Кіріспе

Стэнли – АҚШ, Айдахо штаты, Кустер округіндегі Саутут аңғарындағы қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 116 адамды құрайды, 2010 жылы 63 адам болған. 2000 жылы Айдахо штатының халқының орталығы Стэнлиде орналасқан.

Тарих

Хадсон шығанағы компаниясының тері аулаушылары 1820 жылдары Стэнли алқабын ашты, бірақ бобрдың аздығына байланысты көбінесе одан қашып жүрді. Конфедерация Азамат соғысының қатысушысы, капитан Джон Стэнли 1863 (немесе 1864) жылы жиырма үш іздеушіден тұратын топты осы аймақ арқылы жетектеді, бірақ олар аз ғана алтын тауып, одан әрі жылжып, Саутоут тауларының оңтүстік жағында Атланта кенін тапты. 1919 жылы көшелер мен учаскелер зерттелгенге және тіркелгенге дейін бұл жер қала ретінде танылмады. Стэнли ұзақ жылдардан бері сирек қоныстанған аймақтың бас қосылатын орны болып келген. 2005 жылы Ханна Стаутс 22 жасында қала әкімі сайлауында жеңіске жетіп, штаттағы ең жас сайланған әкім болды. 2017 жылғы күн тұтылуы Стэнлиге және айналасындағы аймақтарға көптеген келушілерді әкелді. Стэнлиде Күн жолы анық көрінеді, және қала Халықаралық қараңғы аспан қауымдастығынан беделді мақұлдау алуға тырысып жатыр. Стэнли Орталық Айдахоның қараңғы аспан қорығында орналасқан, ол АҚШ-тың алғашқы Халықаралық алтын деңгейлі қараңғы аспан қорығы болып табылады.

География

Стенли (44.216698, 114.937814) координаталарында, теңіз деңгейінен 1906 метр биіктікте орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 0,62 шаршы миль (2 км²), оның ішінде 0,61 шаршы миль (2 км²) құрлық және 0,01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. Стенлиді Саутут ұлттық ойын-саяқ аймағы қоршап тұр.

2020 жылғы жер сілкінісі

2020 жылдың 31 наурызында сағат 5:48 МТС бойынша Стенлиден солтүстік-батысқа қарай 20 миль жерде 6,5 магнитудалы жер сілкінісі болды. Бұл 1983 жылғы Бора пигіндегі 6,9 магнитудалы жер сілкінісінен кейін Айдахо штатында тіркелген екінші ең күшті жер сілкінісі еді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 100 адам, 45 шаруашылық және 23 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген, ал тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,00% ақ нәсілді, 1,00% американдық индейлер және 1,00% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,00% құрады. 45 шаруашылықтың 24,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 51,1%-ы бірге тұратын күйеу-әйелдер, 2,2%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үй шаруашылықтары, ал 46,7%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар жоқ. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,22, ал отбасының орташа мүше саны 3,00 болды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 24,0%, 18-24 жас аралығындағылар 6,0%, 25-44 жас аралығындағылар 27,0%, 45-64 жас аралығындағылар 40,0%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 3,0%. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 122,2 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 123,5 еркек шалысады. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 37 813 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 45 625 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 25 000 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 37 500 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 23 303 долларға тең. Отбасылардың 25,9%-ы және халықтың 21,4%-ы кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 47,1%-ы, ал 64 жастан асқандардың ешқайсысы жоқ.

Үкімет

2005 жылдың қараша айында тұрғындар 22 жасар Ханна Стаутсты Стэнли қаласының әкімі етіп сайлады. Бойз қаласының бұрынғы тұрғыны болған Стаутс АҚШ-тағы ең жас әйел әкім болды. Оның орнын 2009 жылдың қараша айында сайланған зейнеткер инженер Герб Мамфорд басты. Қазіргі әкім – Стив Ботти.

Климат

Стенлиде альпілік субарктикалық климат орналасқан, онда қыстары өте суық, ал жаздары жылы болады, күндізгі температураның айырмасы өте зор. Жылдың кез келген уақытында аяз болуы мүмкін. Жыл ішінде орташа есеппен 290 таңертең аяз (оның 10-ы шілде айында) және 60 түн аязды болады. Суық ауа райының себебі – Стенлидің айналасындағы таулардан суық ауаны ұстап тұратын қорғалған аңғардағы орналасуы, бұл температура инверсиясын тудырады. Географиялық ендігі және биіктігі бойынша Стенлидегі метеостанция Нью-Гэмпшир штатындағы Вашингтон тауының шаңырағындағы станциямен дерлік толық сәйкес келеді. Бірақ екеуі де өте суық болғанымен, олардың климаттары мүлдем әртүрлі.

Мәдениет және фестивальдар

Жаз айларында Sawtooth Mountain Mamas қолөнер жәрмеңкесі азық-түлік дүкенінің жанындағы далада, әдетте шілде айында 2-3 күнге өтеді. Сонымен қатар, Саутут аңғарының жиналысы музыкалық фестивалі де көптеген адамдарды қызықтырады.

Әдебиетте

1980 жылы Джино Скайдың «Апалуза көтерілісі: Каубой Будданың аңызы» атты көркем романы Стэнли аймағында өтеді. 2003 жылы Джон Рембердің «Траплиниялар: Саутут аңғарына қайта оралу» атты естеліктерінде Стэнлидегі және оның төңірегіндегі өмір, сондай-ақ Саутут ұлттық ойын-сауық аймағының құрылуымен байланысты мәдени өзгерістер суреттеледі.

Фильмде

1985 жылы Клинт Иствудтың "Ақ атты" фильмі көбінесе Стэнли қаласының жанындағы Саутут ұлттық ойын-сауық аймағында түсірілді.