе үлкен» дейді). Гомер мен Леннидің Батыс Спрингфилдке саяхаттап бара жатқан көрінісі 1969 жылғы «Ортатүннің ковбойы» (Midnight Cowboy) драмалық фильмінің соңғы көрінісіне сілтеме жасайды. Сондай-ақ, сахнада естілетін музыка да аталған фильмнің тақырыбына ұқсас етіп жасалған. Гомер мен Леннидің мұнай платформасында жұмыс істейтін көрінісі 1970 жылғы «Бес оңай бөлік» (Five Easy Pieces) фильміне сілтеме жасайды. 2010 жылдың 24 тамызында эпизод «Симпсондар: 13-ші маусым толық жинағы» (The Simpsons: The Complete Thirteenth Season) DVD және Blu-ray жиынтығының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Ал Жан, Иан Макстоун Грэм, Мэтт Селман, Тим Лонг, Дэн Кастелланета, Лорен МакМуллан, Мэтт Уорбертон және Джеймс Липтон эпизодтың аудио түсіндірмесіне қатысты. 2010 жылдың қаңтар айында «Симпсондардың» жиырмасыншы маусымы аяқталғаннан кейін IGN «Жартылай лайықты ұсынысты» (Half Decent Proposal) он үшінші маусымның ең жақсы эпизоды деп таңдады, ал 13-ші маусымның үй видеосы жарық көргеннен кейін рецензент Р. Л. Шаффер оны маусымның «негізді жақсы» (gems) эпизодтарының бірі деп атады. Майкл Хикерсон («Slice of SciFi») және Рози Флетчер («Total Film») «Жартылай лайықты ұсынысты» маусымның ең жақсы эпизодтарының бірі деп санады, Флетчер оны «ерекше» (stand out) деп атады. Blu-ray.com сайтының Кейси Бродуотер эпизодқа оң пікір білдіріп, оны «күшті, кейіпкерлерге бағытталған эпизод» (strong character centric episode) деп сипаттады. Алайда, DVD Movie Guide журналының Колин Джейкобсон эпизодты «орташа» (mediocre) деп атады. 411Mania сайтының Рон Мартин оны «әр жылы қайталанатын оқиға, әр жолы әртүрлі азғырушылармен» (yearly episode just with different tempters each time) деп теріс бағалады. Obsessed with Film сайтының Адам Рейнер эпизодтың «Жаман ұсынысқа» (Indecent Proposal) сілтемелерін сынға алып, оны фильмнің «көшірмесі» (rip off) деп атады. Project Blu сайтының Нейт Босс эпизодтың «Жаман ұсынысқа» (Indecent Proposal) ұқсастығын сынға алып, оны «кешігіп келген» (late to the party) деп атады. Эпизодтың DVD-дегі түсіндірмесінде Жан Симпсон сценаристтерінің фильм шығарылғаннан тоғыз жыл өткен соң эпизодтың оқиғасын «Жаман ұсынысқа» (Indecent Proposal) негізделгенін қорғады. Ол қазіргі уақыттағы фильмді жарнамалаудың орнына, басқа телешоуларда пародиаға айналып, «адамдар білмейтін» оқиғаға негізделген эпизод жасаудың «қызықтырақ» екенін мәлімдеді.