Кіріспе
Ұлы Манчестердегі су қоймасы, Англия. Лонгдендейлдегі (Дербишир) тасталған бұрынғы су қоймасы.
the abandoned former reservoir in Longdendale, Derbyshire
Холлингворт көлі – Ұлы Манчестердегі Литтлборо қаласындағы Смит Бриджде орналасқан су қоймасы. Ол бастапқыда Рочдейл каналының негізгі су көзі ретінде салынған, бірақ 1860 жылдардан бастап туристік курорт ретінде дамыды. 1839 жылы темір жол келгеннен кейін, Манчестер, Брэдфорд және Лидс қалаларынан күндізгі саяхатшылар мен демалысқа келгендердің саны артып, көлдің маңына қонақ үйлер салынды. Көлдің курорт ретіндегі танымалдылығы ХХ ғасырдың басында төмендеді және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақ әскери лагерь ретінде пайдаланылды. 1923 жылы канал компаниясы су қоймасын Олдхэм және Рочдейл муниципалитеттеріне сумен жабдықтау үшін сатты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайық жүзу құқығын Рочдейл кеңесі сатып алып, 1974 жылы бұл аймақты Холлингворт көлінің ауылдық паркіне айналдырды. Содан бері инфрақұрылым тұрақты түрде дамып келеді және қазір ол су спорты мен басқа да іс-шаралардың дамыған орталығы болып табылады. Холлингворт көлінің ескек клубы 1872 жылдан бері үздірілмей жұмыс істеп келеді.
Тарих
1794 жылы Парламент актісі Рочдейл каналын салуды бекітті. Холлингворт көлі, үш топырақ бөгетімен, 1800 жылы, каналдан төрт жыл бұрын аяқталған негізгі сумен жабдықтау көзі болды. Көлдің ауданы белгісіз, ал оны айналдыратын жол бастапқыда 4 км болды. Кей жерлерінде көлдің тереңдігі 8 метрге дейін жетіп, орташа тереңдігі 3 метрге жуық болды. Алғашқыда 400 миллион галлон (1,800 Мл) суды сақтауға қабілетті болды. Бұл жер су қоймасы үшін табиғи таңдау болған жоқ, себебі табиғи ойыс болған жоқ және су қоймасы Илис аңғарында салынған болуы мүмкін екенін көрсететін жоспарлар бар. Сондықтан су қоймасын қоршау үшін үш үлкен топырақ бөгет салынды. Басты бөгет, Холлингворт Банкі, шамамен 11 метр биіктікте және ұзындығы белгісіз. Фенс Банкі 9 метр биіктікте және ұзындығы белгісіз, ал Шоу Мосс Банкі 8 метр биіктікте және ұзындығы белгісіз. Көлдің беткі қабаты теңіз деңгейінен шамамен 170 метр жоғары. 1910 жылы бұзылған су көтеру машинасы 14 метрге дейін су көтеріп, 6 км каналға жеткізіп, одан Челбурнның жоғарғы бөлігіне су жіберді. Көл, алғаш салынғанда "Лоджа" деп аталған, каналға жақын және Тодморденнен Литтлбороға дейінгі жаңа төменгі жолдағы диірмендерге су жеткізу арқылы кейбір диірмен иелеріне пайда әкелді. Темір жол жұмысшылары, су қоймасының қызметкерлері, жаңа фабрикалар мен мақта зауыттарының жұмысшылары үшін үйлер салынды. "Лоджа" "Көл" деп аталып, серуендеуге танымал орынға айналды. 1920 жылдары Рочдейл каналы нашарлап кетті, ал 1923 жылы Олдхэм және Рочдейл корпорацияларының Су туралы заңы Холлингворт көлі мен оның маңайындағы тағы жеті су қоймасын жергілікті билік органдарына мемлекеттік сумен жабдықтау ретінде пайдалануға рұқсат берді. Компания 396 667 фунт стерлинг алды, оның ішінде Manchester Ship Canal Company-ге Rochdale компаниясы жеткізген судың жоғалуы үшін өтемақы ретінде 98 334 фунт стерлинг төледі, ол белгілі бір жергілікті өзендерге су құқығын сақтап қалды және белгілі бір ерекше жағдайларда су қоймаларынан су ала алды. 1985 жылы жер бөгеттерін нығайту және қайта құру үшін ірі инженерлік жұмыстар жүргізілді. Су қоймасының су ағызу жолы қайтадан салынды және су ағыны азайды. Жұмыс құны 2,5 миллион фунт стерлинг болды және көлді шамамен бір жылға демалыс үшін жабуды талап етті. Алайда Холлингворт көлінің достары мен жергілікті кеңес мүшелері мұнараның биіктігі бастапқы жобаның жартысына тең және айналамен үйлесетіндей таспен қапталған екендігін қамтамасыз етті. Төрт айлық жоба 2011 жылдың күзінде басталды және жұмыс жүргізіліп жатқан кезде су деңгейі 2 метрге төмендеді, бірақ көл су спорты үшін ашық болды. United Utilities компаниясы Rochdale каналына су жеткізуге арналған су қоймасын күтіп-ұстауға жауапты және ол ешқашан қоғамдық сумен жабдықтау желісіне ішуге жарамды су беру үшін пайдаланылмаған. 2020 жылы ағып кетудің алдын алу үшін United Utilities компаниясы қалдықтар тоқтату кедергісін орнатты. Бөгеттердің құрылысына байланысты, Whaley Bridge-те орналасқан бөгеттерге ұқсас, тұрақты тексерулер жүргізіледі.
Туристік курорт
Бұл аймақ 1839 жылы Манчестер және Лидс темір жолының салынуынан және 1841 жылы Саммит туннелінің ашылуынан кейін қарқынды дамыды. Бұл сол кездегі Еуропадағы ең ұзын темір жол туннелі болды. 1850 жылдары Хархиллдегі Генри Ньюолл, Хархилл жүн тоқу фабрикасының және жақында салынған газ зауыдының иесі, және оның инженеры, Мистер Слэдэн, кейіннен Мермейд мейрамханасының иесі, көлдің туристік орталық ретіндегі әлеуетін байқады. Олар көлді канал компаниясынан жалға алып, көңіл көтеру орындары мен қайықпен жүзуге арналған жабдықтар жасады. Суының өте суық болуына және көлге су кіргенде және шыққанда пайда болатын күшті ағыстарға қарамастан, шағын қайықтар танымал болды, ал 1856 жылдан бастап екі бу қайық жүрді. 1860 жылы қайық клубтары құрылды, ал 1862 жылы регата өтті. Екі қонақ үй, Beach Hotel және Lake Hotel and Gardens, күндізгі келушілерге және демалыс күндері демалуға келгендерге қызмет көрсетті. Бұл орындар теміржол компаниялары арқылы жарнамаланды, олар келушілерді Смитбридж және Литтлборо станцияларына жеткізіп, көлге және оның жабдықтарына жақын жерге дейін қысқа жолмен алып жүрді. Курорт Вейгвердің теңіз порты ретінде танымал болды, ал Давенпорттың 1860 жылдан бастап жарық көрген «Холлингворт көліне нұсқаулық» оның артықшылықтарын викториялық дәуірдің сәнділігімен мадақтады. Үлкен және жасанды көрінбейтін жағалауға басқанда, көз алдыңызға бірден судың кең көрінісі ашылады. Оны көргендегі алғашқы сезіміңіз – мұндай үлкен ойыс, төбелер арасында жатқан, бұрын сізге белгілі болмауына таңқалу. Шығысқа қарай Blackstone Edge көресіз, ол өзгелерден биік тұрып, тасты мінберінен айналасындағы тыныштыққа уағыз айтады. Су қоймасы салынар алдында аймақта екі қонақ үй болды: Fisherman's Inn, ол Литтлбородағы шаруашылық ғимараттарынан дамыған, және Smithy Bridge-дегі Blue Ball, ол 1970 жылдары бұзылып, қайта салынды. Дамудың басында салынған Beach Hotel-де тұруға және тамақтануға арналған бөлмелер, сондай-ақ пикниктерге және билерге арналған газ шамдарымен жарықтандырылған ашық алаңдар болды. Көлдің қарсы жағында швейцариялық стильде салынған Lake Hotel and Pleasure Grounds болды. Компания паром терминалында брондау кеңсесін ұстады, ол көлдің түбіне төселген «Су асты телеграф кабелі» арқылы қонақ үймен байланыстырылған. Оның аумағын Биркенхедтен келген Хендерсон мырза жобалаған, онда боулинг алаңы, крокет алаңы, гүлзарлар мен қарапайым беседкалар бар еді. 1860 жылы қайық клубы үшін салынған су жағасындағы кішкентай ғимаратта сусын берілді. Қонақ үйдің тек іргетасы ғана сақталған. Mermaid Inn қонақ үйінде 1777 жылғы тас болған, бірақ ол түпнұсқа емес деп есептелді. Ол 1911 жылы жабылды. Рейкудтағы Lodge Inn басқа қонақ үйлер сияқты баспана, тамақ және жылқы сақтауға арналған орындар ұсынды. Ол 1826 жылы ашылып, 1917 жылы жабылды, және екі үйге айналды. Көлдің оңтүстік жағында орналасқан Peanock Farm 1857 жылы Queens Hotel ретінде қайта салынды, және «аумақта кең павильон мен би сахнасы» болды. Ол қайтадан шаруашылыққа айналды. 1876 жылы салынған Lancashire and Yorkshire Hotel-де ашық би алаңы болды. Ол бұзылғаннан кейін тастар бірнеше үй салу үшін қайта пайдаланылды. Қазір жеке үй, Star Inn Литтлбороудағы Fisherman's Inn-нің жанында және екі станцияның жанында теміржол деп аталатын қонақ үйлер болды. Смит Бриджде Royal Oak деп аталатын сырахана болды, ал көлдің айналасында лицензиясыз сусын сататын орындар болды. Көптеген жеке үйлер «сауытталған шай мен бутербродтар» ұсынды. Курорт 1866 жылдың 13 тамызында конференцияға келген 6000 шахтерді қабылдады. 1865 жылдың қарашасында мистер Ньюоллға «Холлингворттағы би сахналарына қатысты орын алған деп айтылған әдепсіздіктер» туралы хабарланды. Екі айдан кейін ол мұндай әдепсіздіктер орын алса, олар канал компаниясынан жалға алған су қоймасының немесе жердің ешқандай бөлігінде болмайтынын мәлімдеді. XIX ғасырдың соңында көлде үш бу кемесі болды, ал келушілер Манчестер, Лидс және Брэдфордтан пойызбен келді. Бірнеше жылдан кейін қайық клубы таратылды, ал клуб үйін Lake Hotel сусындармен қамтамасыз ету үшін пайдаланды, бірақ клуб 1872 жылы қайта құрылды және әлі де жұмыс істеп келеді. Балық аулау 1863 жылы 30 000 балық, көбінесе тұмсық, даке және балық әкелінгеннен кейін дамыды. Көптеген дүкендер мен сауда орындары, көбісі паромға қонуға жақын, тәттілер, тамақтар мен естелік заттармен сауда жасады, ал мереке күндері болжаушылар, сиқыршылар мен алдамшылар болды. Фотографияның жаңадан пайда болғанына қарамастан, Давенпорттың нұсқаулығында келушілердің фотосуреттерін түсірген алты бизнес тіркелген. Басқа да көңіл көтеру орындарына камера обскура, стереоскопиялық көрме және Beach Hotel-ге жалғанған гимнастика залы кірді. Жылқымен жүретін айналмалы аттракцион, тізбектеп қолмен, бу машинасымен, газ машинасымен және соңында электрмен қоздырылды, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге дейін көлде сақталды. Көлдің беті 1860 және 1864 жылдары мұзға айналып, 2000-нан астам адам сырғанауға мүмкіндік берді. Лидс, Ливерпуль және Манчестерден келген командалар көлде керлинг ойындарына қатысты, ал жергілікті командалар тіпті крикет ойнады. Крикет 1871 жылы ойналды, ал XX ғасырда көл 1902, 1907, 1924, 1929, 1941 және 1947 жылдары мұзға айналды. Көл 1934 жылы дерлік құрғап қалды, су деңгейі соншалықты төмендеді, 1800 жылға дейін көрінбеген тас шаруашылық ғимараттары көрінді. Курорттың жағдайы 1883 жылы, сенбі күні қайықтарды жүргізуге рұқсат беретін заң қабылданғаннан кейін жақсарды. Көптеген адамдар көлге ағылды, бірақ бір күні 40 000 келуші болды деген мәлімдеме шамадан тыс болуы мүмкін. Суының суығына қарамастан жүзу танымал болды, мүмкін, 1875 жылы Доверден Калеға Англия арнасын жүзіп өтіп, алғашқы адам болған капитан Мэтью Уэббтен шабыланды. Ол 1881 жылы Tunbridge Wells-тен келген G A Jennings-ке қарсы 5 сағаттық төзімділік жүзуде қатысты. Тұрақты жүзу жарыстары 1882 жылдан бастап өтті, оның ішінде бір мильдік чемпионат. Қашықтық жергілікті тұрғын Джозеф Натталл 26 минут 8 секундта, АҚШ-тан келген МакКускерге қарсы «Әлемдік кәсіби мильдік чемпионат» кезінде жүзіп өтті, көрермендер саны 20 000-ға жетеді деп хабарланды.
Құлдырау
ХХ ғасырдың басында саяхаттау оңайлап, адамдар ұзақ демалысқа шыға бастады, соның салдарынан көлдің тартымдылығы төмендеді. Кейбір қонақ үйлер жабылды, ал 1901 жылы Beach Hotel өртенді, бірақ кейін қайта салынды. Трюктер мен қойылымдар тоқтатылды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде көл тоқырап қалды. Манчестер полкі үшін Илиз аңғарында оқу лагері құрылғанда және қонақ үйлер мен жергілікті үйлер әйелдер мен келушілерді қабылдағанда, қызмет жанданды. Лагерьдегі сарбаздардың көп бөлігі Дарданеллға жіберілді, бірақ олардың азасы ғана қайтып келді, себебі көптегендері жағалауға түсуге тырысқанда қаза болды. Соғыстан кейін қайық спорты клубы дамыды және көл желкен спортына пайдаланылды. Күндізгі келушілер қайықтарды немесе моторлы қайықтарды жалға ала алатын, бірақ тек Балықшылар қонақ үйі мен Жағажай қонақ үйі ғана ашық болды.
Көлік
Көл және оның айналасына Smithy Bridge және Littleborough теміржол станциялары қызмет көрсетеді, олар батысқа Рочдейл, Олдхэм және Манчестерге, ал шығысқа Батыс Йоркширге жол ашады. Смит көпірі станциясы кедергілі өтпелдің жанында орналасқан. Холлингворт көліне Рочдейл қаласынан 455 (Рочдейл, Смолбридж, Холлингворт көлі және Литтлборо) және 456 (Рочдейл, Уордл және Холлингворт көлі) автобустары арқылы да қол жеткізуге болады. M62 тас жолының 21-ші қиылысынан (A640 және B6225 тас жолдары арқылы) автомобильмен оңай сапар шеге аласыз, сондай-ақ үш ақылы тұрақ орны бар.